mały|Schematyczna mapa tektoniczna Europy. Kraton wschodnioeuropejski oznaczony kolorami czerwonym, pomarańczowym i częściowo różowym (częścią kratonu są swekonorwegidy, ale nie podłoże Danii). Przebieg głównych aulakogenów odpowiada dawnym granicom Fennoskandii, Sarmacji i Wołgo-Uralii Kraton wschodnioeuropejski – wielki (jeden z największych na świecie) kraton współtworzący obecnie płytę eurazjatycką i kontynent Eurazji, wcześniej stanowiący główną część paleokontynentu Baltiki.
Granice Na zachodzie granicę kratonu wschodnioeuropejskiego wyznacza strefa szwu transeuropejskiego (TESZ), której elementami są strefa Teisseyre’a–Tornquista i jej przedłużenie ku północo-zachodowi, strefa Sorgenfreia–Tornquista. Na wschodzie pasmo Uralu oddziela kraton wschodnioeuropejski od kratonu syberyjskiego.
Powstanie Kraton wschodnioeuropejski powstał w paleoproterozoiku przez połączenie się trzech mniejszych kratonów: Fennoskandii na północnym zachodzie, kratonu sarmackiego (Sarmacji) na południu i kratonu wołgo-uralskiego na wschodzie. Granice tych kratonów odnowiły się w mezo- i neoproterozoiku („ryfeju”) w postaci aulakogenów (systemów ryftowych, które jednak nie rozdzieliły kratonu na mniejsze jednostki).
Budowa Większość powierzchni kratonu wschodnioeuropejskiego zajmuje rozległa platforma wschodnioeuropejska, ale leżą na nim również dwie tarcze – tarcza bałtycka w północnej części Fennoskandii i tarcza ukraińska we wschodniej części kratonu sarmackiego. Grubość skał kratonu waha się od maksymalnie 250 km w północnej części Półwyspu Fennoskandzkiego poprzez 120 km w południowej Rosji do 150–200 km na Ukrainie.
Płyta bałtycka ma zróżnicowaną budowę i składa się z nagromadzonych w drodze akrecji skał archaicznych i wczesnoproterozoicznych, zaś cokoły sarmacki i wołgo-uralski składają się ze starszych skał archaicznych, przeważnie przykrytych grubą (przekraczającą 3 km miąższości) warstwą skał osadowych.
Przypisy
Bibliografia
(5 tomów)
Kategoria:Kratony Kategoria:Geologia regionalna Europy