1995

Wydarzenia w Polsce

1 stycznia: denominacja złotego o cztery zera (w proporcji 10 000/1). utworzono Magurski Park Narodowy. 8 stycznia – odbył się III finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. 9 stycznia – premiera filmu fabularnego Spis cudzołożnic w reżyserii Jerzego Stuhra. 14 lutego – pogrzeb szczątków króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w katedrze św. Jana w Warszawie. 24 lutego – w Instytucie Badań Jądrowych w Otwocku-Świerku wyłączono pierwszy polski badawczy reaktor jądrowy EWA. 28 lutego: powstał Związek Szlachty Polskiej – pierwsza powojenna organizacja szlachecka w Polsce. założono Muzeum Zabawek w Karpaczu. Marzec – uruchomiono pierwszy w Polsce portal internetowy Wirtualna Polska. 1 marca – odwołanie przez sejm Waldemara Pawlaka z funkcji premiera. 7 marca – Józef Oleksy został premierem Polski. 21 marca – rozpoczęła działalność Canal+, pierwsza w Polsce płatna stacja telewizyjna. 22 marca – premiera filmu Faustyna. 23 marca – Została podpisana Karta Etyczna Mediów. 25 marca – swoje nadawanie rozpoczęło Radio Jasna Góra. 29 marca – powstała Rada Etyki Mediów. 7 kwietnia – otwarto pierwszą linię warszawskiego metra od Kabat do Politechniki. 17 kwietnia – Gdańsk Strzyża – doszło do wybuchu gazu w budynku mieszkalnym przy ul. Wojska Polskiego, zginęły 22 osoby. 18 kwietnia – w Gdańsku wysadzono w powietrze blok mieszkalny uszkodzony w wyniku wybuchu gazu dzień wcześniej. 27 kwietnia – premiera filmu Polska śmierć. 3 maja – Polska i Arabia Saudyjska nawiązały stosunki dyplomatyczne. 8 maja – ukazał się debiutancki album Edyty Górniak Dotyk. 20 maja – Tomasz Gollob wygrał we Wrocławiu inauguracyjne zawody żużlowe z cyklu Grand Prix, który zastąpił jednodniowe indywidualne mistrzostwa świata. 22 maja – z jednodniową pielgrzymką do Polski przybył papież Jan Paweł II, odprawił mszę w Skoczowie i uczestniczył w krótkich spotkaniach z wiernymi w Bielsku-Białej i Żywcu. 23 maja – Marek Kamiński i Wojciech Moskal, po 72 dniach pieszej wędrówki i przebyciu około 750 km, jako pierwsi Polacy dotarli do Bieguna Północnego. 31 maja – premiera filmu sensacyjnego Prowokator w reżyserii Krzysztofa Langa. 1 czerwca – Legia Warszawa po wygranym meczów z Rakowem Częstochowa zdobyła 6. tytuł Mistrza Polski w Piłce Nożnej. 15–16 lipca – w Czymanowie nad Jeziorem Żarnowieckim odbyła się pierwsza edycja Przystanku Woodstock zorganizowanego przez Jerzego Owsiaka. 3 sierpnia – rozpoczął się Światowy Zlot Harcerstwa Polskiego „Zegrze ’95””. 14 sierpnia – w Warszawie na placu Piłsudskiego, naprzeciwko Grobu Nieznanego Żołnierza, odsłonięto pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego. 16 sierpnia – Anna Brzezińska ustanowiła rekord Polski w biegu na 3000 m wynikiem 8 min 44,05 s. 31 sierpnia – zlikwidowano ostatnie linie trolejbusowe w Warszawie. 11 września – w KWK „Polska Wirek” w Rudzie Śląskiej wskutek tąpnięcia zginęło 5 górników. 4 żywych wydobyto po 5 dobach. 13 września – Legia Warszawa jako pierwszy polski klub piłkarski wystąpiła w fazie grupowej Ligi Mistrzów, wygrywając u siebie z Rosenborg BK 3:1. 17 września – w Warszawie odsłonięto pomnik Poległym i Pomordowanym na Wschodzie. 27 września – odsłonięto Pomnik Żegoty w Warszawie. 29 września – utworzono Euroregion Bug. 1 października – rozpoczął się XIII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. 10 października – na granicy z Ukrainą otwarto drogowe przejście graniczne Zosin-Uściług. 18 października – Ministerstwo Łączności ogłosiło przetarg związany z możliwością wybudowania dwóch sieci komórkowych w standardzie GSM. 4 listopada – do polskiej procedury karnej wprowadzono instytucję świadka incognito. 5 i 19 listopada – odbyły się wybory prezydenckie, które w drugiej turze wygrał Aleksander Kwaśniewski. 7 listopada – powstał Polski Związek Felinologiczny. 9 listopada – na antenie TVP1 wyemitowano premierowy odcinek serialu sensacyjnego Ekstradycja. 