thumb|165px|Bolesław Drobner (1945) thumb|Grób Bolesława Drobnera na cmentarzu Rakowickim w Krakowie Bolesław Drobner, ps. „Jan Okoński”, „Doktor”, „Jan Dębczak” (ur. 28 czerwca 1883 w Krakowie, zm. 31 marca 1968 tamże) – polski działacz socjalistyczny, doktor chemii, kierownik Resortu Pracy, Opieki Społecznej i Zdrowia PKWN (1944), pierwszy powojenny prezydent Wrocławia (1945).
Życiorys Urodził się w spolonizowanej rodzinie żydowskiejNota biograficzna na stronie sztetl.org.pl. jako syn Romana i Anny z Fieschlerów. Jego dziadek był uczestnikiem powstania listopadowego, zaś rodzice – powstańcami styczniowymiHasło w encyklopedii The Yiwo Encyclopedia of Jews in Eastern Europe ., ojciec jako drukarz składał tajne druki Rządu Narodowego, organizował przewóz powstańców, broni i żywności z Galicji do Królestwa Kongresowego, był aresztowany i skazany przez władze carskie na wieloletnie więzienie. Matka była powstańczą sanitariuszkąCzesław Kulesza, Bolesław Drobner – młodzieńcze wizje Polski, przeglad-socjalistyczny.pl..
Po ukończeniu III Gimnazjum im. Jana Sobieskiego w Krakowie studiował na politechnikach w Berlinie, we Lwowie i w Zurychu, wreszcie na uniwersytecie we Fryburgu, gdzie 13 stycznia 1906 obronił rozprawę doktorską z chemii. W latach 1898–1919 działał w Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego. Od 1903 do 1905 należał jednocześnie do Socjaldemokratycznej Partii Szwajcarii. W 1909 był redaktorem odpowiedzialnym pisma wewnętrznej opozycji w SDKPiL „Solidarność Robotnicza”Norbert Michta, Jan Sobczak, Stanisław Trusiewicz-Zalewski (1871–1918), Elbląska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna 2004, ISBN 83-89113-03-1, s. 135..
Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich, w 1915 przeszedł do armii austriackiej, w której służył do końca wojny. W latach 1919–1922 członek Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1922 współzałożyciel i jeden z przywódców Partii Niezależnych Socjalistów (od 1924 Niezależnej Socjalistycznej Partii Pracy). W latach 1923–1928 zasiadał w egzekutywie Socjalistycznej Międzynarodówki Robotniczej. W latach 1928–1936 ponownie działał w PPS, był członkiem jej Rady Naczelnej. Opowiadał się za współpracą z Komunistyczną Partią Polski. W latach 1933–1938 członek Rady Miejskiej Krakowa z Socjalistycznej Listy Robotniczej. W 1936 za wyjazd do Związku Radzieckiego bez zgody władz PPS, usunięty z partiiHasło w Encyklopedii Krakowa..
21 marca 1938 przed sądem okręgowym w Krakowie rozpoczął się proces Bolesława Drobnera oskarżonego o działalność komunistyczną. 1 kwietnia 1938 sąd skazał go na karę 3 lat pozbawienia wolności (z zaliczeniem dotychczasowego pobytu w areszcie) oraz na utratę praw na 3 lata.
