Malmö (wym. IPA [ˈmalːˈmøː]) – miasto (tätort)W szwedzkim prawie nie ma zdefiniowanego pojęcia miasta i podział administracyjny kończy się na gminach, które nie zawsze odpowiadają granicom miejscowości. Tätort oznacza miejscowość według definicji Statistiska centralbyrån (SCB), której granice ustalane są na podstawie gęstości zaludnienia. w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund w południowo-zachodniej części prowincji historycznej (landskap) Skania, siedziba władz (residensstad) regionu administracyjnego (län) Skania, powstałego w 1997 roku po połączeniu dotychczasowych regionów Malmöhus i Kristianstad, ośrodek administracyjny (centralort) gminy Malmö (Malmö kommun lub Malmö stad)W wyniku reformy administracyjej w 1971 roku wprowadzono w Szwecji jednolity typ gmin. Malmö jest jedną z gmin, które od lat 80. XX wieku używają jednak nieposiadającego prawnego znaczenia określenia „miasto” (stad).. Do obszaru tätortu Malmö zalicza się także Arlöv, siedzibę władz (centralort) sąsiedniej gminy Burlöv.
Stanowi centrum gospodarcze i kulturalne południowej Szwecji, jeden z kluczowych węzłów komunikacyjnych tego kraju. Jest drugim po stolicy Danii, Kopenhadze, ośrodkiem transgranicznego regionu Øresund (szw. Öresundsregionen, duń. Øresundsregionen). Oba miasta są ze sobą połączone przebiegającym nad cieśniną Öresund mostem (Öresundsbron, Øresundsbroen). W ostatnich dziesięcioleciach Malmö przekształciło się ze znaczącego ośrodka przemysłowego, z dominującym przemysłem stoczniowym, w wielokulturowe miasto postindustrialne. Jest ważnym ośrodkiem usługowym, naukowym, edukacyjnym i turystycznym.
Jest trzecim pod względem zaludnienia, po Sztokholmie i Göteborgu, miastem Szwecji oraz głównym ośrodkiem obszaru metropolitalnego Stormalmö (pol. „Wielkie Malmö”), liczącego 703 920 mieszkańców (30 września 2016). W skład Stormalmö, poza gminą Malmö, wchodzi od 2005 roku, według definicji Statistiska centralbyrån, jeszcze 11 gmin: Burlöv, Eslöv, Höör, Kävlinge, Lomma, Lund, Skurup, Staffanstorp, Svedala, Trelleborg i Vellinge. W 2015 roku część tätortu Malmö leżąca w granicach administracyjnych gminy Malmö liczyła 291 040 mieszkańców. Cały tätort Malmö (wraz z Arlöv) liczył 301 706 mieszkańców. 30 września 2016 roku gmina Malmö (Malmö stad) liczyła 326 645 mieszkańców.
Malmö to miasto partnerskie Szczecina.
Definicja Pojęcie Malmö oznaczać może tätort Malmö lub „Miasto Malmö” (szw. Malmö stad). Artykuł ten dotyczy w głównej mierze zdefiniowanego przez Statistiska centralbyrån tätortu Malmö, którego mniejszą część stanowi także Arlöv w gminie Burlöv. Pojęcie „Miasto Malmö” odnosi się obecnie do całej gminy Malmö (Malmö kommun) w jej granicach administracyjnych oraz zarządzanej przez jej władze. Arlöv stanowi w tym przypadku siedzibę władz (centralort) sąsiedniej gminy Burlöv. W granicach gminy Malmö położonych poza Malmö jest (stan na rok 2015) pięć innych tätortów, m.in. Oxie, Bunkeflostrand i Tygelsjö. „Miasto Malmö” jest centralnym ośrodkiem obszaru metropolitalnego (storstadsområde) „Wielkie Malmö” (Stormalmö).
Geografia Krajobraz okolic miasta, znacznie zmieniony przez działalność człowieka, ukształtował się podczas ostatniego zlodowacenia. Malmö położone jest na stosunkowo płaskim terenie z niewysokimi wzniesieniami morenowymi. Najwyższy punkt (37 m n.p.m.) w granicach tätortu Malmö stanowi rejon kościoła Fosie (Fosie kyrka) w dzielnicy Fosie.
Położenie Malmö leży w południowej Szwecji, w południowo-zachodniej części prowincji historycznej Skania nad cieśniną Öresund. Na przeciwległym brzegu, w odległości ok. 27 km, położona jest stolica Danii, Kopenhaga. Malmö jest centralnym ośrodkiem obszaru metropolitalnego Stor-Malmö, z oddalonym o 20 km uniwersyteckim Lund. Odległość do Sztokholmu wynosi 619 km oraz odpowiednio do Göteborga, 276 km.
