thumb|242px|Widok na ulicę Piekarską thumb|242px|Pomnik Żołnierza Polskiego na placu Wolności Śródmieście – najstarsza dzielnica Włocławka, położona na lewym brzegu Wisły.

Według oficjalnego projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z 2007 r.załącznik „Jednostki strukturalne – rys. 8” projektu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z 2007 r. na północy granicę Śródmieścia wyznacza rz. Wisła, na wschodzie granicznymi ulicami są ul. Ogniowa, Łęgska, Okrężna i Wincentego Witosa, na południu granicę wyznacza linia kolejowa nr 18, a na zachodzie rz. Zgłowiączka.

Średniowieczne stare miasto ograniczało się do północno-zachodniej części dzisiejszego Śródmieścia. Miasto rozrastało się równomiernie, ciążąc jednak ku Wiśle, dopiero budowa dworca linii kolejowej warszawsko-bydgoskiej (1862 r.) spowodowała gwałtowny rozrost miasta w kierunku południowym. Na początku XIX w. nie było jeszcze ulicy Kilińskiego, nie było zabudowań przy dzisiejszych ulicach Kościuszki i Polskiej Organizacji Wojskowej, na południu miasto kończyło się mniej więcej na dzisiejszych ulicach Zduńskiej i Stodólnej, a na wschodzie na dzisiejszych ulicach Królewieckiej i OgniowejJ. Maliszewski, K. Cyroński, Wańkowski, Kopia planu siedzib Miasta Obwodowego i Narodowego Włocławka..., 1824 (1818) r., w zbiorach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, Zb. Kart., 356-41..

Śródmieście może poszczycić się licznymi zabytkami, świeckimi i kościelnymi, w znacznej mierze zachowało swój wielowiekowy charakter. Nadal pozostaje centrum handlu, znajdują się tu również najważniejsze urzędy oraz najlepiej oceniane szkoły średnie.

Złożona rzeczywistość Śródmieścia Wieloletnie kwaterowanie osób z marginesu społecznego w „niczyich” kamienicach, odebranych prawowitym właścicielom, negatywnie odbiło się na wizerunku Śródmieścia. Większość zaniedbanych kamienic Śródmieścia ze względów historycznych posiada złożony stan prawny – najczęściej budynki te stanowią współwłasność prywatną oraz miejską. Problem stanowi również nieuregulowany stan prawny wielu nieruchomości należących do ofiar Holocaustu – w chwili obecnej nie można jeszcze zasądzać zasiedzenia tych nieruchomości.

