Zbrodnia w Derżowie – zbrodnia dokonana w maju 1944 roku przez nacjonalistów ukraińskich z UPA na ludności narodowości polskiej. Miejscem zbrodni był Derżów w gminie Rozdół w powiecie żydaczowskimDerżów na mapie zbrodni ukraińskich na terenie powiatu żydaczowskiego.. Wśród ofiar znalazło się wiele dzieci, a także trzy siostry zakonne należące do zgromadzenia sióstr szarytek: s. Weronika Melinger, s. Wiktoria Misiak i s. Agnieszka PonieckaKs. Józef Marecki, „Misterium Iniquitatis. Osoby duchowne i zakonne obrządku łacińskiego zamordowane przez ukraińskich nacjonalistów w latach 1939-1945”, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Krakowie, Kraków 2020, (IPN), (Wydawnictwo UNUM), s.485-487W spisach ofiar niekiedy błędnie ujmuje się osobę określaną jako "siostra zakonna Józefa". Część ofiar zamordowano w miejscowym kościele, który został spalony przez napastników.
Data zbrodni i liczba ofiar W źródłach występują rozbieżności odnośnie daty napadu na Derżów i liczby ofiar. Grzegorz Hryciuk wskazuje noc z 8 na 9 maja 1944 jako datę atakuGrzegorz Hryciuk, Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931-1948, Toruń 2005, , s.252. Według Siekierki, Komańskiego i Różańskiego do napadu doszło w nocy z 9 na 10 maja 1944. Inne występujące w źródłach daty to 7 maja 1944, noc z 7 na 8 maja 1944, 8 maja 1944, 10 maja 1944 i 12 maja 1944.
Szacunki liczby ofiar śmiertelnych wahają się od ponad 50, poprzez 60, do ponad 100.
Nazwiska niektórych ofiar Według Janusza Stankiewicza wśród ofiar zbrodni w Derżowie byli m.in.:
Jan Barszczewski (lat 16) Irena Jakubowska (lat 12, córka Rozalii) Janina Jakubowska (lat 16, córka Rozalii) Rozalia Jakubowska (lat 40) Maria Karpinska (lat 60) Anastazja Kraszewska (lat 22) Katarzyna Kraszewska (lat 36) Maria Kraszewska (lat 67) Rozalia Kraszewska (lat 49, żona Mikołaja) Rozalia Kraszewska (lat 70) Andrzej Kraszewski (lat 62) Grzegorz Kraszewski (lat 10, syn Mikołaja) Józef Kraszewski (lat 17, syn Mikołaja) Mikołaj Kraszewski (lat 66) Władysław Kraszewski (lat 12, syn Mikołaja) Władysław Kraszewski (lat 33) Anna Lipińska (lat 60) Weronika Melinger (lat 64) Wiktoria Misiak (lat 65) Helena Najborowska (lat 7, córka Władysława) Irena Najborowska (lat, córka Jana) Józefa Najborowska (lat 40, żona Jana) Regina Najborowska (lat 6, córka Jana) Stanisława Najborowska (lat 17, córka Władysława) Zofia Najborowska (lat 5, córka Władysława) (?) Najborowska (lat 11, córka Jana) Jan Najborowski (lat 38) Marian Najborowski (lat 14, syn Stanisława) Stanisław Najborowski (lat 34) Stanisław Najborowski (lat 38) Tadeusz Najborowski (lat 13, syn Władysława) Wiktor Najborowski (lat 11, syn Władysława) Władysław Najborowski (lat 42) Agnieszka Poniecka (lat 60, szarytka) Anastazja Szajnowska (lat 23, córka Marii) Janina Szajnowska (lat 20, córka Marii) Julia Szajnowska (lat 13, córka Rozalii) Julia Szajnowska (lat 38) Kazimiera Szajnowska (lat 15, córka Marii) Maria Szajnowska (lat 50) Rozalia Szajnowska (lat 36) Stanisława Szajnowska (lat 13, córka Marii) Zofia Szajnowska (lat 17, córka Marii) Mikołaj Szajnowski (lat 10, syn Marii) Michał Szajnowski (lat 60) Michał Szajnowski (lat 68) Stefan Szajnowski (lat 31) Eliasz Witkowski (lat 70) Marian Witkowski (lat 18) (?) Witkowski (lat 50) Anastazja Zielińska (lat 32) Jadwiga Zielińska (lat 2, córka Anastazji) Maria Zielińska (lat 20, córka Mikołaja) Wiktoria Zielińska (lat 9, córka Anastazji) Mikołaj Zieliński (lat 13, syn Anastazji) Mikołaj Zieliński (lat 70) Stefan Zieliński (lat 7, syn Anastazji) Władysław Zieliński (lat 5, syn Anastazji)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Czasopismo „Na Rubieży” (Stowarzyszenie Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów Wrocław), Nr 29, str. 42.
Linki zewnętrzne 70 rocznica zagłady wsi Derżów, blog ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego, 11 maja 2014
Kategoria:1944 w okupowanej Polsce Derżów Kategoria:Obwód lwowski Derżów Derżów