1984

Wydarzenia w Polsce Styczeń

1 stycznia – Młynary, Pilawa, Świerzawa i Wąsosz uzyskały prawa miejskie. 2 stycznia – powstało Studio Filmowe Oko (dawniej Zespół Filmowy). 9 stycznia – premiera filmu Oko proroka. 13 stycznia – zakończył się proces byłych władz telewizji i radia. Były przewodniczący Radiokomitetu Maciej Szczepański został skazany na 8 lat pozbawienia wolności. 15 stycznia – premiera sztuki o Franzu Kafce „Pułapka” Tadeusza Różewicza w Teatrze Studio (reż. Jerzy Grzegorzewski). 26 stycznia – uchwalono nowe prawo prasowe wymierzone w czasopisma drugiego obiegu. 27 stycznia – mikrobiolog i epidemiolog Jan Karol Kostrzewski – prezesem PAN. 30 stycznia – odbyła się premiera filmu Akademia pana Kleksa.

Luty 7 lutego – znaleziono ciało Piotra Bartoszcze, działacza rolniczej „Solidarności”; podejrzewano zabójstwo polityczne. 13 lutego – Sejm przedłużył sobie kadencję o półtora roku. 19 lutego – prymas, kardynał Józef Glemp udał się z wizytą do Polonii brazylijskiej.

Marzec 3 marca – władze PRL podjęły starania, by sprowadzić ze Szwajcarii prochy prezydenta Ignacego Mościckiego. Protesty emigracji. 5 marca – premiera filmu Kartka z podróży. 7 marca – aresztowanie pisarza Marka Nowakowskiego, współpracownika „Tygodnika Mazowsze”. 8 marca: założono Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie. 3-tysięczny marsz protestacyjny w Garwolinie przeciwko usuwaniu krzyży ze Szkoły Rolniczej im. Stanisława Staszica w Miętnem. uwodziciel Jerzy Kalibabka został skazany na 15 lat pozbawienia wolności i ponad milion złotych grzywny. 9 marca – premiera filmu Soból i panna. 10 marca – 8 osób zginęło w pożarze budynku ośrodka wypoczynkowego w Modlinie (źródło DTV z 10.03.1984). 15 marca – Międzyzdroje (od 1972 dzielnica Świnoujścia) i Sławków (od 1977 dzielnica Dąbrowy Górniczej) odzyskały prawa miejskie. 18 marca – na wiadomość o czekającej go operacji wszczepienia rozrusznika serca Janusz Pałubicki przerwał trwającą blisko 100 dni głodówkę (był przymusowo dokarmiany). 19 marca – premiera filmu Lata dwudzieste... lata trzydzieste... 23 marca – „Czytelnik” wydał książkę Bogdana Madeja „Maść na szczury”, której pierwsze wydanie ukazało się w bibliotece „Kultury”. 25 marca – Maciej Prus wystawił „Dziady” Mickiewicza w łódzkim teatrze im. Stefana Jaracza.

Kwiecień 1 kwietnia – premiera filmu Był jazz w reżyserii Feliksa Falka. Z powodu stanu wojennego premiera filmu była opóźniona o 3 lata. 9 kwietnia – premiera filmu Widziadło. 17 kwietnia – w rozegranym w Warszawie towarzyskim meczu piłkarskim Polska-Belgia (0:1) po raz ostatni (100.) w reprezentacji wystąpił Grzegorz Lato. 19 kwietnia – Zygmunt Hübner wystawił sztukę Enquista „Z życia glist” w warszawskim Teatrze Powszechnym. 26 kwietnia: Sejm przyjął ustawę o upowszechnianiu kultury. Adam Michnik laureatem nagrody „Solidarność pracowników wydawnictw” za książkę pt. Ugoda, praca organiczna, myśl zaprzeczna (Nowa 1983).

Maj 1 maja – zakłócenia przebiegu oficjalnych uroczystości 1-majowych, głównie w Warszawie, Trójmieście i Częstochowie; łącznie władze ukarały 325 osób. 14 maja – premiera filmu Seksmisja w reżyserii Juliusza Machulskiego. 17 maja – Polski Komitet Olimpijski postanowił nie zgłaszać polskich sportowców do udziału w Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles. 18 maja – premiera filmu muzycznego To tylko Rock w reżyserii Pawła Karpińskiego. 19 maja – pedofil i morderca Henryk Dębski został skazany przez Sąd Wojewódzki w Suwałkach na karę śmierci. 23 maja – sąd wojskowy w Warszawie skazał zaocznie Ryszarda Kuklińskiego na karę śmierci. 31 maja – początek procesu przeciwko sprawcom śmierci Grzegorza Przemyka.