Śródmieście objęte jest miejskim planem rewitalizacji. Pierwotnie rewitalizacja miała opierać się na partnerstwie publiczno-prywatnym, ostatecznie jednak ogranicza się głównie do realizacji projektów inwestycji miejskich, otrzymujących współfinansowanie ze środków Unii EuropejskiejJacek Hołub, Włocławek wychodzi z cienia Torunia, internetowe wydanie „Gazety Wyborczej” (2007-11-03) torun.wyborcza.pl. Część środków na inwestycje pochodzi z emisji obligacji (o ich emisji Rada Miasta zadecydowała uchwałą z 6 kwietnia 2009 r.)Barbara Szmejter, Czas na obligacje, [w:] „Gazeta Pomorska”, nr 82 z 7 kwietnia 2009 r., wyd. włocławskie, s. 11. Jednym z pierwszych dużych zadań rewitalizacyjnych był projekt budowy centrum kulturalnego w budynkach po browarze Bojańczyka (ul. Bechiego i ul. Łęgska, tzw. „Browar B”) oraz projekt przebudowy Placu Wolności. Na początku 2009 r. sprawa budowy centrum kulturalnego w budynkach po browarze Bojańczyka przerodziła się w aferę – okazało się, że miasto postanowiło przejąć siłą od prywatnego właściciela legalnie nabytą od miasta w 2003 r. nieruchomość przy ul. Łęgskiej 28, powołując się na klauzulę prawa odkupu w umowie sprzedaży. Prawo odkupu jest jednak bardzo kontrowersyjnym zapisem prawnym, jeszcze bardziej kontrowersyjne wydawało się być wywłaszczanie pod cele kulturalno-rozrywkowe, a nie infrastrukturalne. Spór o nieruchomość trwał od 2007 r.Olga Krupa, Hurtownia ryb czy Browar B.?, [w:] „Tygodnik Kujawski”, nr 5 (68) z 6 lutego 2009 r., s. 4; Maciej Gogołkiewicz, Pierwsze ofiary Browaru B?, internetowe wydanie „Nowości” (2009-02-04) , po korzystnym dla Urzędu Miasta wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku udostępnienie placu budowy stało się możliwe przed końcem 2010 r.Ewelina Piotrowska, Browar B należy do miasta, [w:] „Nowości”, nr 206 z 3 września 2010 r., wyd. włocławskie, s. 7 Ostatecznie prace budowlane rozpoczęto w 2012 r., ich zakończenie zaplanowano na wrzesień 2013 r.Renata Kudeł, Browar B. Będzie kulturalnie, [w:] „Gazeta Pomorska”, nr 121 z 25 maja 2012 r., wyd. włocławskie, s. 18A, inwestycję sfinalizowano 24 kwietnia 2014 r., oddając obiekt do użytku. Niepowodzeniem zakończyła się przebudowa Placu Wolności (radni wykreślili tę inwestycję z Lokalnego Programu Rewitalizacji)Barbara Szmejter, Muzycy przyszli zaprotestować, [w:] „Gazeta Pomorska”, nr 271 z 19 listopada 2009 r., wyd. włocławskie, s. 3; Ewelina Piotrowska, Przepadło dofinansowanie?, [w:] „Nowości”, nr 272 z 20 listopada 2009 r., wyd. włocławskie, s. 7; Barbara Szmejter, Marzenia o nowym centrum pękły jak bańka mydlana, [w:] „Gazeta Pomorska”, nr 272 z 20 listopada 2009 r., wyd. włocławskie, s. 3; Katarzyna Czyżewska, Krótka i emocjonalna, [w:] „Tygodnik Kujawski”, nr 38 (100) z 20 listopada 2009 r., s. 1. Następnym na liście projektów do realizacji w ramach programu rewitalizacji był plan przebudowy Zielonego RynkuAnaliza porównawcza Lokalnego programu rewitalizacji na lata 2005-2006 i następne oraz projektu Lokalnego programu rewitalizacji miasta Włocławek na lata 2009-2015, . Inwestycję, z opóźnieniemMałgorzata Goździalska, Zielony Rynek we Włocławku. To jeszcze nie finisz, internetowe wydanie „Gazety Pomorskiej” (2010-10-20) , ukończono pod koniec 2010 r.Ewelina Piotrowska, Rok przechodzi do historii, internetowe wydanie „Nowości” (2010-12-28) , jej zakres to m.in. wymiana płyt chodnikowych na kostkę i wyłożenie kostki na ulicach i placach parkingowych, koszt – 9,36 mln złGrażyna Sobczak, Rynek zabójczy dla obcasów, internetowe wydanie „Nowości” (2010-08-10) . Podobnych granitowych przeobrażeń doczekał się Stary Rynek, pokryto go m.in. kamiennymi płytami i kostką. Przebudowywano również nadwiślańskie BulwaryPracują nad metamofrozą włocławskich bulwarów, internetowe wydanie „Nowości” (2010-07-23) , niejako zwieńczenie tej inwestycji stanowi budowa sceny na wodzie w 2013 r.Małgorzata Goździalska, Będzie scena na wodzie, [w:] „Gazeta Pomorska”, nr 124 z 29 maja 2012 r., wyd. włocławskie, s. 13A;

