Zielony Klin () – ukraińska historyczna nazwa terytorium zasiedlonego przez Ukraińców na południowym terytorium Dalekiego Wschodu Imperium Rosyjskiego (obwód amurski i obwód nadmorski).
Do XX wieku 50% populacji obwodu nadmorskiego stanowiły ludy azjatyckieПервая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Распределение населения по родному языку и регионам. Z rozwojem kolonizacji Dalekiego Wschodu do 1912, według danych rosyjskiego badacza A. MieńszikowaМеньшиков A. A. Материалы по обследованию крестьянских хозяйств Приморской области. Саратов 1912. Чорномаз В. Українці на Далекому Сході (1883−1922) // Portal «Українська етнографія» (etno.uaweb.org)], Ukraińcy stanowili 81,26% przesiedleńców w obwodzie nadmorskim. Według danych radzieckiego historyka W.M. KabuzanaКабузан В. М. 1971. "Переселення українців у Далекосхідний край". Український історичний журнал. udział Ukraińców wśród mieszkańców obwodu nadmorskiego przed rokiem 1917 liczył nie mniej niż 75%. Historyk kanadyjski pochodzenia ukraińskiego M. Marunczak uważa te liczby za zaniżoneМарунчак М. 1974. Українці в СРСР поза кордонами УРСР. Вінніпег, 1974., stwierdzając, że W.M. Kabuzan w swoich wyliczeniach nie uwzględnił przesiedleńców z innych zamieszkałych wówczas przez Ukraińców regionów, jak obwód kubański czy gubernia woroneska.
Według spisu ludności w 1926 na terytorium Zielonego Klinu było 303 tys. Ukraińców (z 315 tys. wszystkich Ukraińców Dalekiego Wschodu Андрусяк М. Державні змагання українців на Далекому Сході (1917-1920 рр.) w: Літопис Червоної Калини Львів, 1931 - Nr 4.), lub 24,5% całej populacji Dalekiego WschoduДальне-Восточный край // Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР.
Historia 160px|thumb| Nazwa Zielony Klin pojawiła się na przełomie XIX i XX wieku dzięki masowej imigracji Ukraińców do południowego regionu Dalekiego Wschodu Imperium Rosyjskiego. Wskutek inicjatywy generała P. Unterbergera od 1882 był możliwy bezpłatny przewóz osiedleńców - prawie wyłącznie wieśniaków ukraińskich - z Odessy drogą morską do Władywostoku na przydzielone im działki ziemi na nizinach przy rzekach Amur i Ussuri i nad jeziorem Chanka. Początkowo terytorium Zielonego Klinu obejmowało obszar obwodu amurskiego i obwodu nadmorskiego, który pozostał głównym obiektem ukraińskiej kolonizacji Dalekiego Wschodu. Nazwą Zielony Klin zaczęto wtedy nazywać terytorium od Bajkału do Cieśniny Beringa. W połowie czerwca 1918 w Ussuryjsku odbył się Ogólnoukraiński Zjazd działaczy i obywateli Dalekiego Wschodu, na którym postanowiono organizować Dalekowschodnią Ukraińską Radę i Narodowy Fundusz dla potrzeb Ukraińców. Oprócz tego, sformułowano polityczne wymogi dotyczące stworzenia Autonomii Ukraińskiej na terytorium Zielonego Klinu.
Podobny zjazd Ukraińców Mandżurii odbył się też w Harbinie, który obrał Okręgową Radę Mandżurii. W 1918 odbył się jeszcze dwa zjazdy ukraińskie w Harbinie, na którym postawiono wymogi, aby Moskwa uznała Zielony Klin jako część Ukrainy oraz wyprowadziła swoje wojska i przekazała broń władzom ukraińskim.
Jeszcze wcześniej 26 marca 1917 przeprowadzono pierwsze ogólne zebranie ukraińskich osiedleńców Dalekiego Wschodu we Władywostoku, na którym stworzono Towarzystwo "Proswita".
Pod koniec października 1918 roku został zwołany IV Zjazd Ukraińców, na którym zatwierdzono projekt Konstytucji Ukraińców Dalekiego Wschodu, postanowiono organizować wojsko ukraińskie i wybrano nowy skład Sekretariatu na czele z . Jednak wkrótce władza na Dalekim Wschodzie zmieniła się. Po zajęciu Syberii przez wojska Białych podporządkowanych władzy admirała Aleksandra Kołczaka, zaczęto prześladować ukraiński ruch narodowy. Z przyjściem bolszewików rozpoczęto masowe areszty liderów ukraińskich we Władywostoku i rozwiązano organizacje ukraińskie.
Po wojnie domowej w 1922 Zielony Klin w całości znalazł się w składzie RFSRR. Władze radzieckie wysiedliły z tych terenów Koreańczyków i Chińczyków jako politycznie niebezpiecznych. W 1934 na części Zielonego Klinu stworzono Żydowski Obwód Autonomiczny.
W czasach radzieckich diaspora ukraińska liczebnie powiększyła się o skazańców politycznych wysiedlonych z Ukrainy, jednak mimo tego wzrostu zmniejszyła się ogólna liczba Ukraińców poprzez asymilację przymusową lub dobrowolną. Do czasów współczesnych społeczność ukraińska Zielonego Klina uległa prawie całkowitej rusyfikacji, według danych spisu powszechnego 2010 za Rosjan na tym terytorium uznawało się 86,0%, za Ukraińców – 2,55% respondentówАлексей Волынец «Зеленый клин»: Украина на Дальнем Востоке России.
Współczesność Po rozpadzie ZSRR we Władywostoku, gdzie niegdyś działało Towarzystwo "Proswita", w styczniu 1991 powołano Towarzystwo Kultury Ukraińskiej Kraju Nadmorskiego, które organizuje koncerty i występy teatralne w języku ukraińskim.
Zobacz też Malinowy Klin Żółty Klin Szary Klin
Przypisy
Bibliografia Зелений Клин w: Енциклопедія історії України: Т. 3. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. – Київ 2005, Wyd. «Наукова думка». , s.323. Зелений Клин w: Encyklopedia ukrainoznawstwa, Lwów 2000, , t. 2, s. 768-780 Андрусяк М. Державні змагання українців на Далекому Сході (1917-1920 рр.) w: Літопис Червоної Калини Львів, 1931 - Nr 4. Андрій Попок. Українські поселення на Далекому Сході; історико-соціологічний нарис, Kijów 2001. Алексей Волынец «Зеленый клин»: Украина на Дальнем Востоке России Чорномаз В. Українці на Далекому Сході (1883−1922) // Portal Українська етнографія (etno.uaweb.org)
Popok Andrij Andrijowicz — ukraiński działacz wspólnoty Dalekiego Wschodu
Kategoria:Geografia historyczna Rosji Kategoria:Emigracja ukraińska