Czerwiec 5 czerwca – Tadeusz Łomnicki wystawił „Affabulazione” P.P. Pasoliniego w Teatrze Studio. 9 czerwca – Marian Woronin ustanowił rekord Europy w biegu na 100 m wynikiem 10,00 s (Warszawa, Memoriał Janusza Kusocińskiego) – rekord ten przetrwał 4 lata. 11 czerwca – ukrywający się od 13 grudnia 1981 działacz „Solidarności” Bogdan Lis został aresztowany. 17 czerwca – odbyły się wybory do rad narodowych. Rząd ocenił frekwencję na 74,7%, niezależni obserwatorzy z opozycji na ok. 60%. 18 czerwca – oddano do użytku latarnię morską w Gdańsku. 27 czerwca – prof. Adam Schaff został wydalony z PZPR za to, iż poglądy na temat ideologii i polityki partii prezentował poza partią. 29 czerwca – w Warszawie powołana została Federacja Młodzieży Walczącej – niepodległościowa, antykomunistyczna organizacja młodzieżowa. W ciągu pierwszych miesięcy działalności wydaje pisma Bunt, FMW (skład i nakład 3 kolejnych numerów zaginęły), Serwis Informacyjny FMW i Nasze Wiadomości.

Lipiec 2 lipca – Genowefa Błaszak ustanowiła rekord Polski w biegu na 400 m ppł. wynikiem 54,78 s. 13 lipca – proces 4 działaczy KOR (Adam Michnik, Jacek Kuroń, Zbigniew Romaszewski, Henryk Wujec), oskarżonych o chęć obalenia ustroju, po jednej sesji rozprawa została odroczona „na zawsze”. 14 lipca: wiadomość w prasie o skierowaniu do sądu aktu oskarżenia przeciwko wikaremu z Żoliborza, Jerzemu Popiełuszce, któremu zarzucano działalność antypaństwową. w Kiekrzu koło Poznania odbył się pierwszy w Polsce wyścig triathlonowy. 16 lipca – wyrok w procesie o zabójstwo Grzegorza Przemyka. 21 lipca – Sejm uczcił 40-lecie PRL ustawą o amnestii i powołaniu Uniwersytetu Szczecińskiego.

Sierpień 2 sierpnia – chargé d’affaire USA, John R.Davis, poinformował rząd PRL, że USA zamierza cofnąć niektóre sankcje gospodarcze; interpretowano to jako reakcję USA na uwolnienie więźniów politycznych. 21 sierpnia – Wojciech Ziembiński skazany na 3 miesiące aresztu za kierowanie „nielegalnym zgromadzeniem przed Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie.

Wrzesień 1 września – premiera filmu Katastrofa w Gibraltarze. 8 września – premiera filmu Umarłem, aby żyć. 16 września – 12 osób zginęło w katastrofie samolotu An-2 w Polskiej Nowej Wsi koło Opola. 18 września – premiera filmu Planeta krawiec. 21 września – w Czarnolesie i Zwoleniu odbyły się uroczystości 400-lecia śmierci Jana Kochanowskiego.

Październik 17 października: katastrofa kolejowa w Bąkowie: 4 osoby zginęły, a 60 zostało rannych w wyniku najechania pociągu pospiesznego na ruszający spod semafora pociąg towarowy. w Warszawie przebywał prezydent międzynarodowego PEN-Clubu, Per Wästberg. 19 października – w pobliżu Górska pod Toruniem porwany został ksiądz Jerzy Popiełuszko. 21 października – biskupi archidiecezji warszawskiej wystosowali list do wiernych, w którym wyrazili niepokój o losy ks. Jerzego Popiełuszki. 24 października – powstała gdańska Federacja Młodzieży Walczącej, pierwszym pismem GFMW był dwutygodnik „Monit”. 30 października: zatrzymano trzech funkcjonariuszy SB podejrzanych o uprowadzenie i zamordowanie księdza Jerzego Popiełuszki. z zalewu na Wiśle w okolicach Włocławka wyłowiono ciało księdza Jerzego Popiełuszki.

Listopad 3 listopada – odbył się pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki. 5 listopada – otwarto zachodnią obwodnicę kielecką. 11 listopada – powstała liberalno-demokratyczna partia „Niepodległość”. Organem prasowym partii był miesięcznik „Niepodległość”. 15 listopada – na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach odbył się pogrzeb kierownika Wydziału Kadr KC PZPR gen. bryg. Tadeusza Dziekana. 16 listopada – w Operetce Warszawskiej odbyła się prapremiera musicalu Boso, ale w ostrogach na podstawie powieści Stanisława Grzesiuka. 24 listopada – powstało Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ). 28 listopada – zespół pod kierunkiem Wiesława Jędrzejczaka przeprowadził pierwszy w kraju przeszczep szpiku kostnego od spokrewnionego dawcy. 30 listopada – władze podjęły decyzję o wycofaniu się z Międzynarodowej Organizacji Pracy; był to protest przeciwko przyjęciu przez MOP raportu o sytuacji związków zawodowych w Polsce.