Teoretyczne debaty nad obecnym planem rewitalizacji Śródmieścia trwały 3 lata. Miały zakończyć się w kwietniu 2009 r. przyjęciem przez Radę Miasta Lokalnego Programu RewitalizacjiŁukasz Daniewski, Konsultacje na finiszu, [w:] „Gazeta Pomorska”, nr 36 z 12 lutego 2009 r., wyd. włocławskie, s. 13, jednak z powodu protestów społecznych towarzyszących ogłoszeniu planów przebudowy Placu Wolności uchwalenie Lokalnego Programu Rewitalizacji odłożono w czasieMaciej Gogołkiewicz, Oazy ciszy tu nie będzie, [w:] „Nowości”, nr 137 z 13 czerwca 2009 r., wyd. włocławskie, s. 1. Ostatecznie przyjęto go 18 listopada 2009 r. Dyskusję o pozyskaniu środków unijnych na rewitalizację Śródmieścia zainicjowano w 2003 r.Barbara Szmejter, Unia na Starówce, internetowe wydanie „Gazety Pomorskiej” (2003-11-18) Pierwszą próbę szybkiego przywrócenia świetności historycznemu centrum miasta podjęto w 1977 r., z propagandowym rozmachem ogłoszono wówczas czteroletni program rewaloryzacji Śródmieścia. Zabrakło jednak środków finansowych, rozpoznania konserwatorsko-urbanistycznego miasta, doświadczonych projektantów i wykonawcówBogdan Ziółkowski, Włocławek stolicą województwa 1975-1998 – kalendarium, [w:] Włocławek. Dzieje miasta, pod red. J. Staszewskiego, t. II, Włocławek 2001, s. 782.

Do najbardziej niedoinwestowanych obszarów Śródmieścia zaliczano przede wszystkim jego najstarszą (północną) część. Sytuacja ta powoli ulega zmianie, jednym z ostatnich przedsięwzięć miasta na tym obszarze jest utworzenie nowego parkingu i placu imprez masowych, przebudowa Bulwarów oraz remont staromiejskich dróg i uliczek (Bechiego, Bednarska, Browarna, Łęgska, Maślana, Matebudy, Stary Rynek, Szpichlerna, Towarowa, Tumska, Wiślana, Zamcza). Inwestycje te, zapowiedziane w roku 2008, przygotowane w 2009Grażyna Sobczak, Kościół oddaje miastu, [w:] „Nowości”, nr 212 z 10 września 2009 r., wyd. włocławskie, s. 7; Maciej Mroczyński, Rozkopią, by nadać klimat, internetowe wydanie „Nowości” (2009-01-30) , rozpoczęte w 2010 i przesunięte na 2011GG, Wielkie zmiany we Włocławku dzięki Unii Europejskiej, [w:] „Gazeta Wyborcza Toruń”, nr 297 z 21 grudnia 2010 r., s. 2; Małgorzata Goździalska, Mamy dość zapyziałych ulic!, [w:] „Gazeta Pomorska”, nr 24 z 31 stycznia 2011 r., wyd. włocławskie, s. 13A; Ewelina Piotrowska, Czekają na połamane karki, internetowe wydanie „Nowości” (2011-07-08) , przeciągnęły się do roku 2012Małgorzata Goździalska, Na przebudowie starówki Jolanta Markiewicz straciła już 50 tys. złotych, strona internetowa „Moje Miasto Włocławek”, redagowana przez „Gazetę Pomorską” (2012-04-04) .

Oprócz projektów faktycznie rewitalizacyjnych (polegających na odbudowie lub przekształceniach), znaczna część zadań rewitalizacyjnych, zapisanych w Lokalnym Programie Rewitalizacji, była takimi jedynie z formalnego punktu widzenia – pod projekty rewitalizacyjne podpięto również nieznaczne przebudowy budynków już wcześniej normalnie funkcjonujących jako miejskie placówki kulturalne i oświatowe oraz większe remonty (np. „remont dachu” Zespołu Szkół Technicznych, „odnowa Szkoły Podstawowej nr 10”).

Przypisy

Kategoria:Dzielnice i osiedla Włocławka