1904

Wydarzenia w Polsce

24 lutego – uruchomiono komunikację tramwajową w Gubinie. 4 marca – w Zakopanem założono Związek Górali. 22 marca – odsłonięto pomnik cesarza Wilhelma I w Toruniu. 26 marca – we Lwowie oddano do użytku nowy budynek dworca kolejowego Lwów Główny. 13 kwietnia – papież Pius X zatwierdził święto Matki Boskiej Częstochowskiej. 27 maja – cesarz Wilhelm II Hohenzollern dokonał otwarcia Kanału Kaszubskiego w Gdańsku. 11 lipca – Juliusz Leo został prezydentem Krakowa. 24 lipca – w ruinach Zamku Pienińskiego odbyło się poświęcenie Groty świętej Kingi i jej posążku. 25 lipca – w Brzesku pożar strawił zabudowę rynku i przyległych uliczek. 8 września – otwarcie Wąskotorowej Kolei Lokalnej Przeworsk–Dynów. 30 września – został otwarty Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu. 6 października – Gdańsk: otwarcie Królewskiej Wyższej Szkoły Technicznej. 30 października – została odsłonięta kolumna Adama Mickiewicza we Lwowie. 2 listopada – działacz ruchu robotniczego Marcin Kasprzak został skazany na karę śmierci za zastrzelenie 4 rosyjskich żandarmów. 13 listopada – na Placu Grzybowskim w Warszawie, Organizacja Bojowa PPS starła się po raz pierwszy z oddziałami wojska rosyjskiego. 19 listopada – otwarcie linii kolejowej Sambor – Strzyłki Topolnica (dł. 35,1 km), należącej do Austriackich Kolei Państwowych. 24 listopada – rozpoczęło działalność więzienie na Rakowieckiej w Warszawie. 11 grudnia – oddano do użytku wiadukt w ciągu ulicy Karowej w Warszawie. Około 1915 roku nadano mu obecną nazwę – Stanisława Markiewicza. 28 grudnia – we Lwowie odbyła się premiera widowiska jasełkowego Betlejem polskie Lucjana Rydla. Muzeum Narodowe w Krakowie przejęło Dom Matejki, który – nabyty w 1896 od rodziny artysty przez Towarzystwo Jana Matejki – został otwarty w 1898. Na zjeździe w Krakowie powołano ogólnoaustriacką żydowską partię robotniczo-syjonistyczną Poalej Syjon. Oddano do użytku przebudowany dworzec Wrocław Główny wraz z nową halą peronową. Parlament pruski przegłosował wymierzoną w Polaków ustawę budowlaną o osadnictwie, na podstawie której chciano ograniczyć możliwość budowy domów przez Polaków w zaborze pruskim.

Wydarzenia na świecie

4 stycznia – Arthur Barclay został prezydentem Liberii. 7 stycznia – zostaje ustanowiony pierwszy międzynarodowy radiowy sygnał CQD, oznaczający zagrożenie na morzu i nawoływanie o pomoc. Dwa lata później sygnał ten zostaje zmieniony na sygnał w alfabecie Morse’a SOS. 11 stycznia – ludność Herero w południowo-zachodniej Afryce rozpoczęła powstanie przeciw kolonistom niemieckim. 17 stycznia – w Moskiewskim Teatrze Artystycznym odbyła się premiera sztuki Wiśniowy sad Antona Czechowa. 20 stycznia – w Wiedniu odbyła się premiera operetki Boski małżonek Ferenca Lehára. 23 stycznia – pożar strawił doszczętnie norweskie miasto Ålesund. 1 lutego – Hannes Hafstein został pierwszym premierem Islandii. 7 lutego: w wyniku pożaru w Baltimore w ciągu 30 godzin zniszczeniu uległo 1500 budynków. generał Aleksiej Kuropatkin został dowódcą rosyjskiej Armii Mandżurskiej. 8 lutego – Japonia, z zaskoczenia atakuje Lüshun (Obrona Port Artur) – rozpoczęła się wojna rosyjsko-japońska. 9 lutego – wojna rosyjsko-japońska: zwycięstwo floty japońskiej w bitwie pod Czemulpo. 10 lutego: irlandzki patriota i brytyjski dyplomata Roger Casement publikuje swą relację o belgijskich okrucieństwach w Wolnym Państwie Kongo. car Rosji Mikołaj II Romanow wypowiedział wojnę Japonii. 17 lutego: w mediolańskiej operze La Scala odbyła się premiera opery Giacoma Pucciniego Madame Butterfly. w Limie uruchomiono pierwszą linię tramwaju elektrycznego. 22 lutego – Antarktyda: została założona najstarsza na kontynencie argentyńska stacja badawcza Orcadas. 23 lutego – za 10 milionów dolarów Stany Zjednoczone uzyskały kontrolę nad Kanałem Panamskim. 28 lutego – założono klub sportowy SL Benfica. 3 marca – Wilhelm II Hohenzollern był pierwszym politykiem, który wykorzystał wynalazek Thomasa Edisona, płyty gramofonowej. 