alt=|mały|Waldemar Maj – zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego w RP Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej – Kościół starokatolicki prawnie działający na terenie Polski, wpisany pod pozycją 110 w dniu 1 kwietnia 1996 do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych w Polsce, prowadzonego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zwierzchnikiem Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej jest biskup Waldemar Maj.
W 2021 liczył 2697 wiernych (w tym 7 duchownych) w 17 parafiach.
Według Narodowego Spisu Powszechnego, w 2021 przynależność do Kościoła zadeklarowało 85 osób.
Historia Początki działalności
Kościół Starokatolicki w RP jest kontynuatorem misji przedwojennego Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (nazywanego też Kościołem Starokatolickim Polskim), którego działalność zawiesił Urząd ds. Wyznań w drugiej połowie 1965 r.
Za inicjatorów przedwojennego Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się ks. abp. Władysława Farona – Zwierzchnika przedwojennego Kościoła Starokatolickiego oraz ks. bp. Zygmunta Szypolda, wyświęconego przez biskupów mariawickich dla polskich starokatolików. Dlatego też, niejednokrotnie, oprócz potocznego określania wiernych i duchownych starokatolikami można spotkać się również z określeniem faronowcy bądź szypoldowcy.
W latach 40. XX wieku, Kościół Starokatolicki działał pod nazwą ogólną nazwą Polski Kościół Starokatolicki, ze względu na fakt, iż Rzeczpospolita Polska formalnie nie istniała na mapie świata po utworzeniu na jej terenach Generalnej Guberni. W 1948 siedzibą władz Polskiego Kościoła Starokatolickiego został Wrocław. W tym czasie starokatolicy skupili swoją główną działalność na południu Polski, ale byli obecni również w innych regionach. Po przystąpieniu do wspólnoty biskupa obrządku wschodniego, abp. Ignacego Wysoczańskiego, Kościół zorganizował na Mazurach placówkę misyjną wśród bezpopowców. Ówczesny Zwierzchnik Kościoła podjął również kroki w celu stworzenia w ramach Kościoła wspólnot zakonnych. W tym celu biskup Zygmunt Szypold powołał żeńskie zgromadzenie starokatolickich Sióstr św. Franciszka. Biskup Szypold prowadził dialog ekumeniczny z Kościołami za granicą. W 1957 zawarta została unia kościelna Polskiego Kościoła Starokatolickiego z Kościołem Prawosławnym Starego Obrządku w Rumunii. W tym samym czasie zawarto również unię z Kościołem Starokatolickim Węgier.
Zawieszenie statusu prawnego przez Urząd ds. Wyznań i działalność podziemna Po śmierci biskupa Zygmunta Szypolda w strukturach organizacyjnych wspólnoty doszło do kryzysu. Koadiutor bp. Szypolda, abp Ignacy Wysoczański nie otrzymał od władz Polski Ludowej zgody na objęcie zwierzchnictwa. Problemy te wykorzystały władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Gdy Kościół nie zdecydował się na wybór lojalnego władzom biskupa, zdelegalizowały wspólnotę w 1965, powołując się na brak w niej władzy zwierzchniej.
W lipcu 1965, wskutek braku subordynacji wobec abp. Ignacego Wysoczańskiego, bp sufragan Bogdan Filipowicz wraz z grupą 12 duchownych został usunięty dyscyplinarnie ze struktur Polskiego Kościoła Starokatolickiego. Po tym wydarzeniu Filipowicz na zwołanym przez siebie synodzie Kościoła Starokatolickiego w PRL został wybrany na zwierzchnika swojej wspólnoty i przyjął tytuł arcybiskupa Kościoła Starokatolickiego w PRL. Wspólnota ta nazywana również była Kościołem Starokatolickim Unii Samarytańskiej.
Po zdelegalizowaniu w 1965 Polskiego Kościoła Starokatolickiego część jego wiernych po latach znalazła się na emigracji. W 1977 w Republice Federalnej Niemiec grupa polskich starokatolików pod zwierzchnictwem księdza biskupa Klaudiusza Perendyka (kons. 1965) powołała Polski Kościół Starokatolicki na Obczyźnie. Wspólnota ta odwoływała się do doktryny mariawityzmu i utrzymywała kontakty z Kościołem Starokatolickim Mariawitów. 3 lipca 1978 Kościół otrzymał rejestrację prawną w Republice Federalnej Niemiec. Został przyjęty do Niemieckiej Rady Ekumenicznej. W 1980 wspólnotę wizytowali duchowni mariawiccy z Polski Antoni Maria Roman Nowak i Przemysław Maria Sławomir Rosiak. Polski Kościół Starokatolicki na Obczyźnie liczył kilkuset wiernych skupionych w parafiach w Hamburgu, Bonn i Kolonii. Rozkwit wspólnoty miał miejsce po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce, gdy z pomocy i posługi religijnej korzystało w nim wielu uchodźców. W 1984 Kościół utracił swoją niezależność i przeszedł pod jurysdykcję Apostolskiego Katolickiego Asyryjskiego Kościoła Wschodu. Jego były Zwierzchnik, biskup Klaudiusz Perendyk, w 1986 został duchownym prawosławnym i opiekował się do śmierci parafią Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w Hamburgu.
