Sycyna – wieś położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Biała Podlaska. 240px|mały|Rekonstrukcja smolnego pieca do produkcji smoły drzewnej w Sycynie mały|240px|Budowa smolnego pieca, widoczne lejowate dno i otwór do podziemi mały|240px|Smolny piec do wypału węgla drzewnego i smoły mały|240px|Szerokość pieca 5,30 m W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Biała Podlaska. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 143 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sworach.

Historia Wieś dawniej nazywana była Sycynka, później Syczyna. Istniała już w XV wieku jako mała wieś leżąca na trasie Warszawa-Moskwa. W była własnością Jana Rawicza Witanowskiego, dworzanina królewskiego. Około prawem zastawczym Sycynę dzierżył Piotr Krzysztof Witanowski. Wieś wraz z dworem i folwarkiem w Worońcu w należała do wojewody wileńskiego Radziwiłła, była w zastawie u wicestarosty mielnickiego. Miała wówczas 34 domów, jeden dom należał do szlachcica Nowickiego. W Tomasz Mirski kapitan wojska Napoleona ożenił się z Konstancją Wołoszowską, kupił od Wittgensteinów dobra Woroniec i Sycynę.

Sycyna została nawiedzona przez zarazy: czarną ospę i cholerę w W wyniku pomoru większa część mieszkańców emigrowała w okolice Parczewa (dokładnie wsie Gęś i Rudno). Pozostali mieszkańcy przenieśli się na niższe tereny bliżej rzeki Krzny.

W Sycynie znajduje się cmentarz prawosławny, dawniej unicki, dzwonnica dębowa z XIX wieku, dawniej kryta gontem (teraz blachą) oraz fundamenty dawnej cerkwi unickiej . Przed pożarem cerkwi nieznana osoba potajemnie wykradła dwie figury świętych apostołów św. Piotra i św. Pawła. Figury te znajdują się obecnie w kościele w Sworach. W ołtarzu cerkwi znajdował się duży obraz świętego Mikołaja. Karol Stanisław Radziwiłł ufundował w nową cerkiew unicką w Sycynie. W 1798 proboszczem był ks. Mikołaj Kościukiewicz Wizytacja cerkwi była w , w , 28 maja Katarzyna ze Skolimowskich Sroczkowska ofiarowała 600 zł na naprawę cerkwi. W aktach przed 1860 roku znajduje się świadectwo o cudownym uzdrowieniu za przyczyną Matki Boskiej znajdującej się w obrazie w cerkwi unickiej w Sycynie.

Cerkiew w Sycynie istniała w XV wieku, najpierw jako prawosławna. Następnie po unii brzeskiej parafia przeszła do kościoła greckokatolickiego. Unici w Sycynie uznali papieża za głowę Kościoła Greckokatolickiego i przyjęli dogmaty wiary, jednak zastrzegli sobie obrządek liturgii wschodniej, kalendarz juliański i małżeństwo księży. W parafia była zarządzana przez dwóch księży. Plebania drewniana stała obok cmentarza. Parafia Sycyna musiała płacić do skarbu publicznego (Księstwa Warszawskiego) , . Po do Sycyny przybył batiuszka Nikołajewicz, który zarządzał parafią już jako prawosławną. Batiuszka Nikołajewicz pisał później w w pamiętniku: Stara cerkiew wybudowana ołtarzem na wschód, pokryta słomą i cała wrośnięta w ziemię.

W ksiądz prawosławny i prawie cała wieś (zostały tylko cztery rodziny wyznania katolickiego), uciekając przed Niemcami, wyjechała na wschód do Rosji.

W miejscowości znajduje się kurhan w którym spoczywają Szwedzi z okresu potopu szwedzkiego.

Na końcu Sycyny istniała smolarnia, w której wytwarzano smołę drzewną z karpiny sosnowej przez spalanie smolnego drzewa z minimalnym dostępem powietrza w temp. 400 stopni.

W Sycynie istniał dwór, który został skonfiskowany po powstaniu styczniowym w 1864. Dwór stał na działce tuż za wsią.

W czasie powstania styczniowego dnia 24 lutego jeden z dowódców powstańczych Lewandowski dowiedział się, że dwie roty wojska carskiego pod dowództwem Aleksiejewa, przybyłe z Radzynia Podlaskiego, mają udać się do Białej Podlaskiej. Lewandowski wraz z Aleksandrem Szaniawskim, naczelnikiem wojskowym powiatu bialskiego, urządził zasadzkę w lesie pod Sycyną, koło posterunku poczty. Zasadzka jednak się nie udała, ponieważ wartownicy posnęli i zasadzka została za wcześnie wykryta. Powstańcy w sile 100 żołnierzy nie mieli szans z oddziałem liczącym 500 osób. Dowódca poległ 24 lutego około godz. 13:00, miał 43 lata, ciało Szaniawskiego zabrała jego żona, na miejscu potyczki powstańców stoi kamienny pomnik z sponsorowany przez księżnę Izabelę Mirską. Kamienny pomnik został odnowiony w

W Sycynie istniała karczma, zajazd, browar i cegielnia. Karczmę z zajazdem wybudowano w była własnością Leopolda Brzóski, znajdowała się przy obecnej drodze krajowej nr 2.

Wieś Sycynę można podziwiać na obrazach Wiesława Kładzia. Akwarele z dawnej Sycyny

W pierwszej poł. we wsi znajdowały się tylko dwie studnie z kamienia. Jedna wykopana była na początku wsi, a druga była koło kapliczki na końcu wioski. W sierpniu 1916 roku zatrzymał się w Sycynie w przemarszu z pierwszą Brygadą Legionów Józef Piłsudski. W okresie międzywojennym planowano postawić pomnik Piłsudskiemu. Sycyna w tym czasie należała do gminy Swory. Obszar wsi i leżących wokół pól wynosił , wieś w zamieszkiwało 128 osób. Prawie wszyscy byli wyznania prawosławnego i należeli do parafii Nosów, gdyż cerkiew w Sycynie była nieczynna. Prawosławni z Sycyny w czasie okupacji hitlerowskiej należeli do parafii Dołha, po wojnie cerkiew była w starym sądzie w Białej Podlaskiej.

W lesie blisko wsi znajduje się mogiła około 120 Żydów, którzy zostali tutaj rozstrzelani. Żydów Niemcy wieźli jesienią na wykopki furmankami z getta z Białej. Przy drodze do Sycyny furmanki skierowano na pole, gdzie następnie Żydom rozdano łopaty na wykopanie dołu. Po egzekucji zamordowanych ludzi zakopali chłopi z Sycyny.

Z Sycyny wywieziono 20 rodzin prawosławnych w czasie Akcji „Wisła”. Chłopi mieli pół dnia, żeby zabrać cały majątek i przyjechać do Chotyłowa na stację kolejową. Tam ludzie czekali 2–3 dni, zanim ich załadowano na towarowe wagony. Mieszkańcy z Sycyny zostali podzieleni na dwie grupy, część pojechała do Szczecina, część do Olsztyna. Można było z powrotem wracać po 1956 roku.

Zobacz też Sycyna

Przypisy GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. Strona gminy. → Gmina → sołectwa [dostęp 2023-11-27]

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Linki zewnętrzne

Kategoria:Sycyna (wieś w województwie lubelskim)