Taoiseach, An Taoiseach (wym. lub , l.mn. Taoisigh, wym. lub ; dosłownie z irl. – wódz, przywódca) – premier Irlandii.
Podstawy prawne Stanowisko taoiseacha zostało wprowadzone przez konstytucję Irlandii z 1937 roku i zastąpiło stanowisko prezesa rady wykonawczej, które istniało w Wolnym Państwie Irlandzkim.
Zgodnie z obowiązującą konstytucją taoiseach jest mianowany przez prezydenta na wniosek izby niższej parlamentu (Dáil Éireann), której musi być członkiem. Przez cały okres piastowania swojego stanowiska taoiseach musi cieszyć się wotum zaufania tej izby.
Taoiseach nominuje innych członków rządu (ogółem nie mniej niż siedmiu i nie więcej niż piętnastu), którzy wymagają akceptacji przez Dáil Éireann. Nominuje także jednego członka rządu, zwanego Tánaiste, który pełni funkcję wicepremiera. Wszyscy członkowie rządu są powoływani przez prezydenta.
Taoiseach mianuje też 11 członków Seanad Éireann.
Lista premierów Irlandii LpImię i nazwiskoData objęcia urzęduData złożenia urzęduPartia1bezramki|100pxÉamon de Valera29 grudnia 193718 lutego 1948Fianna Fáil2bezramki|100pxJohn A. Costello18 lutego 194813 czerwca 1951Fine Gaelbezramki|100pxÉamon de Valera (2. raz)13 czerwca 19512 czerwca 1954Fianna Fáilbezramki|100pxJohn A. Costello (2. raz)2 czerwca 195420 marca 1957Fine Gaelbezramki|100pxÉamon de Valera (3. raz)20 marca 195723 czerwca 1959Fianna Fáil3bezramki|100pxSeán Lemass23 czerwca 195910 listopada 1966Fianna Fáil4bezramki|100pxJack Lynch10 listopada 196614 marca 1973Fianna Fáil5bezramki|100pxLiam Cosgrave14 marca 19735 lipca 1977Fine Gaelbezramki|100pxJack Lynch (2. raz)5 lipca 197711 grudnia 1979Fianna Fáil6bezramki|100pxCharles Haughey11 grudnia 197930 czerwca 1981Fianna Fáil7bezramki|100pxGarret FitzGerald30 czerwca 19819 marca 1982Fine Gaelbezramki|100pxCharles Haughey (2. raz)9 marca 198214 grudnia 1982Fianna Fáilbezramki|100pxGarret FitzGerald (2. raz)14 grudnia 198210 marca 1987Fine Gaelbezramki|100pxCharles Haughey (3. raz)10 marca 198711 lutego 1992Fianna Fáil8bezramki|100pxAlbert Reynolds11 lutego 199215 grudnia 1994Fianna Fáil9bezramki|100pxJohn Bruton15 grudnia 199426 czerwca 1997Fine Gael10bezramki|100pxBertie Ahern26 czerwca 19977 maja 2008Fianna Fáil11bezramki|100pxBrian Cowen7 maja 20089 marca 2011Fianna Fáil12bezramki|100pxEnda Kenny9 marca 201114 czerwca 2017Fine Gael13bezramki|100pxLeo Varadkar14 czerwca 201727 czerwca 2020 Fine Gael14bezramki|100pxMicheál Martin27 czerwca 2020 17 grudnia 2022Fianna Fáil133x133pxLeo Varadkar (2. raz)17 grudnia 2022 9 kwietnia 2024 Fine Gael15100pxSimon Harris 9 kwietnia 202423 stycznia 2025Fine Gael134x134pxMicheál Martin (2. raz)23 stycznia 2025Fianna Fáil
Zobacz też Premierzy Irlandii
Kategoria:Ustrój Irlandii