thumb|Kościół oo. Reformatów w Warszawie fundowany przez Stanisława Skarszewskiego. Widok od strony Ogrodu Saskiego
Stanisław Skarszewski herbu LeszczycHerb Leszczyc czyli Bróg jest jednym z najstarszych herbów polskich. Nadany został przez Bolesława Chrobrego (Paprocki). Pieczętował się nim wielkopolsko – kujawski ród Leszczyców, w Liber beneficiorum Długosza zwany też Wyszami, w innych źródłach Brożynami od Broga. Długosz określa go, jako rdzennie polski z Rzeczniowa (ur. w 1602 roku – zm. 4 kwietnia 1685 roku) – kasztelan wojnicki w latach 1667–1685, kasztelan małogoski w latach 1661–1667, podstoli sandomierski od 1623 roku, wielkorządca krakowski od 24 czerwca 1665 roku do 24 czerwca 1675 roku, starosta stężycki w latach 1648–1650, starosta wasilkowski w 1648 roku, starosta radomski w latach 1650–1654, starosta drohobycki w latach 1662–1685, starosta złotoryjski w latach 1671–1679, starosta barwałdzki w latach 1671–1682, dzierżawca ekonomii samborskiej w latach 1656-1665 i 1673–1679, dzierżawca żup krakowskich w latach 1661–1668, dzierżawca karbarii wielickich w latach 1671-1675, dworzanin królewski przed 1648 rokiem, w 1656 i 1676 rokuFranciszek Leśniak, Wielkorządcy krakowscy XVI-XVIII wieku, Kraków 1996, s. 272., sekretarz królewski, dyplomata, dziedzic dóbr rzeczniowskich, fundator i dobroczyńca zakonów.
Rodzina Pochodził z zasłużonej dla kraju i Kościoła rodziny Skarszewskich h. Leszczyc z kaliskiego. Był synem Mikołaja Skarszewskiego, stolnika sandomierskiego i Anny Biskupskiej z Rudnik h. Lis. Braćmi jego byli: Zygmunt; Mikołaj, kanonik krakowski i kaliski (zm. 1648) i Jan (zm. 1662), kanonik płocki i krakowski.
Kariera wraz z braćmi otrzymał staranne wychowanie, uczył się w Kolegium jezuitów w Kaliszu. 1625 – wyjechał na dalszą naukę do Włoch, zapisał się do księgi nacji polskiej w Padwie. 22 lutego 1631 – uzyskał w Rzymie doktorat obojga praw. 1632 – wrócił do Polski na elekcję Władysława IV, został dworzaninem królewskim, uzyskał podstolstwo sandomierskiewedług spisu urzędników sandomierskich miał ten urząd od roku 1623. 1637–1676 – wielokrotnie posłował z województwa sandomierskiego na sejm. Był członkiem różnych komisji (m.in. do spraw granic węgierskiej, śląskiej i brandenburskiej) oraz pełnił funkcję sekretarza królewskiego oraz regenta kancelarii mniejszej koronnej. 1647/1648 – otrzymał starostwo stężyckie, które trzymał do roku 1650. 1648 – był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z województwa sandomierskiegoSvffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielk. Xięstwa Litewskiego. Zgodnie na Naiaśnieyszego Iana Kazimierza Obranego Krola Polskiego [...]. Dane, między Warszawą, a Wolą, Dnia 17. Listopada, Roku 1648, [b.n.s], podpisał jego pacta conventaPorządek na seymie walnym elekcyey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego aktu elekcyey należące, vchwalony y postanowiony roku Pańskiego M.DC.XLVIII, dnia VI października, s. 21.. 1649 – reprezentował województwo sandomierskie na sejmie koronacyjnym. 1650 – otrzymał starostwo radomskie, poseł sejmiku opatowskiego na sejm 1650 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 370.. 1651 – wraz z bratem Zygmuntem wystawił sześciokonny poczet do chorągwi dworzańskiej Jana Kazimierza i uczestniczył w bitwie pod Beresteczkiem. 1655 – był wierny królowi polskiemu w czasie potopu szwedzkiego. 1656 – otrzymał od króla Jana Kazimierza zgodę na sprzedaż soli samborskiej w całej RzeczypospolitejEkonomię samborską Skarszewski dzierżyø do roku 1665 i ponownie w latach 1673–1679. 1659 – rzekomy kasztelan radomski. 1660 – otrzymał starostwo drohobyckie w woj. ruskim. 1661 – otrzymał od króla Jana Kazimierza godność kasztelana małogoskiego i wprowadzony został do senatu Rzeczypospolitej, dzierżawił żupy krakowskie. 1662 – kupił w Warszawie część folwarku Kałęczyn (w okolicy dzisiejszej Tamki); ufundował nowy, murowany kościół o.o reformatom na miejscu wcześniejszego drewnianego, zniszczonego przez Szwedów. Kościół wzniesiono w latach 1668–1680W roku 1679 świątynię konsekrował biskup poznański Stefan Wierzbowski. 1665 – podczas rokoszu Lubomirskiego stanął po stronie króla i za lojalność otrzymał wielkorządy krakowskie po zmarłym woj. sieradzkim Hieronimie WierzbowskimKontrakt dzierżawny sporządzono na sześć lat. Dzierżawa była kilkakrotnie odnawiana aż do roku 1675. Skarszewski uporządkował administrację wielkorządową. 1666 – kupił plac z domem w Krakowie, przez pewien czas był właścicielem kamienicy (obecnie Krzysztofory) przy Rynku Głównym w Krakowie. 14 sierpnia 1667 – otrzymał kasztelanię wojnicką. 10 kwietnia 1668 – ślubował Katarzynie z Ginwiłł Piotrowskich herbu Ślepowron, córce kuchmistrza litewskiego i wdowie po Hieronimie Wierzbowskim; ślubu udzielił nuncjusz papieski Antonio PignatelliW latach 1660–1668 nuncjuszem papieskim w Polsce był opat Antonio Pignatelli, późniejszy papież Innocenty XII. W lipcu 1665 roku nuncjusz Pignatelli udzielił ślubu Janowi III Sobieskiemu i Marii Kazimierze d’Arquien (znanej dziś jako królowa Marysieńka), co świadczyło o wysokiej pozycji społecznej Stanisława Skarszewskiego, zaś na weselu w pałacu podkanclerzego litewskiego Michała Radziwiłła obecny był król wraz z całym dworem. 16 września 1668 – na sejmie abdykacyjnym podpisał akt potwierdzający abdykację Jana II Kazimierza WazyVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, 481..