Po najeździe radzieckim na Polskę 17 września 1939, po krótkim okresie zarządzania kopalnią soli potasowych w KałuszuMarek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, , s. 92., w czerwcu 1940 aresztowany przez NKWD i wywieziony w głąb Związku Radzieckiego. W 1943 uwolniony, został członkiem Zarządu Głównego Związku Patriotów Polskich, a 21 lipca 1944 wszedł w skład Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego jako kierownik resortu pracy, opieki społecznej i zdrowia. W 1945 (od marca do czerwca) pierwszy polski prezydent Wrocławia (powołany 14 marca, jeszcze przed wkroczeniem Armii Czerwonej do miasta, urzędowanie mógł praktycznie rozpocząć dopiero po kapitulacji Festung Breslau, w maju). Współorganizator polskiej administracji. Opowiadał się za przekształceniem Wrocławia w miasto wydzielone. Chciał stworzyć system gospodarczy eliminujący obieg pieniędzy (tzw. republika drobnerowska)Encyklopedia Wrocławia, pod red. J. Harasimowicza, Wrocław 2001, s. 158, .. Na początku czerwca 1945 zaprotestował wobec miejscowego dowódcy Armii Czerwonej przeciw utrudnianiu starań o normalizację życia przybywających do miasta Polaków. Radziecki generał pobił go i wyrzucił ze swego biura, a gdy Bolesław Drobner odwołał się do Bolesława Bieruta, ten kazał mu natychmiast opuścić WrocławMarek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, , s. 425..
Od września 1944 do lutego 1945 był przewodniczącym, a od lipca 1945 do grudnia 1947 wiceprzewodniczącym Rady Naczelnej „lubelskiej” PPS. Od stycznia 1945 do kwietnia 1948 pełnił funkcję przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu PPS w Krakowie. W partii opowiadał się za równorzędnością pozycji PPS wobec Polskiej Partii Robotniczej i wolną rywalizacją polityczną obu partiiNa posiedzeniu Rady Naczelnej PPS 25/26 lutego 1945 oświadczył, że założenia ideowe PPS nie mogą się opierać tylko na dorobku Robotniczej Partii Polskich Socjalistów i wypowiedział się przeciwko poglądom „pewnych dolnych czynników PPR”, że tylko ich partia „ma prawo do rządzenia, bo ma oparcie w ZSRR”. Powiedział też, że PPS nie powinna być „wydziałem innej partii, lecz partią równorzędną, suwerenną” (Marek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, , s. 205).Inny partyjny autor opisywał z dezaprobatą ówczesne stanowisko Drobnera: „B. Drobner był od początku reprezentantem poglądu, że polski system partyjny winien przyjąć na wzór zachodni taką formę, w której PPS mogłaby stać się równorzędną obok PPR siłą polityczną, konkurująca o wpływy oraz miejsce w społeczeństwie i państwie. Była to nie do przyjęcia w warunkach polskich koncepcja wolnej gry sił, także w odniesieniu do stanowiącego określoną całość ruchu robotniczego” (Zenobiusz Kozik, Partie i stronnictwa polityczne w Krakowskiem 1945–1947, Kraków 1975, Wydawnictwo Literackie, s. 48; Marek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, , s. 205).. Na początku października 1947, gdy dowiedział się od Zenona Kliszki o planach uchylenia immunitetu poselskiego i aresztowania Stanisława Mikołajczyka, poinformował o tym posła PSL Franciszka Wójcickiego, czym umożliwił ucieczkę byłego premiera z krajuFranciszek Dąbrowski, Czy bezpieka wiedziała o ucieczce Mikołajczyka? „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, nr 10–11 (10–106), październik–listopad 2009, s. 39.. Przeciwnik scalenia PPS z PPR, 30 kwietnia 1948 w ramach czystki poprzedzającej scalenie obu partii usunięty z funkcji przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu PPS w Krakowie, 22 września 1948 usunięty z Rady Naczelnej PPS wraz z 10 innymi jej członkami (w tym Henrykiem Wachowiczem). W październiku 1948, po odmowie złożenia tzw. samokrytyki, został wykluczony z PPSMarek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, , s. 935, 987, 990.. Zezwolono mu w grudniu tegoż roku na wstąpienie do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, był jednak całkowicie zmarginalizowany politycznie, choć zachował mandat posła na Sejm. Po wydarzeniach polskiego października i powrocie do władzy Władysława Gomułki, od października 1956 do lutego 1957 był p.o. I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Krakowie. W 1954 uczestniczył w II Zjeździe partii, był też delegatem na jej III i IV Zjazd w 1959 i 1964.