14 listopada – podpisano umowę o założeniu spółki Daewoo-FSO. 22 listopada – rozpoczęła się dystrybucja powszechnych świadectw udziałowych. 30 listopada – lotnisko Kraków-Balice otrzymało imię Jana Pawła II. 1 grudnia – Władysław Bartoszewski został odznaczony przez prezydenta Lecha Wałęsę Orderem Orła Białego. 14 grudnia – odbyła się premiera filmu Tato w reżyserii Macieja Ślesickiego. 21 grudnia – początek „sprawy Oleksego”, informacja Andrzeja Milczanowskiego o posiadaniu materiałów świadczących o współpracy premiera Oleksego ze służbami specjalnymi byłego ZSRR i Rosji. 22 grudnia – koniec prezydentury Lecha Wałęsy. 23 grudnia – zaprzysiężono Aleksandra Kwaśniewskiego na urząd Prezydenta RP. 24 grudnia – okręt szkolny Marynarki Wojennej „ORP Iskra” po 158 dniach żeglugi, jako pierwsza jednostka pod wojenną banderą, opłynął kulę ziemską, pokonując 24 706 Mm (do portu macierzystego – Gdyni, powrócił 10 lutego 1996). 27 grudnia – Marek Kamiński zdobył Biegun Południowy. Był pierwszym człowiekiem, który zdobył oba bieguny Ziemi w ciągu jednego roku.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia: działalność rozpoczęła Światowa Organizacja Handlu (WTO), Francja objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, czwarte rozszerzenie Unii Europejskiej. Krajami przystępującymi były Austria, Szwecja i Finlandia, brytyjski seryjny morderca Fred West został znaleziony powieszony w celi więzienia Winson Green w Birmingham. On i jego żona mieli stanąć przed sądem za zamordowanie nawet 12 kobiet i dzieci (w tym dwóch córek Freda Westa). 6 stycznia: w stolicy Filipin Manili, w wyniku pożaru mieszkania zajmowanego przez terrorystów odkryto i udaremniono spisek na życie Jana Pawła II oraz operację „Bojinka”, przewidującą wysadzenie 11 samolotów pasażerskich nad Pacyfikiem. w katastrofie lotniczej zginął dowódca sił lotniczych Iranu Mansour Sattari i 12 innych oficerów. 7 stycznia – została powołana metropolia hamburska. 10 stycznia – rozpoczęły się Światowe Dni Młodzieży w Manili na Filipinach. 11 stycznia: papież Jan Paweł II rozpoczął wizytę na Filipinach. w katastrofie samolotu DC-9 w kolumbijskim mieście Cartagena de Indias zginęło 51 osób. 17 stycznia: silne trzęsienie ziemi nawiedziło Kobe w Japonii. Zginęły 6434 osoby. we Włoszech powstał rząd Lamberta Diniego. 19 stycznia – I wojna czeczeńska: armia rosyjska zdobyła pałac prezydencki w Groznym. 20 stycznia: Jean-Claude Juncker został premierem Luksemburga. oddano do użytku Pont de Normandie – most wantowy łączący miasta Hawr i Honfleur, najwyższy podwieszany most w Europie. 22 stycznia – 19 Izraelczyków zginęło, a 69 zostało rannych w samobójczym zamachu bombowym dwóch członków Islamskiego Dżihadu na przystanku autobusowym w Beit Lid. 25 stycznia: wystrzelona z północnej Norwegii rakieta z amerykańską sondą badawczą wywołała alarm rosyjskiej obrony antybalistycznej. Jacques Santer objął urząd przewodniczącego Komisji Europejskiej. podczas meczu piłki nożnej Premiership Manchester United F.C. – Crystal Palace Éric Cantona zaatakował jednego z fanów Crystal Palace. 30 stycznia – 42 osoby zginęły, ponad 400 zostało rannych w wybuchu samochodu-pułapki w Algierze. 10 lutego: Łotwa została przyjęta do Rady Europy. ekwadorskie myśliwce zestrzeliły 3 z 5 maszyn peruwiańskich, które naruszyły przestrzeń powietrzną Ekwadoru. premiera filmu Szybcy i martwi. 15 lutego – haker Kevin Mitnick został aresztowany przez FBI. 21 lutego: Białoruś i Rosja podpisały Umowę o przyjaźni, dobrosąsiedztwie i współpracy, 96 fundamentalistów islamskich zginęło podczas dwudniowego buntu w więzieniu Serkadji w Algierze, amerykański miliarder Steve Fossett po wylądowaniu w Kanadzie został pierwszym człowiekiem, który samotnie przeleciał balonem nad Pacyfikiem, czterech więźniów ucieka z więzienia Serkadji w Algierii, co prowadzi do buntu. Czterech strażników zostaje zabitych przez więźniów przed szturmem sił bezpieczeństwa na więzienie. 96 więźniów zostaje zabitych, podczas gdy siły bezpieczeństwa odzyskują kontrolę nad więzieniem. 