Hepcydyna – hormon peptydowy, który produkowany jest w wątrobie i odgrywa kluczową rolę w regulacji homeostazy żelaza w organizmie ludzkim i innych ssaków.
Zlokalizowany na chromosomie 19. gen HAMP (19q13.12) jest genem kodującym ten hormonalny peptydOpis genu HAMP w OMIM: . Nazwa genu pochodzi od skrótu ang. nazwy Hepcidin AntiMicrobial Peptide. Angielską nazwę "hepcidin" utworzono ze słów Hepatic Bactericidal Protein.
Struktura Preprohormon, prohormon i właściwy hormon hepcydyny są zbudowane odpowiednio z 84, 60 i 25 aminokwasów. W moczu odnaleziono również postacie 20, 22 i 24-aminokwasowe, lecz ich znaczenie nie zostało ustalone. Region N-terminalny jest niezbędny dla aktywności hormonu, zatem jego utrata pociąga utratę tej aktywności.
Hormon posiada strukturę β-harmonijki i zawiera w swojej budowie aż 4 mostki dwusiarczkowe.
Funkcja Hepcydyna jest bezpośrednim inhibitorem ferroportyny, białka które transportuje żelazo poza komórki je magazynujące. Ferroportyna jest obecna na enterocytach i makrofagach. Poprzez zahamowanie ferroportyny hepcydyna hamuje transport żelaza z enterocytów do systemu żyły wrotnej wątrobowej, w ten sposób redukując wchłanianie żelaza. Wyjście żelaza z makrofagów jest również blokowane poprzez zahamowanie ferroportyny. W ten sposób hepcydyna posiada kluczowe znaczenie dla homeostazy żelaza. Prowadzone są próby wykorzystania agonistów hepcydyny w leczeniu hemochromatozy, talasemii i czerwienicy.
thumb|center|500px|Rola hepcydyny w metabolizmie żelaza u ssaków
Kilka rodzajów mutacji w hepcydynie doprowadza do rozwoju hemochromatozy młodzieńczej, aczkolwiek za większość przypadków tej choroby odpowiedzialne są mutacje w genie hemojuweliny, regulatora produkcji hepcydyny.
Przeciwgrzybicza aktywność hepcydyny jest dość jasno wyrażona, czego nie można powiedzieć o aktywności przeciwbakteryjnej. Nowe doniesienia naukowe wskazują, że hepcydyna jest hormonem o kluczowej roli w regulacji homeostazy żelaza.
Historia Choć hepcydyna spełnia ważną rolę w metabolizmie żelaza, to została odkryta w 2000 roku jako peptyd LEAP-1 (ang. Liver-Expressed Antimicrobial Protein) podczas poszukiwań naturalnych substancji przeciwbakteryjnych. W sposób niezależny, badacze poszukujący substancji o działaniu przeciwbakteryjnym, w laboratoriach Tomasa Ganza i Alexandra Krause odkryli peptyd związany z zapaleniem i nazwali go hepcydyną, po stwierdzeniu że jest on produkowany w wątrobie ("hep-" od łac. hepar) oraz zaobserwowaniu jego bakteriobójczych właściwości ("-cid-"). Badacze obu grup koncentrowali swoją uwagę na przeciwbakteryjnych właściwościach tego peptydu.
Wkrótce po odkryciu badacze stwierdzili, że produkcja hepcydyny u myszy zwiększa się w warunkach przeładowania żelazem, a także w zapaleniu. Myszy zmodyfikowane genetycznie w kierunku zwiększenia ekspresji hepcydyny ginęły wkrótce po urodzeniu z ciężkim niedoborem żelaza, co znów zasugerowało kluczową rolę hormonu w regulacji gospodarki żelazem. Pierwsze oznaki wiążące hepcydynę z kliniczną jednostką chorobową określaną jako niedokrwistość z zapalenia lub jako niedokrwistość chorób przewlekłych pojawiły się w laboratorium Nancy Andrews w Bostonie, gdzie naukowcy zbadali wycinki tkanek dwóch pacjentów z guzem wątroby, przejawiających objawy ciężkiej niedokrwistości mikrocytarnej, opornej na suplementację żelaza. Okazało się, że tkanka guza produkowała znaczne ilości hepcydyny i zawierała znaczne ilości jej mRNA. Chirurgiczne usunięcie guzów doprowadziło do cofnięcia się anemii.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Metabolizm żelaza Kategoria:Hematologia Kategoria:Hepatologia Kategoria:Hormony peptydowe Kategoria:Geny na chromosomie 19