Wydarzenia w Polsce
Powstanie zakładów Lilpopa w Warszawie oraz fabryki Scheiblera w Łodzi. Prapremiera Halki w Wilnie. U zbiegu dzisiejszych ulic Kościuszki i Węgierskiej w Gorlicach zapłonęła po raz pierwszy na świecie uliczna lampa naftowaInformacja na stronie www.gorlice.pl.. Powstanie pierwszej w świecie kopalni ropy naftowej, z inicjatywy Ignacego Łukasiewicza, w Bóbrce k. Krosna. Po raz pierwszy w tłumaczeniu na język polski ukazało się dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus (tłumaczenie Jana Baranowskiego).
Wydarzenia na świecie
4 stycznia – William McDonald odkrył Wyspy McDonalda na południowym Oceanie Indyjskim. 14 lutego – amerykański stan Teksas został połączony linią telegraficzną z resztą kraju. 17 lutego – proklamowano niepodległość Wolnego Państwa Orania. 25 lutego – Sacramento zostało stolicą Kalifornii. 28 lutego – została założona Partia Republikańska (Stany Zjednoczone). 12 marca – wojna krymska: Francja i Wielka Brytania zawarły sojusz antyrosyjski z Turcją. 24 marca – w Wenezueli zniesiono niewolnictwo. 26 marca – książę Parmy Karol III został podczas wieczornego spaceru pchnięty nożem przez nieznanego napastnika, w wyniku czego zmarł następnego dnia. 27 marca – Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Rosji. 31 marca – Japonia: pomiędzy siogunatem a USA podpisano Traktat z Kanagawy (otwarcie dla cudzoziemców portów: Shimoda i Hakodate). 16 kwietnia – trzęsienie ziemi zniszczyło San Salvador, stolicę Salwadoru. 24 kwietnia – w Wiedniu odbył się ślub cesarza Franciszka Józefa I z Elżbietą Bawarską. 30 kwietnia: Fruto Chamorro został pierwszym prezydentem Nikaragui uruchomiono pierwszą linię kolejową w Brazylii. 6 maja – po fiasku swej opery La Traviata Giuseppe Verdi wystawił w weneckim Teatro San Benedetto jej nieznacznie zmienioną wersję pod nowym tytułem Violetta, tym razem odnosząc sukces. 30 maja – utworzono terytoria Kansas i Nebraski. 11 czerwca – wykonano po raz pierwszy publicznie niemiecką pieśń patriotyczną Die Wacht am Rhein (Straż na Renie) ze słowami Maxa Schneckenburgera i muzyką Karla Wilhelma. 16 czerwca – wojna krymska: zwycięstwo wojsk rosyjskich w bitwie nad rzeką Czoroch. 27 czerwca – kanadyjski lekarz i geolog Abraham Gesner uzyskał amerykański patent na naftę wytwarzaną z węgla pod nazwą handlową Kerosene. 5 lipca – w wyniku pożaru muzeum w Filadelfii uległ zniszczeniu tzw. Mechaniczny Turek, czyli XVIII-wieczna mistyfikacja, maszyna grająca w szachy, której autorem był Wolfgang von Kempelen. 13 lipca – Niemcy: zakazano wszelkich stowarzyszeń robotniczych lub komunistycznych. 17 lipca – Austria: uruchomiono pierwszą na świecie linię kolejową przebiegająca przez tereny górskie. 19 sierpnia – w okolicach Fort Laramie (Nebraska) Siuksowie dokonali masakry 30-osobowego oddziału amerykańskich żołnierzy i tłumacza. 28 sierpnia – wojna krymska: wojska brytyjsko-francuskie rozpoczęły oblężenie Pietropawłowska na Kamczatce. 7 września – wojna krymska: zakończyło się nieudane brytyjsko-francuskie oblężenie Pietropawłowska. 20 września – wojna krymska: klęska wojsk rosyjskich nad rzeką Almą. 27 września – po kolizji z francuskim statkiem SS „Vesta”, u wybrzeży Nowej Fundlandii zatonął brytyjski SS „Arctic”. Zginęło ponad 300 osób. 6 października – 53 osoby zginęły, a setki zostały rannych wskutek serii pożarów i eksplozji w miastach Newcastle upon Tyne i Gateshead, leżących naprzeciw siebie nad rzeką Tyne. 17 października – wojna krymska: rozpoczęło się oblężenie Sewastopola. 25 października – wojna krymska: bitwa pod Bałakławą między wojskami brytyjskimi i rosyjskimi (szarża lekkiej brygady). 5 listopada – wojna krymska: zwycięstwo wojsk brytyjsko-francuskich w bitwie pod Inkermanem. 8 grudnia – Pius IX ogłosił dogmat o niepokalanym poczęciu Maryi. W Kanadzie oficjalnie zlikwidowano system senioralny.
