Dzięciur kaktusowy (Melanerpes uropygialis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzięciołowatych (Picidae). Występuje głównie na pustynnych terenach południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych i zachodniego Meksyku. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Występowanie Dzięciury kaktusowe najczęściej występują na terenach pustynnych, porośniętych niską roślinnością krzewiastą (charakterystyczną np. dla pustyni Sonora). W USA zamieszkują stany: Nevada, Arizona, Nowy Meksyk oraz południowo-wschodnią Kalifornię.
Morfologia Skrzydła i plecy dzięciura kaktusowego są pokryte czarno-białymi paskami. Głowa, szyja, gardło i podbrzusze mają szaro-brązowe ubarwienie. Ciemny ogon ptaka posiada białe paski na środkowych piórach. Samce odróżniają się od samic oraz młodych czerwoną czapeczką na czubku głowy.
Długość ciała dzięciurów kaktusowych waha się od 21,5 do 24 cm. Masa ciała 51–81 g.
Rozród Swoje gniazda budują w dziuplach wykutych w kaktusach z gatunku karnegia olbrzymia (Carnegiea gigantea) lub w drzewach z podrodziny mimozowych. Często wyprowadzają dwa, a nawet trzy lęgi w sezonie. W okresie godowym samica składa w gnieździe 3–5 białych jaj.
Gdy dzięciury opuszczają swoje dziuple, przenosząc się w inne rejony, ich gniazda są wykorzystywane przez inne gatunki ptaków, np. przez sóweczki kaktusowe.
Podgatunki Wyróżnia się trzy podgatunki M. uropygialis: M. u. uropygialis (S.F. Baird, 1854) – południowo-zachodnie USA do zachodniego Meksyku; obejmuje populację wyróżnianą niekiedy jako podgatunek fuscescens. M. u. cardonensis (Grinnell, 1927) – północny i środkowy Półwysep Kalifornijski (Meksyk) M. u. brewsteri (Ridgway, 1911) – Kalifornia Dolna Południowa – na południe od San Ignacio (Meksyk).
Status zagrożenia IUCN uznaje dzięciura kaktusowego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). W 2024 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność populacji na 1,5 miliona dorosłych osobników, a jej trend oceniła jako stabilny w ciągu 10 lat.
Przypisy Systematyka i nazwa polska za:
Bibliografia Robbins, C.S., Bruun, B., Zim, H.S.; Birds of North America. New York: Western Publishing Company, Inc. (1966).
Linki zewnętrzne
Kategoria:Dzięciołowate Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Fauna Meksyku Kategoria:Fauna Stanów Zjednoczonych Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1854 roku