Abp Ignacy Wysoczański ostatnie lata spędził samotnie, będąc dyskredytowanym co krok przez SB, która chciała zniszczyć Kościół Starokatolicki. Zmarł w 1975 w Kosewie, pochowany jako „ksiądz bez przydziału” pozostawiając po sobie dziedzictwo sukcesji apostolskiej w biskupach Perendyku oraz Jakubie Malczewskim, którzy zmarli w latach 90. XX wieku.
Odrodzony Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej W 1993 w Jeleniej Górze odbył się Nadzwyczajny Synod Polskiego Kościoła Starokatolickiego. W trakcie obrad tego zgromadzenia postanowiono odsunąć od władzy Bogdana Filipowicza, który od końca lat 80. XX wieku przestał uczestniczyć w życiu podziemnego Kościoła. Postanowiono też zalegalizować Kościół w nowej rzeczywistości ustrojowej i zarejestrować go pod nazwą Niezależny Kościół Katolicki.
W grudniu 1993 złożono w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych wniosek o rejestrację związku wyznaniowego, który jednak administracja państwowa odrzuciła w 1995. Na synodzie w styczniu 1994 wybrano Zwierzchnikiem Kościoła ks. Wojciecha Kolma. W odmowie urzędnicy zasugerowali, że nazwa Kościoła powinna nawiązywać nie do katolicyzmu, ale do starokatolicyzmu. Ponowny wniosek o rejestrację Kościoła został rozpatrzony w 1996. Po jego akceptacji przez ministerstwo, wspólnota przyjęła nazwę Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej.
11 listopada 1999 ks. Wojciech Kolm przyjął sakrę biskupią z rąk abp. Norberta Udo Marii Szuwarta, Zwierzchnika Pozajurysdykcyjnego Zakonu Mariawitów w Niemczech. Współkonsekratorami byli: Henryk Marciniak, biskup starokatolicki, Jan Maria Leon Plichta, niezależny biskup mariawicki. Dzięki tej sakrze Kościół zyskał biskupa posiadającego ważną sukcesję apostolską, mającą swoje umocowanie w tradycji tzw. starokatolicyzmu utrechckiego.
W 2001 nawiązano współpracę z ks. Christopherem Rogersonem, co zaowocowało utworzeniem Brytyjskiej Prowincji Kościoła Starokatolickiego. W listopadzie tego samego roku, biskup Kolm udzielił ks. Rogersonowi święceń biskupich.
Kościół Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej w XXI wieku Kościół Starokatolicki w RP rozwijał się do czasu, kiedy w 2003 ówczesny Zwierzchnik Kościoła, bp Wojciech Zdzisław Kolm został zatrzymany pod zarzutem przestępstw obyczajowych. Wspólnota pogrążyła się w chaosie administracyjnym. Zwołany w trybie przyspieszonym Sąd Kościelny nałożył ekskomunikę na dotychczasowego zwierzchnika bpa Wojciecha Zdzisława Kolma i zdeponował go z urzędu Zwierzchnika. Sąd Kościelny orzekł o kategorycznym, ostatecznym i bezpowrotnym (zapis w orzeczeniu sądu: „(...) po wsze czasy”) wykluczeniu Wojciecha Kolma z Kościoła Starokatolickiego w RP.
Wybrany na nowego zwierzchnika Kościoła dotychczasowy Wikariusz Generalny, ks. Marek Kordzik przez kilka lat podejmował nieudane próby zreformowania struktur kościelnych. Następne lata były już czasem wegetacji Kościoła. Kościół kilkakrotnie był celem ataków mediów, ze względu na oszustwa, których dopuszczała się część duchownych, wyświęcanych wielokrotnie bez odpowiedniego przygotowania teologicznego. Kościołem wstrząsały również wielokrotne skandale obyczajowe oraz przestępstwa gospodarcze. Wielu duchownych opuściło Kościół Starokatolicki w RP nie godząc się z polityką wewnętrzną preferowaną przez bpa Marka Kordzika oraz z jego pobłażliwością wobec licznych skandali obyczajowych, które miały miejsce w tym Kościele.