Otwarty 1 lipca 2000 roku most nad cieśniną Öresund, łączący duńską wyspę Zelandię i Kopenhagę ze Szwecją i Malmö, umożliwia szybką podróż pomiędzy oboma miastami. Otwarcie mostu ułatwiło dynamiczny rozwój regionu Öresund, liczącego około 3 785 000 mieszkańców (2012) po obu stronach cieśniny.
Klimat
Malmö, podobnie jak cała Skania, leży w strefie klimatu umiarkowanego. Według klasyfikacji Köppena-Geigera Malmö położone jest w strefie klimatu umiarkowanego morskiego (Cfb).
Klimat Malmö charakteryzuje się niskimi rocznymi amplitudami temperatur z częstymi opadami z niską intensywnością oraz dużą wilgotnością powietrza. Temperatura latem jest umiarkowana, zimy są stosunkowo łagodne. Mgły są częste w okresie jesienno-zimowym. Zimą występują gwałtowne burze z silnym wiatrem.
Średnia roczna opadów wynosi około 604 mm, z maksimum w lipcu i listopadzie (średnio 61 mm) i minimum w lutym (30 mm). Liczba dni z opadem wynosi średnio 169. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 7,8 °C. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec (16,7 °C), najchłodniejszym zaś luty ze średnią temperaturą –0,6 °C. Usłonecznienie w styczniu wynosi 7 godzin, a w lipcu 17 godzin.
Historia Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z XII wieku, w 1354 roku Malmö otrzymało prawa miejskie. W 1393 roku miasto zostało zdobyte i splądrowane przez Braci Witalijskich. Między XIV a XVI wiekiem Malmö było jednym z najważniejszych miast handlowych w tej części Morza Bałtyckiego, do 1658 roku należało do Danii.
Etymologia nazwy Nazwa Malmö jest złożeniem słów malm w znaczeniu „drobne skały” lub „piasek”, „żwir” oraz högar (l.poj. hög – „kopiec”, „górka”). Malmö oznacza więc „kopce piasku”. Jedną z najstarszych znanych form tej nazwy jest forma Malmhaugar.
Demografia thumb|Zdjęcie lotnicze Malmö z kierunku północno-wschodniego; w oddali zatoka i most nad cieśniną Öresund Liczba ludności Malmö na przestrzeni lat 1570–1950:
RokLudnośćRokLudnośćRokLudność1570357717303132189048 5041610319217704835191083 37316502504181057961930120 20716905740185013 0871950190 266
Liczba ludności tätortu Malmö w latach 1960–2015:
Uwagi: Od 1965 roku wraz z Arlöv.
Gospodarka thumb|Malmö, Inre Hamnen thumb|Widok z wieżowca Kronprinsen w kierunku centrum Malmö thumb|Teren stoczni Kockums, lata 70. XX w. thumb|Biurowiec Mercedes-Benz Sverige AB w Malmö Malmö jest jednym z głównych ośrodków gospodarczych i handlowych Szwecji. Przez długi czas w mieście dominował przemysł wytwórczy, głównie elektromaszynowy. Rozwinięty był także przemysł włókienniczy, materiałów budowlanych oraz spożywczy.
Jedną z najważniejszych gałęzi przemysłu w historii gospodarczej miasta był przemysł stoczniowy, z działającą od XIX wieku stocznią Kockums i związanymi z nią podwykonawcami. Stocznia Kockums produkowała zarówno statki na zamówienia cywilne, jak i okręty wojenne dla marynarki. Jednak w wyniku kryzysu przemysłu stoczniowego w Europie Zachodniej oraz w Szwecji, od połowy lat 70. XX wieku następował jej powolny upadek. W 1987 roku w Malmö zaprzestano produkcji statków cywilnych, skupiając się jedynie na produkcji wojskowej, głównie okrętów podwodnych.
Kryzys początku lat 90. XX wieku oraz zmiany strukturalne zmieniły charakter gospodarczy miasta, które w 1995 roku miało najwyższą stopę bezrobocia w Szwecji. Malmö zaczęło się wówczas przekształcać z miasta przemysłowego w ośrodek nowoczesnych technologii. Obecnie działa tam wiele instytucji badawczych, mocno rozwinięta jest branża handlowo-usługowa, stawia się na rozwój szkolnictwa wyższego.
Do znaczącego ożywienia gospodarki całego regionu Skania przyczyniło się otwarcie 1 lipca 2000 roku mostu nad cieśniną Öresund. Ułatwiło to komunikację z Kopenhagą, gdzie zatrudnienie znalazło wielu mieszkańców Malmö. Wielu Duńczyków podróżuje na stronę szwedzką m.in. na zakupy w działających w Malmö i jego okolicach licznych centrach handlowych.
