Poświerka (zwyczajna), poświerka szponiasta (Calcarius lapponicus) – gatunek małego wędrownego ptaka z rodziny poświerek (Calcariidae), wcześniej włączanej do trznadlowatych (Emberizidae). Występuje w Eurazji i Ameryce Północnej, w sezonie lęgowym w strefie tundry. W Polsce nieliczny ptak przelotny i zimujący. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae, uznawanej za początek nomenklatury zoologicznej. Autor nadał gatunkowi nazwę Fringilla lapponica, a jako miejsce typowe wskazał Laponię. Obecnie poświerka umieszczana jest w rodzaju Calcarius.
Podgatunki Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) i autorzy AviList wyróżniają pięć podgatunków C. lapponicus: C. lapponicus subcalcaratus (C.L. Brehm, 1826) C. lapponicus lapponicus (Linnaeus, 1758) C. lapponicus kamtschaticus Portenko, 1937 C. lapponicus alascensis Ridgway, 1898 C. lapponicus coloratus Ridgway, 1898 Niektórzy autorzy akceptują tylko trzy z nich – subcalcaratus traktują jako synonim podgatunku nominatywnego, a kamtschaticus jako synonim coloratus.
Zasięg występowania Poszczególne podgatunki w sezonie lęgowym zamieszkują: C. lapponicus subcalcaratus – północna Kanada i Grenlandia. C. lapponicus lapponicus – północna Europa, północna Azja. C. lapponicus kamtschaticus – północno-wschodnia Syberia. C. lapponicus alascensis – skrajnie wschodnia Syberia, Alaska i północno-zachodnia Kanada. C. lapponicus coloratus – Wyspy Komandorskie.
thumb|200px|left|Żerujący samiec poświerki thumb|lewo|200px|Jaja z kolekcji muzealnej Morfologia Rozmiary długość ciała 15,5–17 cm Masa ciała 22,5–35 g
Ekologia i zachowanie Biotop W sezonie lęgowym zamieszkuje tundrę; unika lasów, zarośli czy obszarów skalistych. Zimą zasiedla otwarte przestrzenie takie jak łąki, pastwiska z krótką trawą, ścierniska czy brzegi jezior.
Rozród Wyprowadza jeden lęg w sezonie. Samica buduje gniazdo na ziemi – w zagłębieniu w mchu lub innej roślinności. Ma ono kształt filiżanki, jest zbudowane z traw i mchu, wyścielone drobną trawą i piórami. W zniesieniu zwykle 4–6 jaj. Wysiadywaniem zajmuje się wyłącznie samica przez 12–13 dni. W tym okresie jest czasami karmiona przez samca. Karmieniem piskląt zajmują się oboje rodzice. Młode opuszczają gniazdo po 8–10 dniach od wyklucia.
Pożywienie Żywi się nasionami i bezkręgowcami. W okresie letnim oprócz nasion zjada owady i ich larwy oraz pająki. Zimą żywi się nasionami traw, turzyc i chwastów.
Status zagrożenia i ochrona IUCN uznaje poświerkę za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy z 2021 roku i Partners in Flight dla Ameryki Północnej z 2024 roku, mieści się w przedziale 119–140 milionów dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za lekko spadkowy.
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ().
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Ptaki Arktyki Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Poświerki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza