right|thumb|Gmach w latach 60. right|thumb|Dziedziniec wewnętrzny right|thumb|Hol główny right|thumb|Biuro Obsługi Interesantów right|thumb|Korytarz z salami rozpraw right|thumb|Jeden z symboli sprawiedliwości – Temida z opaską na oczach – na fasadzie gmachu (dziedziniec wewnętrzny) Sąd Okręgowy w Warszawie – organ wymiaru sprawiedliwości powołany do rozstrzygania spraw sądowych I instancji i II instancji, znajdujący się w Warszawie przy al. „Solidarności” 127Strona Sądu Okręgowego w Warszawie... Sąd ten prowadzi ewidencję partii politycznychArt. 11 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych ()..

Gmach sądu wzniesiono w latach 1935–1939 pod adresem ul. Leszno 53/55. W 2009 został wpisany do rejestru zabytków.

Status prawny Sąd okręgowy jest państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. W polskim wymiarze sprawiedliwości jest zasadą, że w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy, natomiast sąd okręgowy orzeka jako sąd pierwszej instancji tylko w sprawach o zbrodnie i niektóre występki. Na wniosek sądu rejonowego sąd apelacyjny może przekazać sądowi okręgowemu do rozpoznania w I instancji sprawę o każde przestępstwo ze względu na szczególną wagę lub zawiłość tej sprawy.

Sąd Okręgowy stanowi element władzy sądowniczej sprawującej wymiar sprawiedliwości na podstawie Konstytucji RP. Sposób organizacji Sądu reguluje ustawa o ustroju sądów powszechnychUstawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (), w skrócie u.s.p., a także akty wykonawczeW szczególności rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (), zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS z 2019 r. poz. 138) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie nadzoru administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów powszechnych (). Obejmuje obszar właściwości sądów rejonowych

Sąd Okręgowy w Warszawie obejmuje obszar właściwości sądów rejonowych w: Grodzisku Mazowieckim, Pruszkowie, Piasecznie oraz dla Warszawy-Mokotowa, Warszawy-Śródmieścia, Warszawy-Woli, Warszawy-Żoliborza, dla m. st. Warszawy w Warszawie dla dzielnic: Ochota, Ursus i Włochy..

Struktury organizacyjne Sądy Okręgowe funkcjonują w strukturach sądów powszechnych, które rozstrzygają wszelkie sprawy z zakresu prawa karnego, cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, które nie są zastrzeżone dla innych sądów.

W Sądzie Okręgowym w Warszawie utworzone zostały następujące wydziały.: Wydział I Cywilny Wydział II Cywilny Wydział III Cywilny Wydział IV Cywilny Wydział V Cywilny Odwoławczy Wydział VI Cywilny Rodzinny Odwoławczy Wydział VII Cywilny Rodzinny i Rejestrowy Wydział VIII Karny Wydział IX Karny Odwoławczy Wydział X Karny Odwoławczy Wydział XI Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych Wydział XII Karny Wydział XIII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział XIV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział XV Wykonywania Orzeczeń Wydział XVI Gospodarczy Wydział XVII – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Wydział XVIII Karny Wydział XIX Wizytacyjny Wydział XX Gospodarczy Wydział XXI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział XXII Własności Intelektualnej Wydział XXIII Gospodarczy Odwoławczy i Zamówień Publicznych Wydział XXIV Cywilny Wydział XXV Cywilny Wydział XXVI Gospodarczy Wydział XXVII Cywilny Odwoławczy Wydział XXVIII Cywilny

Historia gmachu Wzniesienie reprezentacyjnego gmachu sądów grodzkich na Lesznie (nazywanego zwyczajowo Sądami na Lesznie) powierzono Bohdanowi Pniewskiemu. Budowę rozpoczęto w II połowie 1935 roku, trwała ona niespełna 4 lata i wiosną 1939 została zakończona. Wiązała się ona z licznymi uwagami krytycznymi ze strony palestry, która utyskiwała na znaczne oddalenie gmachu od Sądu Okręgowego, Sądu Apelacyjnego i Sądu Najwyższego, które mieściły się przy placu Krasińskich. Gmach zaczął służyć warszawskiemu sądownictwu 30 czerwca 1939. Dostojność, monumentalne ukształtowanie bryły, staranne opracowanie detali to elementy charakteryzujące ten budynek. W charakterze dekoracji umieszczono nad wejściem głównym maksymę Sprawiedliwość jest ostoją mocy i trwałości Rzeczypospolitej, sformułowaną przez Andrzeja Frycza Modrzewskiego.

Mimo wybuchu II wojny światowej, Sądy Grodzkie nadal służyły polskiemu wymiarowi sprawiedliwości. Ich pracę przerwały dopiero naloty niemieckiego lotnictwa. W miarę upływu czasu życie okupowanej Warszawy wróciło do normy. 11 grudnia 1939 Sądy ponownie rozpoczęły swoją działalność, jednakże już pod ścisłą kontrolą i nadzorem niemieckim. Zajmowały część budynku od strony ul. Leszno, w pozostałej części Niemcy zorganizowali swój szpital. W Sądach Grodzkich sprawy rozpatrywali polscy sędziowie, jednak każdy wyrok musiał być zatwierdzony przez władze niemieckie. Spod kompetencji sądów polskich wyłączone były sprawy kryminalne, w których oskarżonym był Niemiec, jak również sprawy cywilne między Polakami a Niemcami.

Z uwagi na spełniane funkcje gmach Sądów nie został w listopadzie 1940 włączony do getta warszawskiego. Stał się miejscem spotkań ludzi z obu stron muru getta – dostęp do budynku mieli zarówno mieszkańcy dzielnicy zamknięty (od strony ulicy Leszno), jak i pozostałej części miasta (od strony ulicy Białej). Te wydarzenia od 2008 upamiętnia jeden z pomników granic getta u zbiegu ulic Chłodnej i Elektoralnej.

Po zakończeniu wojny przystąpiono do odbudowy budynku Sądów. Gmach ocalał, ale piętra V i VI zostały spalone. Odbudowany gmach oddano do użytku w lipcu 1949.

W 1950 roku do gmachu przeniósł się z Łodzi Sąd Najwyższy. W 2009 został on wpisany do rejestru zabytków.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 grudnia 1998 roku () w sprawie utworzenia sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości, z dniem 1 stycznia 1999 z Sądu Wojewódzkiego został utworzony Sąd Okręgowy w Warszawie. Ostatnie zmiany miały miejsce 1 maja 2005, kiedy to na mocy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2004 rozpoczął działalność Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie z siedzibą w gmachu przy al. „Solidarności” 127.

Prezesi Sądu

sędzia sądu okręgowego Beata Waś – od 8 sierpnia 2005 do 7 sierpnia 2011 sędzia sądu okręgowego Małgorzata Kluziak – od 12 września 2011 do 11 września 2017 sędzia sądu okręgowego Joanna Bitner – od 12 września 2017 do 16 listopada 2020 (rezygnacja) sędzia sądu apelacyjnego Piotr Schab – od 17 listopada 2020 do lipca 2022 (objęcie funkcji Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie) sędzia sądu okręgowego Joanna Przanowska-Tomaszek – od lipca 2022 do lipca 2024 (odwołanie z funkcji) sędzia sądu okręgowego Beata Najjar – od 7 sierpnia 2024

Zobacz też Sąd okręgowy Sądownictwo II Rzeczypospolitej

Przypisy

Kategoria:Architektura modernizmu klasycyzującego w Warszawie Warszawa Kategoria:Mirów (Warszawa) Warszawa Kategoria:Zabytki nieruchome w Warszawie