Londyńskie Towarzystwo Szerzenia Chrześcijaństwa wśród Żydów () – organizacja anglikańska, składająca się głównie z przechrzczonych żydów, którą założył w 1809 r. w Wielkiej Brytanii adwokat Lewis Way, zajmująca się propagowaniem religii chrześcijańskiej wśród żydów.
Historia W Polsce (w Królestwie Kongresowym) Towarzystwo założyło swoją misję w 1821 r. w Warszawie, a jego pierwszymi misjonarzami byli McCaul i Becker. Ich głównym celem nie był prozelityzm, a jedynie szerzenie wiedzy o chrześcijaństwie. W razie braku kapłanów odprawiali nawet nabożeństwa w obrządkach praktykowanych przez spotkanych przez siebie ludzi. Towarzystwo miało swoją prężnie działającą drukarnię w Warszawie na ul. Nowolipie, zajmującą się m.in. drukowaniem Biblii.
Następnie Towarzystwo rozszerzyło działalność na Lublin, Częstochowę, Radom i Piotrków. Do 1854 r., prócz szerzenia wiedzy, misjonarzom udało się nawrócić, według samej misji, 361 żydówArchiwum Akt Nowych w Warszawie, Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, sygn. 1396, 1457.. Wśród misjonarzy znaleźli się: Wilhelm Ferdynand Becker, John O’Neil oraz Aleksander McCaul. W trakcie swojej działalności byli wspierani przez przedstawicieli Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (luteranie) i Ewangelicko-Reformowanego (kalwiniści)D. Flisiak, Stowarzyszenie Żydów-Chrześcijan w Polsce i dobroczynna działalność anglikanów w międzywojennej Polsce, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, z. 96 (2016), s. 162..
W 1854 r. władze carskie zakazały działalności Towarzystwa na ziemiach polskich. Przyczyną decyzji było podejrzenie wykorzystywania Towarzystwa przez rząd brytyjski do działalności agenturalnej w postaci możliwości siania niepokojów w obliczu wojny krymskiej (równie niejasna była wcześniejsza działalność Towarzystwa w przededniu powstania listopadowego).
W 1875 r. Towarzystwo reaktywowało swoją placówkę w Warszawie, a w następnych latach utworzyło nową we Lwowie.
W Polsce międzywojennej misja swoim zasięgiem prac obejmowała głównie tereny byłego zaboru rosyjskiego, ale także Małopolski i Galicji. W samej Warszawie Towarzystwo posiadało kilka nieruchomości, zarówno mieszkalnych, jak i czytelni czy sal zebrań.
W tym czasie na czele misji stali polski pastor Oskar Prentki oraz duchowny anglikański pochodzenia żydowskiego Charles Carpenter (vel Zimmermann), będący jednocześnie przełożonym parafii anglikańskiej i kapelanem ambasady brytyjskiej w Warszawie.
Misja wydawała w tym czasie dwa czasopisma: „Das Wort i „Dwa Światy”.
Po zakończeniu I wojny światowej terenami aktywności tej misji były województwa: kieleckie, kaliskie, lubelskie, warszawskie oraz piotrkowskie. Dodatkowo misjonarze działali na terenie Wolnego Miasta GdańskD. Flisiak, Stowarzyszenie Żydów-Chrześcijan w Polsce i dobroczynna działalność anglikanów w międzywojennej Polsce, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, z. 96 (2016), s. 163.. Przedstawiciele misji co roku urządzali kilka podróży misyjnych, podczas których odwiedzali miejscowości zamieszkiwane przez wyznawców judaizmu. Podczas tych wyjazdów misjonarze rozdawali egzemplarze Pisma Świętego, broszury o charakterze religijnym i organizowali spotkania. Organizacja ta sprowadzała z Anglii do Polski gazety przeznaczone dla Żydów. Wśród nich były „Jewish Missionary Intelligence” oraz „Der Morgenstern”. Od 1927 r. do misji należał w Warszawie dom, który został zamieniony na kaplicę. Znajdowały się w niej także czytelnie, sale do zebrań oraz pomieszczenia mieszkalneD. Flisiak, Stowarzyszenie Żydów-Chrześcijan w Polsce i dobroczynna działalność anglikanów w międzywojennej Polsce, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, z. 96 (2016), s. 164..
W 1927 r. w Warszawie przy ul. Sewerynów 3 powstała szkoła misyjna pod nazwą Instytut Misyjny im. Emanuela, mająca być ośrodkiem naukowo-badawczym przygotowującym misjonarzy do pracy w Europie Środkowej i Wschodniej. Jednak po 4 latach w wyniku niedostatecznego zainteresowania i zbyt małej liczby kandydatów inicjatywę zarzuconoW. Gastpary, Protestantyzm w Polsce w dobie dwóch wojen światowych, cz. I – 1914-1939, Warszawa 1978, s. 273..
Przypisy
Bibliografia Elżbieta Alabrudzińska, Misje chrześcijańskie wśród Żydów w Polsce w latach 1918-1939, w: „Studia Judaica”, nr 2(10)/2002-1(11)/2003, s. 117-129. Dominik Flisiak, Stowarzyszenie Żydów-Chrześcijan w Polsce i dobroczynna działalność anglikanów w międzywojennej Polsce, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, z. 96 (2016), s. 161-174. Jarosław Kłaczkow (red.), Ewangelicy w Radomiu i regionie (XVI-XX w.), Warszawa 2004. Tomasz Wiśniewski, Konwersje Żydów na ziemiach polskich. Studium przypadku Misji Barbikańskiej w Białymstoku 1924-1939, rozdz. 2.1.1. Powstanie Towarzystwa Londyńskiego wśród Żydów, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (rozprawa doktorska), Poznań 2011, s. 51-68.
Kategoria:Chrześcijaństwo Kategoria:Historia protestantyzmu w Polsce Kategoria:Londyn Kategoria:Organizacje w Królestwie Kongresowym Kategoria:Nieistniejące organizacje Kategoria:Organizacje żydowskie