Urodzili się 16 stycznia – Juliusz Karol Ostrowski, polski hrabia, prawnik, historyk, działacz katolicki, kolekcjoner obrazów (zm. 1917) 15 lutego – Stanisław Zdzitowiecki, polski duchowny katolicki, biskup kujawsko-kaliski (zm. 1927) 19 lutego – Aleksandra Trapszo, polska aktorka i śpiewaczka (zm. 1909) 22 lutego – John Horace Round, brytyjski historyk i genealog (zm. 1928) 24 lutego – James Henderson Kyle, amerykański pastor, polityk, senator ze stanu Dakota Południowa (zm. 1901) 5 marca – Ruth Belville, brytyjska przedsiębiorczyni (zm. 1943) 14 marca – Paul Ehrlich, niemiecki chemik i bakteriolog, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny (zm. 1915) 15 marca – Emil Adolf von Behring, bakteriolog niemiecki, uważany za twórcę immunologii, laureat Nagrody Nobla (zm. 1917) 20 marca - Amalia Kasprowicz, polska aktorka, śpiewaczka operowa (zm. 1938) 27 marca: Władysław Kulczyński senior, polski zoolog, arachnolog, taternik (zm. 1919) Edgar Tinel, belgijski kompozytor, pianista i pedagog (zm. 1912) 13 kwietnia – Anna Tomaszewicz-Dobrska, polska lekarka chorób kobiecych i pediatra (zm. 1918) 22 kwietnia – Dionysius Schüler, niemiecki arcybiskup, generał franciszkanów (zm. 1926) 29 kwietnia – Henri Poincaré, francuski matematyk, fizyk, astronom, filozof, twórca topologii algebraicznej (zm. 1912) 15 czerwca – Modest Maryański, polski podróżnik, inżynier górnik, założyciel i właściciel kopalń w Ameryce i Australii (zm. 1914) 20 czerwca – Jan Zawiejski, polski architekt, przedstawiciel historyzmu (zm. 1922) 3 lipca: Leoš Janáček, czeski kompozytor (zm. 1928) Heliodor Święcicki, polski lekarz, pierwszy rektor Wszechnicy Piastowskiej (późniejszy Uniwersytet im. Adama Mickiewicza) (zm. 1923) 5 lipca – Giuseppe Sacconi, włoski architekt (zm. 1905) 11 lipca – Józefa od św. Jana Bożego Ruano García, hiszpańska zakonnica, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936) 12 lipca – George Eastman, amerykański przedsiębiorca współzałożyciel przedsiębiorstwa Eastman Kodak (zm. 1932) 14 lipca – Jacek Malczewski, polski malarz, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu przełomu XIX i XX wieku (zm. 1929) 24 lipca – Ernst Holtz, niemiecki prawnik, landrat powiatu katowickiego, prezydent rejencji opolskiej (zm. 1935) 26 lipca – Anna Neumanowa, polska poetka i eseistka (zm. 1918) 31 lipca – Fritz Hommel, niemiecki orientalista (zm. 1936) 13 września – Napoleon Cybulski, polski fizjolog, odkrywca adrenaliny (zm. 1919) 11 października - Adela Zamudio, boliwijska poetka, pisarka (zm. 1928) 12 października – August Witkowski, polski fizyk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1913) 16 października – Oscar Wilde, angielski poeta, prozaik, dramatopisarz i filolog klasyczny irlandzkiego pochodzenia (zm. 1900) 20 października – Arthur Rimbaud, francuski poeta (zm. 1891) 24 października – Bernhard Teichert, niemiecki księgarz i wydawca działający w Królewcu (zm. 1934) 8 listopada – Johannes Rydberg, fizyk szwedzki (zm. 1919) 13 listopada – Michał Febres Cordero y Muñoz, ekwadorski lasalianin, święty katolicki (zm. 1910) 8 grudnia – Anna Bilińska-Bohdanowiczowa, polska malarka (zm. 1893) 9 grudnia – Pekka Hannikainen, fiński kompozytor i dyrygent (zm. 1924) data dzienna nieznana: Jan Głogowski, polski lekarz, działacz endecki i oświatowy (zm. 1910) Szymon Tatar (młodszy), góral, przewodnik tatrzański i ratownik górski (zm. 1917)
Zmarli 11 lutego – Piotr Steinkeller, polski przedsiębiorca (ur. 1799) 3 marca – Giovanni Battista Rubini, włoski tenor (ur. 1794) 27 marca – Karol III Parmeński, książę Parmy (ur. 1823) 2 maja – Józef Nguyễn Văn Lựu, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1790) 6 lipca – Georg Ohm, niemiecki matematyk, twórca prawa opisującego związek pomiędzy natężeniem prądu elektrycznego a napięciem elektrycznym (ur. 1789) 24 lipca – Modestino, włoski franciszkanin, błogosławiony katolicki (ur. 1802) 20 sierpnia – Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling, niemiecki filozof (ur. 1775) 25 sierpnia – Claude François Lallemand, francuski lekarz (ur. 1790) 27 września – Frederick Catherwood, angielski artysta, architekt i podróżnik (ur. 1799) 28 sierpnia – Joachima De Vedruna, hiszpańska zakonnica, założycilka karmelitanek miłosierdzia, święta katolicka (ur. 1783) 30 września – Józef Chłopicki, generał, uczestnik między innymi insurekcji kościuszkowskiej, wojen napoleońskich i powstania listopadowego (ur. 1771) 2 października – Emilia de Villeneuve, francuska zakonnica, założycielka Sióstr od NMP Niepokalanego Poczęcia, święta katolicka (ur. 1811) 21 października – Maria Wirtemberska właśc. Maria Anna z Czartoryskich, polska arystokratka, powieściopisarka, komediopisarka, poetka i filantropka (ur. 1768) 9 listopada – Elizabeth Schuyler Hamilton, współzałożycielka i wicedyrektor pierwszego prywatnego sierocińca w Nowym Jorku, żona Alexandra Hamiltona (ur. 1757) 3 grudnia – Jan Klemens Minasowicz, polski malarz, grafik, kolekcjoner i antykwariusz (ur. 1797)
Święta ruchome Tłusty czwartek: 23 lutego Ostatki: 28 lutego Popielec: 1 marca Niedziela Palmowa: 9 kwietnia Wielki Czwartek: 13 kwietnia Wielki Piątek: 14 kwietnia Wielka Sobota: 15 kwietnia Wielkanoc: 16 kwietnia Poniedziałek Wielkanocny: 17 kwietnia Wniebowstąpienie Pańskie: 25 maja Zesłanie Ducha Świętego: 4 czerwca Boże Ciało: 15 czerwca
Przypisy
*1854