Kuńkowce – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934–1941 i 1944–1954 w woj. lwowskim, dystrykcie krakowskim i woj. rzeszowskim (dzisiejsze woj. podkarpackie). Siedzibą gminy były Kuńkowce.

Historia

Gmina zbiorowa Kuńkowce została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie przemyskim w woj. lwowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Bełwin, Korytniki, Kuńkowce, Łętownia, Ostrów, Ujkowice i Wapowce.

Po wybuchu II wojny światowej obszary na zachód od Linii Mołotowa znalazły się pod okupacją niemiecką, w tym cała gmina Kuńkowce, stając się obszarem przygranicznym z ZSRR. 12 grudnia 1939 Niemcy utworzyli Landkreis Jaroslau w dystrykcie krakowskim, w skład którego weszła gmina Kuńkowce, do której dołączono także gromadę Krasice ze zniesionej gminy Olszany (której pozostały obszar wszedł w skład ZSRR)Gemeindekarte des Generalgouvernements für die besten polnischen Gebiete (1940).Kreishauptmannschaft JaroslauAmtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG..

Wraz z wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej 22 czerwca 1941 tereny radzieckiego obwodu lwowskiego zostały zajęte przez wojska niemieckie, a Galicja Wschodnia weszła 1 sierpnia 1941 w skład Generalnego Gubernatorstwa (GG). Na mocy dekretu Adolfa Hitlera z 1 sierpnia 1941 prawie cały obszar Galicji Wschodniej utworzył nowy dystrykt o nazwie Dystrykt Galicja, jednak prawobrzeżny obszar przedwojennego powiatu przemyskiego włączono do dystryktu krakowskiego, tworząc z nich Landkreis Przemysl. W związku z utworzeniem Landkreis Przemysl, dołączono do niego południowe gminy Landkreis Jaroslau (stanowiące lewobrzeżną część przedwojennego powiatu przemyskiego), w tym cały obszar przedwojennej gminy Kuńkowce. Równocześnie zwiększono znacznie obszar miasta Przemyśla, włączając do niego m.in. Kuńkowce. Pozbawiona siedziby gminy Kuńkowce utraciła sens bytu i została zniesiona, a jej obszar podzielono następującoVerordnungsblatt des Generalgouverneurs für die Besetzten Polnischen Gebiete / hrsg. vom Amt des Generalgouverneurs.: gromady Ostrów i Kuńkowce włączono do miasta Przemyśla (przejętego od ZSRR), gromadę Krasice włączono z powrotem do reaktywowanej gminy Olszany (przejętej od ZSRR), gromadę Ujkowice włączono do gminy Orzechowce (dotychczas w Landkreis Jaroslau), gromady Bełwin, Korytniki, Łętownia i Wapowce włączono do gminy Krzywcza (dotychczas w Landkreis Jaroslau); nieco później, z początkiem 1942 roku, gromady Bełwin i Łętownia weszły w skład utworzonej przez hitlerowców gminy PrzemyślPodział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948, s. 167.

Po zajęciu prawobrzeżnych terenów Landkreis Przemysl przez Armię Czerwoną 23 lipca 1944, zostały one włączone ponownie do ZSRR (reaktywowano tam m.in. rejon przemyski), w tym prawobrzeżny Przemyśl, przez co nastąpił rozpad utworzonego przez hitlerowców Wielkiego PrzemyślaJan Różański – "Przemyśl w latach drugiej wojny światowej", w: "Tysiąc lat Przemyśla" tom II, PWN, Warszawa Kraków 1974. Kuńkowce z Ostrowem zostały znów od niego odłączono, co podyktowało reaktywowanie gminy Kuńkowce w wyzwolonym powiecie jarosławskim, dołączając do niej jej prawie wszystkie oryginalne gromady (z gminy Krzywcza i ze zniesionej gminy Przemyśl); jedynie Ujkowice pozostały w gminie Orzechowce, a do gminy Kuńkowce dołączono z powrotem gromadę Krasice ze zniesionej gminy Olszany, i tak już pozostało po wojnie.

W marcu 1945, w wyniku wytyczenia granicy między ZSRR a Polską, zachodnia część rejonu przemyskiego powróciła do Polski1944 рік в історії (history.org.ua), po czym reaktywowano powiat przemyski po obu stronach Sanu (w zasadzie w przedwojennych granicach oprócz tych obszarów, które pozostały w ZSRR). W skład reaktywowanego powiatu przemyskiego weszła więc także gmina Kuńkowce. Powiat przemyski należał od 8 sierpnia 1945 do nowego woj. rzeszowskiegoInformator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej – 1948 r..

Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 7 gromad: Bełwin, Korytniki, Krasice, Kuńkowce, Łętownia, Ostrów i WapowceWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Obszar zniesionej gminy wszedł w skład nowych gromad Kuńkowce (Bełwin, Kuńkowce, Łętownia, Ostrów i Wapowce), Krasiczyn (Korytniki) i Rokszyce (Krasice)Uchwała Nr 30/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu przemyskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 18 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41)

Jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin a jej dawny obszar wszedł w skład gmin Przemyśl i KrasiczynUchwała Nr XVIII/56/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1972, Nr 16, Poz. 193)..

Przypisy

Kunxkowce Kunxkowce