Taiwanophodes minor|thumb Marniki (Pselaphinae) – podrodzina chrząszczy z rodziny kusakowatych. Do niedawna często wyróżniana w randze osobnej rodziny pod nazwą marnikowate (Pselaphidae). Obejmuje około 10 tysięcy opisanych gatunków sklasyfikowanych w ponad 1200 rodzajach.
Morfologia Chrząszcze drobnych lub małych rozmiarów, osiągające od 0,4 do 7,1 mm (zwykle od 0,5 do 5,5 mm) długości, o formie bardziej zwartej niż u większości kusakowatych. Szerokość głowy i przedplecza jest zazwyczaj mniejsza od szerokości pokryw.
Głowa pozbawiona jest szwu epistomalnego. Czułki osadzone są pod półkowatym występem czoła i typowo zbudowane z jedenastu członów, ale ich liczba może być zredukowana nawet do zaledwie trzech. Z wyjątkiem Faronitae i niektórych myrmekofili czułki wieńczą buławki. Żuwaczki mają mole pędzelkowate lub całkiem zanikłe. W aparacie gębowym zaznaczają się dwie apomorfie – obecność na ostatnim członie głaszczków szczękowych niezesklerotyzowanej, palcowatej, stożkowatej lub szczecinkowatej wypustki (pseudosegmentu) oraz obecność dużego, wystającego sensillum na boku nasady przezroczystego trzeciego członu głaszczków wargowych, przy czym ta ostatnia cecha zanika wtórnie u zaawansowanych Clavigeritae. Liczba właściwych członów głaszczków szczękowych wynosić może od jednego do pięciu. Szczecinka na drugim członie głaszczków wargowych jest duża i dłuższa od członu następnego. Nadgębie pozbawione jest łatek szczecinkowatych wyrostków, a podgębie pozbawione bocznych grzebyków. Puszka głowowa zaopatrzona jest w grzbietowe jamki tentorialne. Szkielet wewnętrzny głowy cechuje się brakiem połączenia między mostkiem tentorialnym a przodem tentorium.
Przedplecze, z wyjątkiem zaawansowanych Clavigeritae i Pselaphitae, ma dwie boczne wciski przypodstawowe, oba zaopatrzone w wewnętrzną listewkę pionową. Skrzydła tylnej pary pozbawione są płata analnego. Szew mezopleuralny występuje w co najwyżej szczątkowej formie. Mezepimeryty nie stykają się od zewnątrz z panewkami bioder środkowej pary. Szczelina przednich bioder jest całkowicie zamknięta. Krętarzyki przednich i środkowych odnóży są ukryte. Tylna powierzchnia bioder ostatniej pary jest ukośnie nachylona. U większości plemion stopy wszystkich par zbudowane są z trzech członów, jednak u Bythinoplectini, Dimerini i Mayetiini wszystkie ich pary są dwuczłonowe.
Odwłok ma uwstecznione przetchlinki segmentów od czwartego do szóstego. Na pierwszych czterech, a rzadziej tylko na pierwszych trzech spośród widocznych tergitów wykształcone są paratergity, czasem częściowo lub całkowicie zrośnięte z tergitami, sternitami lub ze sobą. Z wyjątkiem Clavigeritae i nielicznych taksonów z pozostałych nadplemion tył sternitu trzeciego i przód sternitu czwartego mają wcisk otoczony zagęszczonymi szczecinkami. Przynajmniej czwarty sternit ma długie wyrostki wewnętrzne wychodzące z listwy antekostalnej i stykające się z dołkami na tergicie tego samego segmentu. Siódmy z widocznych segmentów odwłoka u samców ma stronę brzuszną złożoną z trzech płytek – środkowej płytki penialnej powstałej z przekształcenia sternitu dziewiątego i sklerytów bocznych, będących pochodnymi dziewiątego tergitu; wyjątkowo płytki na spodzie tego segmentu są tylko dwie. Na dziesiątym tergicie samca brak jest szczecinek. Genitalia samców mają edeagus pozbawiony elementu nasadowego. U samicy znikł zupełnie sternit dziewiąty i występują owariole typu J.
Ekologia i występowanie Owady preferujące miejsca o dużej wilgotności. Występują zazwyczaj w lasach, ale znane są także z mokradeł, łąk, stepów, pustyń, plaż, jaskiń i siedlisk nadrzewnych. Bytują wśród ściółki, butwiejącego drewna, grzybów, mchów, napływek, korzeni i rozkładającej się materii roślinnej, a przedstawiciele Clavigeratae są obligatoryjnie myrmekofilne i żyją wyłącznie w mrowiskach i wędrujących kolumnach mrówek. Niektóre gatunki wykazują ścisły związek z lasami pierwotnymi i służyć mogą za indykatory naturalności siedlisk.
Zarówno larwy, jak i postacie dorosłe są drapieżnikami (zoofagami). Ich łupem padają drobne bezkręgowce, w tym roztocze, skoczogonki, skąposzczety i skąponogi. Niektóre larwy wyspecjalizowały się w polowaniu na skoczogonki za pomocą pokrytego lepką wydzieliną pędzelka szczecinek na odwłoku, który to trzymają uniesiony ponad głową. Gatunki myrmekofilne odżywiają się żywymi lub martwymi mrówkami, a niektóre korzystają z trofalaksji.
