Stanisław Łubieński herbu Pomian (ur. 1574 w Łubnej koło Kalisza, zm. 16 kwietnia 1640 w Wyszkowie) – biskup płocki, podkanclerzy koronny, sekretarz królewski; brat Macieja.
Życiorys Po ukończeniu kolegium jezuitów w Kaliszu, gdzie kształcił się w sztuce wojennej oraz prawie, studiował w Grazu, Rzymie, Perugii – doktor obojga praw. Od 1591 sekretarz królewski. Opat komendatoryjny w Tyńcu. Historyk, uważany za jednego z najwybitniejszych historyków XVII w. Był związany z królem Zygmuntem III i obozem kontrreformacji. W 1593 towarzyszył królowi w podróży do Szwecji. W 1613 przeprowadził uporządkowanie archiwum na zamku krakowskim, później w ciszy klasztoru tynieckiego, którego administrację powierzył mu król, zbierał materiały historyczne. Od 1614 był regentem kancelarii królewskiej, potem sekretarzem koronnym, a od 1622 biskup łucki, w 1626 podkanclerzy koronny, w 1627 biskup płocki, złożył pieczęć podkanclerską 1628 i gorliwie pracował nad podniesieniem swej diecezji. W 1624 otrzymuje sakrę biskupią na Wawelu, a w 1627 r.
Był autorem kroniki łacińskiej, zawierającej opis rokoszu Zebrzydowskiego. Dbał o rozwój życia zakonnego, będąc aktywistą politycznym, tolerancyjnym wobec innowierców. Swą bibliotekę przekazał kapitule płockiej. Był człowiekiem o rozległych zainteresowaniach, popierającym oświatę, przyjacielem Sarbiewskiego.
Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 16 lipca 1632 rokuVolumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 352.. Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa płockiego w 1632 rokuSuffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych, y W. X. Litewskiego, Zgodnie ná Naiásnieyssego Władisława Zygmunta ... roku 1632 ... Woiewodztwo Krákowskie., s. C., podpisał jego pacta conventaPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey, miedzy Warszawą a Wolą, Przez opisane Artykuły, do samego tylko Aktu Elekcyey należące, vchwalony y postanowiony. Roku Pańskiego, M. DC. XXXII. Dnia 27. Września, s. 16.. W 1633 roku został wyznaczony senatorem rezydentemVolumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 376.. W 1633 roku wszedł w skład komisji do wojny z Moskwą i organizacji wojskaAndrzej Korytko, Sejm koronacyjny Władysława IV Wazy wobec problemów na Ukrainie w: Echa Przeszłości t. XVI, Olsztyn 2015, s. 74..
Jego dzieło historyczne: „De motu civili in Polonia libri V.” (wyszło w „Opera posthuma, historica..., edita ab executoribus testamenti” (1643), w którem niekiedy stronniczo, lecz zawsze jasno przedstawia osoby działające w rokoszu Zebrzydowskiego.
Najcenniejsze dzieła Brevis narratio profectionis in Sueciam Sigismundi III..., 1593; De ortu, vita et morte Mathiae de Bużenin Pstrokoński... (1630); De motu civili in Polonia libri quatuor, Series. vitea, res gestes episcoporum Plocensium..., Kraków 1642; 'Opera posthuma historica historopolitica variigue discursus epistolae et aliquot orationes... (1643); Droga do Szwecji; Rozruchy domowe.
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia Katolicka Tom XI, KUL, Lublin 2006 r.
Linki zewnętrzne Bishop Stanisław Łubieński † Dzieła Stanisława Łubieńskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci kolegium jezuitów w Kaliszu Kategoria:Biskupi płoccy Kategoria:Biskupi łuccy Kategoria:Członkowie komisji do wojny z Moskwą i organizacji wojska (1633) Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1632 Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Elektorzy Władysława IV Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo płockie) Kategoria:Historycy I Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Wyszkowem (I Rzeczpospolita) Stanisław Łubieński Kategoria:Opaci tynieccy (komendatoryjni) Kategoria:Podkanclerzowie koronni (duchowni) Kategoria:Polscy działacze kontrreformacji Kategoria:Prawnicy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Sekretarze Zygmunta III Wazy Kategoria:Senatorowie rezydenci (Władysław IV Waza) Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta III Wazy Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Władysława IV Wazy Kategoria:Urodzeni w 1573 Kategoria:Zmarli w 1640