mały|400x400px|Fragment utworu Na jagody – baśń poetycka Marii Konopnickiej, przeznaczona głównie dla dzieci, inspirowana szwedzką opowiastką dla dzieci Puttes äventyr i blåbärsskogen z 1901 autorstwa ilustratorki książek dla dzieci Elsy BeskowR. Heltberg: M. Konopnickiej „Na jagody“ a poemat Elsy Beskow (1960). Wersja Konopnickiej powstała w 1902 z wykorzystaniem oryginalnych ilustracji.
Plan wydarzeń Opis zielonego boru nad Bugiem, pełnego cudów natury, kryjącego baśniowy świat. Trudne możliwości wejścia w kniej borową. Ostrzeżenie przed spotkaniem na swej drodze pająków, os oraz ślimaka. Historia wyprawy do boru małego Janka: a) poranna wyprawa chłopca po jagody, mimo jego strachu; b) chęć zrobienia mamie niespodzianki z okazji jej imienin; c) bezowocne, długie poszukiwania jagód i smutek chłopca; d) spotkanie Jagodowego króla (opis postaci); e) nazbieranie przez krasnoludków dwóch krobek jagód w atmosferze śmiechu i zabawy; f) odkrywanie piękna boru przed chłopcem oraz prezentacja jagodowego królestwa; g) spotkanie pięciu panien Borówczanek; h) zniknięcie leśnych czarów i obudzenie się chłopca przy pełnych krobkach jagód; i) niespodzianka i radość mamy.
Forma Baśń poetycka o wyraźnie spójnej konstrukcji. Konwencja baśniowa. Liczne komentarze autorki. Pojawiają się odwołania do dawnych obyczajów szlacheckich i opisy przyrody ojczystej. Utwór składa się z partii opisowych, lirycznych wstawek oraz dramatycznych scen. „Poemacik Konopnickiej (...) mieni się bogactwem barw, błyszczy od złota i srebra, nabiera rumieńców polskiego obyczaju i tradycji, tylko nić ubogiej akcji pozostaje taka jak w skromnym i prostym opowiadaniu (...)”.
Natura. Opis boru Tajemnicza kraina, pełna bogactwa, kolorów, radości i uroków; z drugiej strony - trudno dostępna ludziom. Odkrywa ją mały, niewinny chłopiec, Janek, który ma wobec niej uczciwe zamiary. Szlachetność chłopca zostaje nagrodzona przez przyrodę i mieszkańców „baśni borowej”. Elementy monizmu przyrodniczego. Krajobraz jest pełen tajemnicy i czarów. Plastyczne i barwne opisy lasu oraz jego mieszkańców.
Zainteresowanie się Marii Konopnickiej literaturą dziecięcą „Umiem piosenki znad łąki, tak jak je nucą skowronki...”M. Konopnicka: A co wam śpiewać.... Maria Konopnicka często w swoich pracach poruszała problematykę dziecięcą. Stworzyła dla najmłodszych czytelników wiele cennych pozycji. Jej tendencje literackie są więc zgodne z zamówieniami pedagogicznymi doby pozytywizmu - uwrażliwia dzieci na bogaty świat natury, czyniąc ich pełnoprawnymi uczestnikami życia społecznego, uczy takich wartości jak: pracowitość, uczciwość, wytrwałość, zgodne współdziałanie oraz potępienie egoizmu społecznego.
Przypisy
Bibliografia 1. J. Z. Białek, Przymierze z dzieckiem, Kraków 1994. 2. K. Kuliczkowska, Wielcy pisarze - dzieciom, Warszawa 1964. 3. H. Markiewicz, Pozytywizm, Warszawa 1999.
Linki zewnętrzne Na jagody (1925) w serwisie Polona.pl Na jagody (1924) w serwisie Polona .pl Na jagody (1946) w serwisie Polona.pl
Kategoria:Polskie utwory dla dzieci i młodzieży Kategoria:Baśnie Kategoria:Utwory literackie z 1903 Kategoria:Twórczość Marii Konopnickiej