Od 1944 poseł kolejno do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i IV kadencji; w II, III i IV kadencji Sejmu pełnił funkcję marszałka seniora (1957, 1961, 1965).
W 1964 otrzymał nagrodę tygodnika „Polityka” w dziedzinie najnowszej historii Polski za książkę Bezustanna walka (1964)Nagrody „Polityki” 1964, „Polityka”, nr 20 (376), 16 maja 1964, s. 1..
Wspierał rozwój kulturalny Krakowa. Z jego inicjatywy powstał Społeczny Fundusz Ochrony Zabytków Krakowa i Krakowski Dom Kultury. Muzeum Etnograficzne otrzymało nową siedzibę, wzniesiono nowy pawilon wystawowy dla Biura Wystaw Artystycznych. Zaprzyjaźniony z Piwnicą pod Baranami, pomógł w jej otwarciu i pierwszych latach działania.
Z małżeństwa z Lubą z domu Hirszowicz (1884–1965) miał syna Mieczysława, profesora sztuk muzycznych.
Zmarł w Krakowie, spoczął obok żony w Alei Zasłużonych cmentarza Rakowickiego (kwatera LXVII-płd 2-1).
Publikacje Drogowskazy, Wrocław 1945. Bezustanna walka (1962–1967), Kraków 1967.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy (dwukrotnie: w tym w 1953.) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955). Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Odznaka XV-lecia Wyzwolenia Dolnego Śląska (1960)Wśród mieszkańców Wrocławia, „Trybuna Ludu”, nr 127, 8 maja 1960, s. 4.
Upamiętnienie Do 1991 jego imieniem nazwany był jeden z bulwarów wiślanych KrakowaUchwała nr XXV/170/91 Rady Miasta Krakowa z dnia 14 czerwca 1991 r.. Jego imieniem nazwano także ulicę na Wrocławskim Nadodrzu Ulica Bolesława Drobnera we Wrocławiu w Targeo.
Do 2018 Szkoła Podstawowa nr 18 we Wrocławiu nosiła jego imię, lecz decyzją Rady Miejskiej Wrocławia, uchylono nadanie imieniaUchwała nr LVII/1355/18 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 21 czerwca 2018 r.. Decyzja została podjęta po burzliwej dyskusji. Uzasadnieniem wniosku o odebranie patronatu było odwołanie się do socjalistycznej przeszłości Bolesława Drobnera. Decyzja rady nie pociągnęła za sobą konsekwencji w postaci wniosków o zmianie nazwy wrocławskiej ulicy na Nadodrzu. Był też patronem ulicy w Bydgoszczy, w dzielnicy Fordon, na osiedlu Szybowników. W połowie lat 90. XX wieku nazwa ulicy zmieniona została na ul. Rzeźniackiego.
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia Wrocławia, pod red. J. Harasimowicza, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2001. Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 1, Warszawa 1978. Hasło w Encyklopedii Krakowa. Nota biograficzna na stronie sztetl.org.pl. Hasło w encyklopedii The Yiwo Encyclopedia of Jews in Eastern Europe Bolesław Drobner – młodzieńcze wizje Polski, przeglad-socjalistyczny.pl Informacje w BIP IPN.
Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu we Fryburgu Bryzgowijskim Kategoria:Członkowie Rady Naczelnej PPS (1944–1948) Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich Kategoria:Delegaci na zjazdy PZPR Kategoria:Kierownicy resortów Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Marszałkowie seniorzy Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy (dwukrotnie) Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Krakowie Kategoria:Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Politycy Niezależnej Socjalistycznej Partii Pracy Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1919–1939) Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego Kategoria:Polscy chemicy Kategoria:Polscy ministrowie pracy Kategoria:Polscy ministrowie zdrowia Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Posłowie z okręgu Kraków (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Tarnów (PRL) Kategoria:Prezydenci Wrocławia Kategoria:Przewodniczący Wojewódzkich Komitetów PPS (1944–1948) Kategoria:Radni Krakowa (II Rzeczpospolita) Kategoria:Skazani wyrokami sądów II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1883