W grudniu 2016 roku Marek Kordzik zmarł w wieku 61 lat, pozostawiając Kościół bez zwierzchnictwa. 14 stycznia 2017 r. podczas Nadzwyczajnego Synodu Kościoła Starokatolickiego podjęto uchwałę, która unieważniła wyrok Sądu Kościelnego względem ks. bp. Wojciecha Kolma, stwierdzając poważne uchybienia względem samego wyroku oraz przebiegu procesu, przez co z mocy prawa unieważniono wszystkie decyzje podjęte przez zmarłego ks. Kordzika. Jednocześnie dokonano wyboru na Zwierzchnika ks. Artura Wiecińskiego. W wyniku tej decyzji konsekrowano 22 lipca 2017 r. ks. Wiecińskiego na biskupa Kościoła. Kryzys administracyjny Kościoła i kontrowersje wobec dualizmu na urzędzie Zwierzchnika Kościoła We wrześniu 2017 roku dokonano analizy prawnej statusu prawnego urzędu Zwierzchnika Kościoła, ks. bp. Artura Wiecińskiego. Duchowni poddając analizie prawnej stan faktyczny styczniowego wyboru, uznali, iż wybór jest nieważny, ze względu na zachodzący dualizm na stanowisku Zwierzchnika. Na prośbę Kościoła prawnicy przygotowali opinię prawną, która podtrzymała przedstawione przez prezbiterium fakty.
W czasie kryzysu administracyjnego, duchowieństwo z ks. bp. Wojciechem Zdzisławem Kolmem na czele, zwołało na 19 listopada 2017 r. kolejny, Nadzwyczajny Synod Kościoła. Na tymże Synodzie, bp Wojciech Zdzisław Kolm złożył oficjalnie urząd Zwierzchnika Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. W tajnym głosowaniu, podczas I sesji, większością głosów, wybrany na Zwierzchnika Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej został ks. mgr Dariusz Majewski, magister teologii Wydziału Teologii Akademii Teologii Katolickiej (dzisiaj UKSW). Opinia prawna wraz z uchwałami ze styczniowych i listopadowych obrad Synodu została przedłożona w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji.
29 grudnia 2017 roku Departament Wyznań MSWiA dokonał aktualizacji rejestru Kościołów i związków wyznaniowych. W wyniku podjętej kilka miesięcy wcześniej interwencji prawnej przez bp. Wojciecha Zdzisława Kolma, MSWiA stwierdziło, że:
wybór ks. abp. Artura Roberta Wiecińskiego jest z mocy samego prawa nieważny, ze względu na fakt, iż w momencie podejmowania uchwały o jego wyborze, urząd Zwierzchnika Kościoła był obsadzony przez ks. bp. Wojciecha Zdzisława Kolma. potwierdził stanowisko IV Nadzwyczajnego Synodu Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej odnośnie do ks. abp. Artura Roberta Wiecińskiego i potwierdził wybór ks. mgra Dariusza Majewskiego na urząd Zwierzchnika Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając świadomość skutków prawnych jakie wywołuje powyższe stanowisko, w szczególności w kontekście działań podejmowanych przez ks. bp. Marka Kordzika oraz ks. bp. Artura Wiecińskiego, DWRMNiE (Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych) zaproponował Kościołowi pomoc i współpracę w kwestii dostosowania statusu prawnego Kościoła jako całości oraz jego jednostek organizacyjnych do przepisów powszechnie obowiązujących oraz statutu Kościoła.
2 grudnia 2017 r. w parafii Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego w Łodzi, ks. Dariusz Majewski przyjął z rąk bp. Wojciecha Zdzisława Kolma sakrę biskupią, który po uroczystościach wycofał się z działalności eklezjalnej i przestał być duchownym Kościoła Starokatolickiego w RP.
Ks. bp Dariusz Majewski dokonał w krótkim czasie gruntownej rewizji prezbiterium Kościoła, cofając jurysdykcję duchownym, których postawa moralna była destrukcyjna dla życia duchowego Kościoła. Jednocześnie zaapelował do duchownych, którzy pozostali w Kościele, o poszanowanie tych, którzy pozostali poza Kościołem, oraz traktowanie ich jako swoich braci. W tym celu listopadowy Synod podjął uchwałę o utworzeniu Komisji Pojednania, która ma pomóc byłym duchownych w duchowej i moralnej resocjalizacji i powrocie do Kościoła Starokatolickiego w RP.