1669 – uczestniczył w elekcji, został sędzią generalnego sądu kapturowegoPorządek na seymie Walnym Electiey. Między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu Elekcyey należące uchwalony y postanowiony, roku [...] 1669 [słow.] dnia wtorego [...] maia, [b.n.s], oddał głos na Michała Korybuta Wiśniowieckiego z województwa krakowskiegoPorządek na seymie Walnym Electiey. Między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu Elekcyey należące uchwalony y postanowiony, roku [...] 1669 [słow.] dnia wtorego [...] maia, s. A3., brał też udział w sejmie koronacyjnym. 1670 – przewodniczył komisji do spraw żup wielickich i bocheńskich, złożył wotum klasztorowi Klarysek w Starym Sączu i polecił się opiece św. Kindze. 1674 – uczestniczył w elekcji i oddał głos na Jana III Sobieskiego z województwa krakowskiegoVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 148.. w czerwcu 1678 we Lwowie przedstawił królowi Janowi III Sobieskiemu swego dziewięcioletniego syna Jana Antoniego, który wręczył Janowi III Sobieskiemu czarę pełną portugałów umarł 4 kwietnia 1685 roku w Rzeczniowie i został pochowany 3 maja tego roku w kościele Reformatów w Warszawiewedług własnego życzenia sine omni pompa był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 5 listopada 1668 roku na sejmie konwokacyjnymVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 498.. Poseł na sejm w 1637, 1638, koronacyjny 1649, 1650, 1659, 1668, koronacyjny 1676 rokuPrzemysław Czyżewski, Starostowie wasilkowscy w XVI-XVIII w., w: Małe miasta. Elity., Supraśl 2005, s. 302..
Ze związku z Katarzyną z Ginwiłł Potrowskich pozostawił syna Jana Antoniego (ur. 1 kwietnia 1669).
Wespazjan Kochowski poświęcił Stanisławowi Skarszewskiemu wiersz Brog zawsze w pełni cnót ze zbioru Niepróżnujące próżnowanie z roku 1674.
Kasper Niesiecki w swoim herbarzu tak pisał o Stanisławie Skarszewskim:
Zobacz też szlachta w Polsce kaplica Skotnickich na Wawelu kasztelani i starostowie małogoscy
Przypisy
Bibliografia Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, tom VIII, Lipsk, 1839, s. 377–379 Polski Słownik Biograficzny, t. 38, s. 48–50
Linki zewnętrzne Katalog biskupów, prałatów i kanoników krakowskich. T.4 Prałaci i kanonicy krakowscy Herbarz Niesieckiego w formacie DjVu
Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1668 Kategoria:Doktorzy obojga praw (I Rzeczpospolita) Kategoria:Dworzanie Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Dworzanie Jana III Sobieskiego Kategoria:Dyplomaci I Rzeczypospolitej Kategoria:Dzierżawcy żup I Rzeczypospolitej Kategoria:Ekonomowie samborscy Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Elektorzy Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo krakowskie) Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo sandomierskie) Kategoria:Kasztelanowie małogoscy Kategoria:Kasztelanowie wojniccy Kategoria:Podstolowie sandomierscy Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1638 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1649 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1650 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1659 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1676 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo sandomierskie) Kategoria:Regenci kancelarii mniejszej koronnej Kategoria:Sekretarze królewscy Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Sędziowie generalnego sądu kapturowego (1669) Stanisław Skarszewski Kategoria:Starostowie barwałdzcy Kategoria:Starostowie drohobyccy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Starostowie radomscy Kategoria:Starostowie samborscy Kategoria:Starostowie stężyccy Kategoria:Starostowie wasilkowscy Kategoria:Starostowie złotoryjscy Kategoria:Sygnatariusze aktu abdykacji Jana II Kazimierza Wazy 1668 Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Wielkorządcy krakowscy Kategoria:Uczestnicy walk powstania Chmielnickiego (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1602 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1685