4 marca – w czasie wojny rosyjsko-japońskiej, rosyjska armia w Korei wycofała się w kierunku Mandżurii, naciskana przez 100 tys. armię japońską. 10 marca – uruchomiono komunikację tramwajową w szwedzkim mieście Norrköping. 13 marca – na przełęczy Uspallata w Andach na granicy granicy argentyńsko-chilijskiej ustawiono monumentalną rzeźbę Chrystus Zbawiciel Andów, upamiętniającą pokój zawarty pomiędzy tymi dwoma krajami po trwającym kilkadziesiąt lat sporze granicznym. 18 marca – założono Austriacki Związek Piłki Nożnej (ÖFB). 26 marca – Sisavang Vong został królem Luang Prabang (od 1946 roku król Laosu). 8 kwietnia: Francja i Wielka Brytania podpisały układ Entente cordiale (fr. serdeczne porozumienie), celem którego było załagodzenie dotychczas istniejących sporów i umożliwiający sformowanie sojuszu przeciwko Niemcom. plac znajdujący się na skrzyżowaniu dwóch ulic, Broadwayu i siódmej alei zwany Longacre Square na Manhattanie w Nowym Jorku, zostaje nazwany Times Square od głównej gazety miasta „The New York Times”. 8–10 kwietnia – w Kairze w Egipcie Aleister Crowley napisał Liber AL vel Legis (Księga Prawa), główny tekst filozoficzno-magicznego nurtu zwanego Thelema. 13 kwietnia – wojna rosyjsko-japońska: w pobliżu Port Arthur wszedł na japońską minę i zatonął rosyjski pancernik „Pietropawłowsk”. 18 kwietnia – ukazało się pierwsze wydanie francuskiego komunistycznego dziennika „L’Humanité”. 19 kwietnia – wielki pożar zniszczył śródmieście Toronto, ale nie było ofiar w ludziach. 20 kwietnia – niemiecki astronom Max Wolf odkrył planetoidę (532) Herculina. 23 kwietnia – Manchester City F.C. zdobył pierwszy w swej historii Puchar Anglii po zwycięstwie w finale 1:0 nad Bolton Wanderers F.C. 27 kwietnia – Australijska Partia Pracy stała się pierwszą partią polityczną, która (pod wodzą Chrisa Watsona) zdobyła władzę w Australii. 30 kwietnia – wojna rosyjsko-japońska: rozpoczęła się bitwa nad rzeką Jalu. 1 maja – Reprezentacja Francji w piłce nożnej mężczyzn w swym pierwszym meczu zremisowała 3:3 w Brukseli z Belgią. 4 maja: Amerykanie rozpoczęli budowę Kanału Panamskiego. Charles Stewart Rolls i Henry Royce podpisali w hotelu w Manchesterze umowę o założeniu przedsiębiorstwa motoryzacyjnego Rolls Royce. założono niemiecki klub piłkarski FC Schalke 04 Gelsenkirchen (jako Westfalia Schalke). 7 maja – amerykański astronom Raymond Smith Dugan odkrył planetoidę (535) Montague. 9 maja – wojna rosyjsko-japońska: podczas wypadu floty na Morze Japońskie, załoga krążownika pancernego „Rossija” jako pierwsza użyła balonu obserwacyjnego na uwięzi. 11 maja – amerykański astronom George Peters odkrył planetoidę (536) Merapi. 15 maja – wojna rosyjsko-japońska: krążownik pancernopokładowy „Yoshino” został staranowany i zatopiony we mgle przez płynący za nim krążownik pancerny „Kasuga”. Zginęło 319 członków załogi, uratowano jedynie 19. Tego samego dnia flota japońska utraciła też dwa pancerniki na minach. 21 maja – została założona w Paryżu Międzynarodowa Federacja Piłki Nożnej (FIFA – fr. Fédération Internationale de Football Association). 26 maja – wojna rosyjsko-japońska: zwycięstwo Japończyków w bitwie pod Jinzhou. 30 maja – założono niemiecki klub piłkarski SC Freiburg. Czerwiec – ukazało się pierwsze historycznie pismo polskojęzyczne w Kanadzie – tygodnik „Głos Kanadyjski”. 3 czerwca – powstał Światowy Związek na rzecz Praw Wyborczych Kobiet w Berlinie. 5 czerwca – założono paragwajski klub piłkarski Club Nacional. 14 czerwca – powstało przedsiębiorstwo motoryzacyjno-lotnicze Hispano-Suiza. 15 czerwca: wojna rosyjsko-japońska: zwycięstwo Japończyków w bitwie pod Delisi. w pożarze parowca „General Slocum” w Nowym Jorku w cieśninie East River zginęło 1021 osób. 16 czerwca: zamachowiec Eugen Schauman zastrzelił Nikołaja Bobrikowa – Generalnego Gubernatora Finlandii. James Joyce nawiązał znajomość ze swą późniejszą żoną Norą Bernacle – data ta stała się tłem największego dzieła Irlandczyka – Ulissesa. 