Język kasycki – język izolowany, używany w starożytności przez lud Kasytów, przybyłych z gór Zagros do południowej Mezopotamii w XVII wieku p.n.e. Nie wykazuje pokrewieństwa z językiem sumeryjskim, podobnie jak z językami semickimi czy też językami indoeuropejskimi, choć występują w nim indoeuropejskie zapożyczenia. Kasyci byli ludem o niezidentyfikowanym do końca pochodzeniu. Dominującym elementem u niego były cechy indo-irańskie. Po przybyciu do Babilonii Kasyci założyli własną dynastię i przejęli lokalny język. Język Kasytów został dostrzeżony dzięki zachowanej w źródłach akadyjskich onomastyce i nielicznym słowom, nienależącym do języka akadyjskiegoM. L. Uberti, Wprowadzenie do historii starożytnego Bliskiego Wschodu..., s. 47–48..

Tekstów zapisanych w języku kasyckim nie odkryto. Liczba zachowanych w źródłach akadyjskich słów kasyckich wynosi niewiele ponad 60. Pojęcia te ograniczają się jedynie do określonych pól semantycznych: ras koni, części rydwanów, terminów z zakresu irygacji, nazw roślin i tytułów. Około 200 dodatkowych zrostków wyodrębniono dzięki badaniom antroponimów, toponimów, teonimów oraz imion nadawanych przez Kasytów koniom. Dzięki badaniom teonimicznym z imion władców wyodrębniono imiona bóstw kasyckich.

Przykłady słów kasyckich: barhu – „głowa” (hur. pahi – „głowa”), bašhu – „bóg” (hur. ašhu – „wysoki”), buri, ubri – „pan” (hur. ebri, ewri; urart. euri – „pan, władca”), burna – „sługa” (hur. burami – „sługa”; urart. bura – „sługa, niewolnik”), dakaš – „gwiazda”, dagigi – „niebo”, iaš – „kraj” (hur. eše – „ziemia”), kukla – „niewolnik, sługa”, mali – „człowiek”, mele/i – „niewolnik, sługa”, ulam – „syn, dziecko”.

Język kasycki nie należał do języków indoeuropejskich, ani do semickich. Pokrewieństwo z językiem elamickim jest wątpliwe. Taką teorię wysunął Georg Hüsing. Według Augusta Ancillottiego kasycki należał do bliżej nieokreślonego i słabo poświadczonego języka indo-irańskiego z rodziny języków indo-europejskich. W świetle badań Arnauda Fournet'a jest językiem, spokrewnionym z huro-urartyjskimi. Istniała także teoria o przynależności kasyckiego do rodziny języków kartwelskichН. Я. Марр, Избранные работы, T. 5, Этно- и глоттогония Восточной Европы, Ленинград 1935, s. 139..

Kasycki był językiem aglutynacyjnym, prawdopodobnie używającym głównie zrostków. Istniały przynajmniej cztery samogłoski: a, u, e oraz i, z tym że dwie ostatnie nie zawsze były rozróżniane. Ponieważ nie odnaleziono ani jednego zdania zapisanego w języku kasyckim, nie można nic powiedzieć o składni ani fleksji. Z analizy kasyckich imion własnych można wnioskować, że posiadały następującą strukturę: rdzeń czasownika – znacznik rodzaju czasownika (np. -a- dla czas. ruchu, -i- dla czas. przechodnich, -u- dla czas. nieprzechodnich) – znacznik czasu (np. -∅- na oznaczenie czasu teraźniejszego, -b- na oznaczenie czasu przeszłego) – dopełnienie (np. -di- „mnie”, -mba- „ciebie”, -i- „jego/jemu”) – podmiot (np. -ti/di „ja”, -mba/mma „ty”, -a „on”, -e/i „ona”, -nnu/nna/nni „oni”; często jako podmiot występuje imię boga).

Przykłady imion kasyckich:

imię kasyckie rdzeń czasownika znacznik rodzaju czas. znacznik czasu dopełnienie podmiot tłumaczenie Ha-aš-te-ia haz- -∅- -∅- -di- -a „on słyszy mnie” Ha-ši-it-te haz- -i- -t<b- -i- -di „ja usłyszałem jego” A-ri-pa-am-pa ar- -i- -b- -i- -mba „ty dałeś jemu” Ši-im-te-e šim- -i- -∅- -di- -e „ona chroni mnie” A-ra-a-a ar- -a- -∅- / -a „on przychodzi aby dać” A-ri-in-nu ar- -i- -∅- -i- -nnu „oni dają jemu” Al-ba-di-Sah al- -a- -b- -di- Sah „(bóg) Sah sprowadził mnie”

Przypisy

Bibliografia Delitzsch F., Die Sprache Der Kossäer. Linguistisch-Historische Funde Und Fragen, Leipzig 1884.

Марр Н. Я., Избранные работы, T. 5, Этно- и глоттогония Восточной Европы, Ленинград 1935.

Kategoria:Języki starożytnej Mezopotamii Kategoria:Języki izolowane Kategoria:Języki wymarłe w Azji