Podrodzina kosmopolityczna. W Polsce stwierdzono 75 gatunków (zobacz: marniki Polski). W Australii stwierdzono ich niecałe 600, ale faktyczną różnorodność szacuje się na co najmniej 1600 gatunków.
Taksonomia Takson ten wprowadził jako pierwszy Pierre-André Latreille w 1802 roku pod nazwą Pselaphii. Należy do niego około 10 tysięcy opisanych gatunków, sklasyfikowanych w ponad 1200 rodzajach.
Systematyka podrodziny do rangi podplemienia przedstawia się następująco: nadplemię: Batrisitae Reitter, 1882 plemię: Amauropini Jeannel, 1948 plemię: Batrisini Reitter, 1882 podplemię: Ambicocerina Leleup, 1970 podplemię: Batrisina Reitter, 1882 podplemię: Leupeliina Jeannel, 1954 podplemię: Stilipalpina Jeannel, 1954 plemię: Thaumastocephalini Poggi et al., 2001 nadplemię: Clavigeritae Leach, 1815 plemię: Clavigerini Leach, 1815 podplemię: Apoderigerina Jeannel, 1954 podplemię: Clavigerina Leach, 1815 podplemię: Clavigerodina Schaufuss, 1882 podplemię: Disarthricerina Jeannel, 1949 podplemię: Hoplitoxenina Celis, 1969 podplemię: Lunillina Celis, 1969 podplemię: Mastigerina Jeannel, 1954 podplemię: Miroclavigerina Jeannel, 1949 podplemię: Neocerina Jeannel, 1954 podplemię: Radamina Jeannel, 1954 podplemię: Thysdariina Jeannel, 1954 plemię: Colilodionini Besuchet, 1991 nadplemię: Euplectitae Streubel, 1839 plemię: Bythinoplectini Schaufuss, 1882 podplemię: Bythinoplectina Schaufuss, 1882 podplemię: Pyxidicerina Raffray, 1904 plemię: Dimerini Raffray, 1908 plemię: Euplectini Streubel, 1839 plemię: Jurini Raffray, 1904 plemię: Mayetiini Winkler, 1925 plemię: Metopiasini Raffray, 1904 podplemię: Metopiasina Raffray, 1904 podplemię: Rhinoscepsina Bowman, 1934 plemię: Trichonychini Reitter, 1882 podplemię: Bibloporina Park, 1951 podplemię: Panaphantina Jeannel, 1950 podplemię: Trichonychina Reitter, 1882 podplemię: Trimiina Bowman, 1934 plemię: Trogastrini Jeannel, 1949 podplemię: Phtegomina Park, 1951 podplemię: Rhexiina Park, 1951 podplemię: Trogastrina Jeannel, 1949 nadplemię: Faronitae Reitter, 1882 nadplemię: Goniaceritae Reitter, 1882 plemię: Arnylliini Jeannel, 1952 plemię: Barrosellini Leleup, 1973 plemię: Brachyglutini Raffray, 1904 podplemię: Bradina Park, 1951 podplemię: Brachyglutina Raffray, 1904 podplemię: Decarthrina Park, 1951 podplemię: Eupseniina Park, 1951 plemię: Bythinini Raffray, 1904 podplemię: Bythinina Raffray, 1904 podplemię: Machaeritina Jeannel, 1950 podplemię: Xenobythina Jeannel, 1950 plemię: Cyathigerini Schaufuss, 1872 plemię: Goniacerini Raffray, 1882 (1872) plemię: Imirini Jeannel, 1949 plemię: Iniocyphini Park, 1951 podplemię: Iniocyphina Park, 1951 podplemię: Natypleurina Newton et Thayer, 1992 plemię: Machadoini Jeannel, 1951 plemię: Proterini Jeannel, 1949 plemię: Pygoxyini Reitter, 1909 plemię: Speleobamini Park, 1951 plemię: Tychini Raffray, 1904 plemię: Valdini Park, 1953 nadplemię: Pselaphitae Latreille, 1802 plemię: Arhytodini Raffray, 1890 plemię: Attapseniini Bruch, 1933 plemię: Ctenistini Blanchard, 1845 plemię: Hybocephalini Raffray, 1890 plemię: Odontalgini Jeannel, 1949 plemię: Pachygastrodini Leleup, 1969 plemię: Phalepsini Jeannel, 1949 plemię: Pselaphini Latreille, 1802 plemię: Schistodactylini Raffray, 1890 plemię: Tmesiphorini Jeannel, 1949 plemię: Tyrini Reitter, 1882 podplemię: Centrophthalmina Jeannel, 1949 podplemię: Janusculina Cerruti, 1970 podplemię: Somatipionina Jeannel, 1949 podplemię: Tyrina Reitter, 1882
Przypisy Mazur S., Borowski J., Łęgowski D., Perliński S., Skłodowski J., A. Olszewski (2007): Fauna epigeiczna [w:] Raport o stanie środowiska przyrodniczego zlewni ZMŚP "Pożary" w 2007 roku, Kampinoski PN.
Kategoria:Marniki