Transport thumb|Most nad cieśniną Öresund thumb|Yttre Ringvägen; część infrastruktury komunikacyjnej Malmö Malmö jest ważnym węzłem komunikacyjnym południowej Skandynawii, leżącym na skrzyżowaniu drogowych, kolejowych i morskich szlaków transportowych. Zbiega się tam kilka dróg o statusie tras europejskich. Malmö jest także znaczącym węzłem kolejowym i morskim portem handlowym. Otwarcie 1 lipca 2000 roku mostu nad Öresundem umożliwiło dogodne połączenie lądowe z systemem komunikacyjnym Europy Zachodniej i Środkowej.
Transport drogowy Przez Malmö przebiegają lub mają swój początek:
drogi europejskie (Trelleborg – Göteborg – Oslo – Trondheim – Kirkenes) (Port lotniczy Shannon – Kopenhaga – Göteborg – Sztokholm – Petersburg) (Holyhead – Sassnitz – Karlskrona – Norrköping – Moskwa – Iszym) (Malmö – Ystad – Świnoujście – Praga – Zagrzeb – Chania) drogi krajowe (Malmö – Sjöbo – Tomelilla – Simrishamn) drogi lokalne (Länsväg 101; Malmö – Anderslöv – Ystad)
Transport kolejowy thumb|Malmö centralstation. Budowa podziemnej części stacji w ramach systemu (2008) Ważną datą w historii Malmö jest dzień 1 grudnia 1856 roku, kiedy otwarto linię kolejową łączącą Malmö z Lund, początkowy odcinek przyszłej Södra stambanan, łączącej południową część Szwecji ze Sztokholmem.
Malmö jest ważnym węzłem kolejowym transgranicznego regionu Öresundsregionen. Malmö centralstation (Malmö C) jest pod względem liczby obsługiwanych podróżnych jedną z największych stacji kolejowych Szwecji. Malmö posiada połączenia kolejowe obsługujące zarówno dalekobieżny ruch krajowy i zagraniczny, jak i lokalny.
12 grudnia 2010 roku oddano do użytku tunel średnicowy Citytunneln, przebiegający pod centrum miasta. Powstanie Citytunneln zmieniło organizację ruchu kolejowego w rejonie Malmö. Wraz z otwarciem tunelu oddano do użytku podziemną część stacji kolejowej Malmö C, podziemną stację kolejową Triangel station oraz położoną częściowo na powierzchni Hyllie station.
Publiczny transport zbiorowy
Transport lotniczy Komunikacja lotnicza Malmö jest obsługiwana przez międzynarodowy port lotniczy Malmö-Sturup (Malmö Airport), ok. 30 km na wschód od centrum miasta. W 2012 roku był to czwarty pod względem liczby obsłużonych pasażerów (2 104 013) port lotniczy Szwecji, ze stałymi połączeniami m.in. ze Sztokholmem oraz Warszawą i Londynem.
Drugim portem lotniczym obsługującym Malmö, przede wszystkim w lotach międzynarodowych, jest położony na wyspie Amager pod Kopenhagą port lotniczy Kopenhaga-Kastrup (Københavns Lufthavn, Kastrup). Dogodne połączenie drogowe i kolejowe poprzez most nad Öresundem przyczynia się po stronie szwedzkiej do dużej popularności tego lotniska jako portu przesiadkowego.
Transport morski thumb|Östra hamnen Położony w Malmö port morski jest jednym z większych portów Szwecji. Port Malmö (Malmö hamn) tworzy od 2001 roku wraz z portem w Kopenhadze jeden zespół portowy, zarządzany przez spółkę Copenhagen Malmö Port AB. Ważną część obrotu ładunkowego portu Malmö stanowią importowane samochody.
Pomiędzy Malmö i Travemünde w Niemczech działa bezpośrednie połączenie promowe, obsługiwane przez przedsiębiorstwo armatorskie Nordö-Link (od 2001 roku część Finnlines).
Drogi rowerowe Malmö jest klasyfikowane jako jedno z najbardziej przyjaznych rowerzystom miast świata. W 2012 roku w Malmö funkcjonowało ok. 469 km ścieżek rowerowych, tworzących spójny i ciągle rozbudowywany system tras rowerowych.
Architektura i zabytki
Niektóre zabytki i budowle w Malmö: kościół św. Piotra (Sankt Petri kyrka) zbudowany na początku XIV wieku w stylu gotyckim zamek Malmöhus z początku XVI wieku budynek ratusza miejskiego (Malmö rådhus) z 1546 roku synagoga z 1903 roku w stylu neomauretańskim Turning Torso, najwyższy (190 m) budynek mieszkalny w Szwecji, jeden z najwyższych w Europie, ukończony w listopadzie 2005 roku
Malmö leży na trasie Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego.
Oświata thumb|Orkanen, jeden z budynków Malmö högskola Malmö jest stosunkowo od niedawna samodzielnym ośrodkiem akademickim. Do lat 90. XX wieku nie istniała tam żadna większa, samodzielna uczelnia, poza pewnymi wydziałami Uniwersytetu w Lund.