Antoni Melchior Fijałkowski (ur. 3 stycznia 1778 w Zielomyślu, zm. 5 października 1861) – polski biskup rzymskokatolicki, teolog i działacz patriotyczny, biskup pomocniczy płocki w latach 1842–1844, wikariusz kapitulny zarządzający archidiecezją warszawską w latach 1844–1857, arcybiskup metropolita warszawski w latach 1857–1861.
Życiorys Syn Stefana i Beaty, pochodził ze szlacheckiej rodziny Fijałkowskich herbu Ślepowron. Studiował w seminarium w Gnieźnie, gdzie w 1801 otrzymał święcenia kapłańskie. Był kanonikiem włocławskim (1811) i kustoszem kapituły płockiej. Brał udział w powstaniu listopadowym jako kapelan armii powstańczej.
27 stycznia 1842 został mianowany biskupem pomocniczym diecezji płockiej i biskupem tytularnym Hermopolis Maior. Sakrę biskupią przyjął 15 maja 1842 we Włocławku. W latach 1844–1856 był prepozytem płockiej kapituły katedralnejA.J. Nowowiejski, Płock : monografia historyczna / napisana podczas wojny wszechświatowej i wydrukowana w roku 1930, Płock , s. 355..
Po śmierci biskupa Tomasza Chmielewskiego (zmarł 30 lipca 1844), w dniu 3 sierpnia 1844 został wybrany wikariuszem kapitulnym archidiecezji warszawskiej, ale zrzekł się urzędu. Ponownie został wybrany na ten urząd 21 września 1844G. Kalwarczyk, Przewodnik po parafiach i kościołach Archidiecezji warszawskiej. Tom 2. Parafie warszawskie, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna "Adam", Warszawa, 2015, , s. 32.. 18 września 1856 papież Pius IX mianował go arcybiskupem metropolitą warszawskim. 11 stycznia 1857 Fijałkowski odbył ingres do archikatedry św. Jana, paliusz przyjął z rąk biskupa pomocniczego kujawskiego Tadeusza Łubieńskiego.
Arcybiskup Fijałkowski sprawował rządy krótko, ale w warunkach trudnych i niebezpiecznych. W Warszawie narastało napięcie polityczne, manifestacje rozbijane przez wojsko rosyjskie z ulic przeniosły się do kościołów. Śpiewano pieśni patriotyczne, odbywały się nabożeństwa za ojczyznę. Mimo wielokrotnych nacisków władz rosyjskich arcybiskup nigdy nie przeciwstawił się manifestacjom patriotycznym w kościołach, a po krwawym stłumieniu manifestacji (pięciu poległych i kilkunastu rannych) na placu Zamkowym 27 lutego 1861 w Warszawie przez wojsko rosyjskie złożył namiestnikowi carskiemu protest i przewodniczył uroczystościom pogrzebowym. .
Zmarł 5 października 1861, a jego pogrzeb w dniu 10 października był kolejną wielką manifestacją patriotyczną, jedną z największych przed wybuchem powstania styczniowego. Został pochowany w krypcie arcybiskupów warszawskich w archikatedrze św. Jana Chrzciciela w WarszawieEncyklopedia Warszawy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1994, s. 178..
Przypisy
Bibliografia Życiorys Antoniego Melchiora Fijałkowskiego na stronie edwardf.com (arch.) [dostęp 2015-01-16]
Zobacz też Kasata klasztorów w zaborze rosyjskim
Linki zewnętrzne
Publikacje Antoniego Melchiora Fijałkowskiego w bibliotece Polona [dostęp 2022-01-16]
Antoni Melchior Kategoria:Biskupi płoccy Kategoria:Biskupi warszawscy Kategoria:Prepozyci płockiej kapituły katedralnej Kategoria:Kanonicy włocławskiej kapituły katedralnej Kategoria:Duchowni katoliccy w powstaniu listopadowym Kategoria:Polscy duchowni katoliccy okresu zaborów Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1778 Kategoria:Zmarli w 1861