17 czerwca – uruchomiono komunikację tramwajową w Mandalaju (Birma). 20 czerwca – powstała Międzynarodowa Federacja Samochodowa (FIA). 26 czerwca – założono szwedzki klub piłkarski IF Elfsborg. 28 czerwca – duński parowiec „SS Norge” uderzył w skały koło wysepki Rockall i zatonął. 635 osób zginęło, w tym największa grupa 225 norweskich emigrantów. 29 czerwca – Moskwę nawiedziła trąba powietrzna, zostało zniszczone około 3 tys. domów, najprawdopodobniej zginęła 1 osoba. 1 lipca: rozpoczęły się III Letnie Igrzyska Olimpijskie w Saint Louis. założono klub sportowy Bayer 04 Leverkusen. 17 lipca – wojna rosyjsko-japońska: rozpoczęła się bitwa na przełęczy Motian. 21 lipca – zakończono pierwszą fazę budowy Kolei Transsyberyjskiej. Rozpoczęła się kolonizacja Syberii na wielką skalę. 23 lipca – wojna rosyjsko-japońska: zwycięstwo Japończyków w bitwie pod Dashiqiao. 24 lipca – lody w stożkowym waflu wynalazł niejaki Charles E. Menches w trakcie targów handlowych w St. Louis w USA. 30 lipca – wojna rosyjsko-japońska: rozpoczęła się bitwa pod Ximucheng. 3 sierpnia – brytyjska ekspedycja pod wodzą Francisa Edwarda Younghusbanda zdobyła miasto Lhasa w Tybecie. 10 sierpnia – floty rosyjska i japońska stoczyły bitwę na Morzu Żółtym. 14 sierpnia – wojna rosyjsko-japońska: zwycięstwo Japończyków w bitwie pod Ulsan. 17 sierpnia – japońska piechota zaatakowała Port Arthur (Lushun), Rosjanie odparli atak. 18 sierpnia – w Australii utworzono gabinet George’a Reida. 23 sierpnia – Amerykanin Harry D. Weed uzyskał patent na samochodowy łańcuch przeciwślizgowy. 24 sierpnia – wojna rosyjsko-japońska: rozpoczęła się bitwa pod Liaoyang. 3 września – wojna rosyjsko-japońska: zakończyła się bitwa pod Liaoyang. W rezultacie błędów dowództwa rosyjskiego, Japończycy osiągnęli sukces operacyjny. 7 września – Dalajlama i pułkownik Francis Younghusband podpisują Traktat Angielsko-Tybetański. 20 września – w Dayton (USA) bracia Wright odbyli ponad kilometrowy lot na dwupłatowcu Flyer 2. 4 października – został założony IFK Göteborg szwedzki klub piłkarski. 5 października – wojna rosyjsko-japońska: rozpoczęła się bitwa nad Sha He. 15 października: Rosyjska Flota Bałtycka opuściła estoński port Tallinn i wyruszyła w kierunku Port Arthur (Lushun), w czasie wojny rosyjsko-japońskiej. Fryderyk August III został ostatnim królem Saksonii. 17 października: wojna rosyjsko-japońska: zakończyła się bitwa nad Sha He. w Szwecji powstała Umiarkowana Partia Koalicyjna (Moderaci). 20 października – Toowoomba w stanie Queensland w Australii nabywa praw miejskich. 21 października – Rosyjska Flota Bałtycka omyłkowo ostrzelała brytyjski trawler na Morzu Północnym, biorąc go za okręt japoński. 27 października – zostaje otwarta pierwsza linia nowojorskiego metra (IRT). 1 listopada – Nowa Zelandia: wskutek osunięcia ziemi został zasypany najpotężniejszy wówczas na świecie gejzer Waimangu. 4 listopada: powódź we Włoszech, rzeka Arno zalewa Florencję. we Francji wybuchła tzw. afera fiszkowa, dotycząca pomijania przy awansach wojskowych praktykujących katolików. 8 listopada – Theodore Roosevelt pokonał Altona Parkera w wyborach na prezydenta USA. 16 listopada – John Ambrose Fleming złożył wniosek o opatentowanie lampy elektronowej. 22 listopada – ukazało się pierwsze wydanie największego austriackiego dziennika regionalnego „Kleine Zeitung”. 23 listopada – zakończyły się III Letnie Igrzyska Olimpijskie w Saint Louis. 24 listopada – powstaje pierwszy udany gąsienicowy układ bieżny, który później zrewolucjonizuje konstrukcje pojazdów budowlanych i pojazdów wojskowych. 3 grudnia – Charles Dillon Perrine, amerykańsko-argentyński astronom, odkrył księżyc Jowisza, dzisiaj znany jako Himalia. 6 grudnia – prezydent USA Theodore Roosevelt zapowiedział w dorocznym orędziu stosowanie tzw. „doktryny grubej pałki” w polityce zagranicznej. 7 grudnia – w stolicy Nowej Zelandii Wellington otwarto halę koncertową Wellington Town Hall.