Luciano Berio (ur. 24 października 1925 w , w Ligurii, zm. 27 maja 2003 w Rzymie) – włoski kompozytor okresu powojennej awangardy.
Słynął ze swoich muzycznych eksperymentów i działalności w zakresie muzyki elektronicznej. Zwrócił na siebie uwagę także swoimi transkrypcjami dzieł innych kompozytorów różnych epok – od Henry’ego Purcella po Igora Strawinskiego oraz inspirowaniem się dziełami filozoficznymi, literackimi, poetyckimi, Biblią aż po utwory Jamesa Joyce’aBerio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008, ..
Życiorys Luciano Berio urodził się w Borgo d´Oneglia, małej wiosce w Ligurii. Po studiach w konserwatorium mediolańskim pracował przez pewien czas dla włoskiej radiofonii i telewizji (1953-1960), gdzie założył „Studio fonologiczne”, w ramach którego organizował serie koncertów muzyki awangardowej. Lata 1961-1965 poświęcił działalności pedagogicznej – wykładał w USA na uniwersytecie Harvarda, gdzie zapoznał się z nowoczesną techniką kompozytorską jak wówczas był serializm. Wykładał także w kilku uczelniach europejskich – zwłaszcza w Darmstadt. Poznał tam takich kompozytorów jak Pierre Boulez, Karlheinz Stockhausen, György Ligeti. Od roku 1965 był wykładowcą na wydziale kompozycji w Juilliard School w Nowym Jorku, gdzie pozostał aż do roku 1971. Od roku 1980 był członkiem Towarzystwa muzyki elektroakustycznej w Paryżu, w roku 1981 założył instytut nowej muzyki we Florencji, gdzie były realizowane kompozycje, m.in. Johna Cage’a. W ciągu swojej kariery pracował także jako dyrygent miejscowej orkiestry, szef artystyczny festiwalu „Maggio Musicale” we Florencji, od roku 1988 został członkiem Royal Academy of Music w Londynie. Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (1994). Otrzymał także prestiżową nagrodę Siemensa. Utwory Beria są często wykonywane na całym świecie.
Podczas studiów Berio pracował jako akompaniator klasy wokalnej – tam poznał amerykańską mezzosopranistkę Cathy Berberian, która została jego żoną krótko po ukończeniu studiów (rozwiedli się w 1964 roku). Berio napisał wiele utworów z myślą o jej unikatowym głosie.
Dzieła Muzyka elektroniczna Thema (Omaggio a Joyce), na taśmę (1958) Allez-Hop, na taśmę (1959) Visage, na taśmę (1961) Chants parallèles, na taśmę (1975) Diario immaginario – na taśmę (1975)
Utwory wokalne Circles, na głos, harfę i perkusję (1960) Folk Songs, na mezzosopran i siedem instrumentów (1964) Laborintus II, na głos, instrumenty i taśmę (1965) Sequenza III, na głos (1966) O King, na mezzosopran i 5 instrumentów (1968) Sinfonia, na 8 głosów i orkiestrę (1968, poprawione 1969) Recital (for Cathy), na mezzosopran i 17 instrumentów (1971) Cries of London, na 8 głosów (1974) A-Ronne, na od 5 do 8 głosów (1975) Canticum Novissimi Testamenti I, na chór (1988) Canticum Novissimi Testamenti II, na 8 głosów, 4 klarnety i kwartet saksofonowy (1988)
Utwory instrumentalne Sequenza I, na flet (1958)Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008, s. 16-18, . Sequenza II, na harfę (1963)Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008,s. 45-52, . Chemins I, na harfę i orkiestrę (1965) Sequenza III, na głos (1966) Sequenza IV, na fortepian (1966)Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008, s. 56-65, . Sequenza V, na puzon (1966) Sequenza VI, na altówkę (1967)Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008, s. 234-253, . Chemins II, na altówkę i 9 instrumentów (1967) Chemins III, na altówkę i orkiestrę (1968) Sequenza VII, na obój (1969) Chemins IIb, na orkiestrę (1970) Chemins IIc, na klarnet basowy i orkiestrę (1972) Línia, na dwa fortepiany, wibrafon i marimbę (1973) Points of the Curve to Find, na fortepian i 22 instrumenty (1974) Sequenza VIII, na skrzypce (1976)Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008, s. 140-151, . Chemins IV, na skrzypce i orkiestrę smyczkową (1975) Il ritorno degli snovidenia, na wiolonczelę i 30 instrumentów (1977) Sequenza IX, na klarnet (1980)Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008, s. 153-170, . Sequenza IXb, na saksofon altowy (1981)Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008, s. 118-119, . Accordo, na zespół instrumentów dętych i perkusję (1981) Sequenza X, na trąbkę i fortepian preparowany (1984) Voci, na altówkę i dwie grupy instrumentów (1984) Sequenza XI, na gitarę (1988)Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008, s. 259-273, . Chemins V, na gitarę i 42 instrumenty (1992) Notturno, pro kwartet smyczkowy (1994) Sequenza XII, na fagot (1995) Sequenza XIII, na akordeon (1995)Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, 2008, s. 278-290, . Alternatim, na klarnet, altówkę i orkiestrę (1997) Altra voce, na flet, mezzosopran i elektronikę (1999) Sequenza XIV, na wiolonczelę (2002)
Utwory orkiestrowe Chemins IIb, (1970) Concert, na dwa fortepiany (1972) Still, (1973) Eindrücke, (1974) Cor, (1976) Rèquiem, (1984) Continu, (1991) Ekphrasis (Continu II), (1996)
Muzyka sceniczna Opera, musical (1970) Per la dolce memòria di quel giorno, balet (1974) La vera storia, musical (1978) Un re in ascolto, musical (1984) Outis, musical (1996)
Opery La Vera Storia (1981) Un re in ascolto (1984)
Przypisy
Bibliografia David Osmond-Smith: Berio, Oxford University Press, 1991 Berio’s Sequenzas, Essays on Performance, Composition and Analysis, ed. Janet K. Halfyard, Ashgate, , 2008
Linki zewnętrzne
http://www.thing.net/~grist/golpub/fowler/berio/beriobio.htm CompositionToday Berio Article
Kategoria:Włoscy kompozytorzy Kategoria:Włoscy twórcy i wykonawcy muzyki elektronicznej Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Harvarda Kategoria:Nauczyciele akademiccy Juilliard School Kategoria:Honorowi Członkowie Królewskiej Akademii Muzycznej w Londynie Kategoria:Laureaci Nagrody Grammy Kategoria:Laureaci Nagrody Wolfa w dziedzinie sztuki Kategoria:Laureaci Praemium Imperiale Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2003