Grudzień 2 grudnia – Stefan Kisielewski na łamach „Tygodnika Powszechnego” opublikował „czarną listę publicystów i dziennikarzy”. 3 grudnia: zaczął się strajk okupacyjny uczniów zespołu szkół zawodowych we Włoszczowie w intencji zawieszenia krzyży w klasach; strajk zainicjowali dwaj młodzi księża (Strajk szkolny we Włoszczowie (1984)). Sejm zdecydował, że jego przedłużona kadencja skończy się 31 sierpnia 1985 r. premiera filmu Tajemnica starego ogrodu. 7 grudnia – w Szczecinie odbył się zainicjowany przez prof. M.Szymczaka Kongres Kultury Języka Polskiego. 18 grudnia – w pożarze Domu Dziecka we Wronkach zginęło ośmiu wychowanków i dyrektor placówki. 20 grudnia – przybył z wizytą minister Giulio Andreotti. 22 grudnia – powstała Inspekcja Robotniczo-Chłopska. 24 grudnia – premiera 1. odcinka serialu Rycerze i rabusie. 27 grudnia – przed Sądem Wojewódzkim w Toruniu rozpoczął się proces oskarżonych o zabójstwo księdza Jerzego Popiełuszki funkcjonariuszy SB Grzegorza Piotrowskiego, Leszka Pękali, Waldemara Chmielewskiego – oraz pułkownika Adama Pietruszki, któremu postawiono zarzut sprawstwa kierowniczego.

Wydarzenia na świecie Styczeń

1 stycznia: Francja objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Brunei uzyskał pełną niepodległość. 2 stycznia – wystartowały satelitarne stacje telewizyjne TV5 i RTL. 5 stycznia – Richard Stallman uruchomił projekt GNU. 6 stycznia – rząd Tunezji wprowadził stan wyjątkowy. 8 stycznia – Brunei zostało przyjęte do Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN). 9 stycznia – po raz pierwszy od 10 lat zebrał się parlament Jordanii. 10 stycznia: po 117 latach Stany Zjednoczone nawiązały ponownie stosunki dyplomatyczne ze Stolicą Apostolską. w katastrofie bułgarskiego samolotu Tu-134A w Sofii zginęło 50 osób. 12 stycznia – Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski dokonali pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Manaslu w Himalajach. 16 stycznia – Zhao Ziyang jako pierwszy premier ChRL przybył z wizytą do Kanady. 18 stycznia – eksplozja w japońskiej kopalni węgla Mitsui Miike w Omuta, na wyspie Kiusiu (śmierć 83 górników). 23 stycznia – Chile i Argentyna podpisały porozumienie kończące spór graniczny na Ziemi Ognistej. 24 stycznia: Apple wprowadził pierwszy komputer z rewolucyjnej serii Macintosh. Helmut Kohl jako pierwszy niemiecki kanclerz wygłosił przemówienie w izraelskim Knesecie. 27 stycznia: Amerykanin Carl Lewis ustanowił w Nowym Jorku halowy rekord świata w skoku w dal (8,79 m). podczas kręcenia spotu reklamowego dla Pepsi Coli zapaliły się włosy Michaela Jacksona. 29 stycznia – wystrzelono pierwszego satelitę z Kosmodromu Xichang w chińskiej prowincji Syczuan.

Luty 3 lutego – start promu „Challenger”, misja STS-41-B będąca 10. lotem załogowym promów kosmicznych. 6 lutego – otwarto brazylijską stację antarktyczną Comandante Ferraz. 7 lutego – astronauta Bruce McCandless, członek załogi wahadłowca Challenger, odbył pierwszy spacer kosmiczny bez stałego połączenia ze statkiem kosmicznym. 8–19 lutego – Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Sarajewie: 14 lutego – brytyjscy łyżwiarze Jayne Torvill i Christopher Dean uzyskali wszystkie 12 ocen 6,0 (najwyższa z możliwych not) za taniec inspirowany utworem „Bolero” Maurice Ravela. 13 lutego – Konstantin Czernienko został wybrany sekretarzem generalnym Komitetu Centralnego KPZR. 15 lutego – Miftah al-Usta Umar został sekretarzem generalnym Powszechnego Kongresu Ludowego – prezydentem Libii. 18 lutego – podpisano konkordat między Włochami a Stolicą Apostolską. 25 lutego – ponad 500 osób zginęło w wyniku eksplozji ropociągu w mieście Cubatão w brazylijskim stanie São Paulo.

Marzec 7 marca – 3 osoby zginęły, a 9 zostało rannych w przeprowadzonym przez palestyńskich terrorystów zamachu bombowym na autobus w izraelskim mieście Aszdod. 11 marca – papież Jan Paweł II kanonizował Paulę Frassinetti. 14 marca – w Belfaście przewodniczący Sinn Féin Gerry Adams został poważnie postrzelony podczas próby zamachu na jego życie. 16 marca: szef bejruckiej placówki CIA William Buckley został porwany przez terrorystów z Dżihadu.