23 lutego – Izrael i Tanzania wznowiły stosunki dyplomatyczne, zerwane w 1973 roku. 24 lutego – w Singapurze aresztowano 69 Świadków Jehowy za ich przekonania religijne. 25 lutego – w zamachu bombowym na pociąg przewożący żołnierzy w indyjskim stanie Assam zginęło 27 osób. 26 lutego – upadł brytyjski Barings Bank. 1 marca – powstał portal internetowy Yahoo! 2 marca – w Somalii zakończyła się operacja pokojowa ONZ UNOSOM II. 10 marca – Konstandinos Stefanopulos został prezydentem Grecji. 14 marca: leżące w północnej Afryce hiszpańskie miasta Ceuta i Melilla uzyskały autonomię. Norman Thagard został pierwszym amerykańskim astronautą wystrzelonym w kosmos na pokładzie rosyjskiego statku (Sojuz TM-21). 16 marca – stan Missisipi ratyfikował znoszącą niewolnictwo 13. poprawkę do konstytucji USA. 17 marca – parlament Ukrainy uchwalił ustawę o statusie Krymu, uchylającą konstytucję z 1992 roku i znoszącą urząd prezydenta Krymu. 20 marca – japońska sekta religijna Aum Shinrikyo dokonała zamachu w tokijskim metrze, zginęło 12 osób, ponad 5,5 tysiąca zostało podtrutych. 22 marca – ze stacji Mir powrócił rosyjski kosmonauta Walerij Polakow, ustanawiając rekord najdłuższego pobytu w kosmosie (437,7 dnia). 24 marca – japoński zdalnie sterowany robot Kaikō zszedł na dno Rowu Mariańskiego na Pacyfiku, wykonując najdokładniejszy do dziś pomiar jego głębokości (10 911 m). 25 marca – Jan Paweł II wydał encyklikę Evangelium vitae. 26 marca – zniesiono kontrolę na wewnętrznych granicach obszaru Schengen. 27 marca: prezydent RPA Nelson Mandela odwołał swą żonę Winnie ze stanowiska wicepremiera. odbyła się 67. ceremonia wręczenia Oscarów. 31 marca – Rumunia: 60 osób zginęło w katastrofie należącego do linii TAROM Airbusa A310-324. 3 kwietnia – została utworzona rosyjska Federalna Służba Bezpieczeństwa. 5 kwietnia – w Izraelu wystrzelono pierwszą rakietę nośną Shavit-1. 7 kwietnia – po dziewięcioletniej rekonstrukcji otwarto Galerię Tretiakowską w Moskwie. 7/8 kwietnia – I wojna czeczeńska: w nocy rosyjscy żołnierze dokonali masakry około 100 mieszkańców wsi Samaszki. 9 kwietnia: prezydent Peru Alberto Fujimori został wybrany na drugą kadencję. Karekin I Sarkisjan został intronizowany na patriarchę Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego. 13 kwietnia – w Finlandii powstał pierwszy rząd Paava Lipponena. 17 kwietnia – Tiit Vähi został premierem Estonii. 19 kwietnia – w Oklahoma City doszło do zamachu bombowego na budynek administracji federalnej: zginęło 168 osób, a ponad 680 zostało rannych. 20 kwietnia – szczątki Marii Skłodowskiej-Curie i Pierre’a Curie zostały uroczyście przeniesione z cmentarza Sceaux do Panteonu w Paryżu. 21 kwietnia: Izrael został członkiem Światowej Organizacji Handlu (WTO). założono giełdę papierów wartościowych w Bukareszcie. premiera filmu Ja cię kocham, a ty śpisz. 23 kwietnia: w I turze wyborów prezydenckich we Francji zwyciężył Jacques Chirac przed Lionelem Jospinem, po raz pierwszy obchodzony był Światowy Dzień Książki. 27 kwietnia – został utworzony Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (CPVO). 28 kwietnia: minister spraw zagranicznych Władysław Bartoszewski wygłosił przemówienie podczas uroczystej sesji Bundestagu i Bundesratu w Bonn, zwołanej z okazji 50. rocznicy zakończenia II wojny światowej. wystartował kanał Super RTL. 29 kwietnia – 95% głosujących w referendum obywateli Kazachstanu poparło przedłużenie kadencji prezydenta Nursułtana Nazarbajewa do 2000 roku. 30 kwietnia – prezydent USA Bill Clinton ogłosił zakaz inwestycji i handlu z Iranem. 1 maja – wojna w Chorwacji: chorwacka armia i policja wkroczyły do zachodniej Slawonii i w ciągu kilku dni zajęły całe jej terytorium, zabijając około 200 Serbów. 2 maja – wojna w Chorwacji: dzień po rozpoczęciu chorwackiej inwazji na zachodnią Slawonię Serbowie dokonali ostrzału Zagrzebia, w wyniku którego zginęło 7 osób, a 175 zostało rannych. 7 maja – Jacques Chirac wygrał wybory prezydenckie we Francji.