Jednostki artylerii Wojska Polskiego

Jednostki artylerii Wojska Polskiego – spis polskich jednostek artylerii: ich organizacja, geneza, podległość i przeformowania; miejsce stacjonowania.

Artyleria Wojska I Rzeczypospolitej Korpus Artylerii Koronnej Brygada Cekhauzu Warszawskiego Brygada Cekhauzu Kamienieckiego od 1790 1 Brygada Artylerii w Warszawie 2 Brygada Artylerii w Poznaniu 3 Brygada Artylerii w Połonnem na Ukrainie 4 Brygada Artylerii w Winnicy na Podolu 5 Brygada Artylerii w Kamieńcu Podolskim

Arsenały (do XVII wieku - cekhauzy) Arsenał Królewski w Krakowie Arsenał Królewski w Warszawie Arsenał Zamojski Stary i Nowy Arsenał w Wilnie Wielka i Mała Zbrojownia w Gdańsku

Artyleria w okresie zaborów Batalion Artylerii (Legiony Polskie we Włoszech) 1 Batalion Artylerii - powstała w 1807 jednostka WP Księstwa Warszawskiego; ze składu 1 Legii księcia Poniatowskiego; 2 Batalion Artylerii - powstała w 1807 jednostka WP Księstwa Warszawskiego; ze składu 2 Legii gen. Zajączka; 3 Batalion Artylerii - powstała w 1807 jednostka WP Księstwa Warszawskiego; ze składu 3 Legii gen. Dąbrowskiego; Pułk Artylerii Pieszej Księstwa Warszawskiego - sformowany w 1810; Pułk Artylerii Konnej Księstwa Warszawskiego Brygada Artylerii Lekkokonnej - jednostka WP Królestwa Kongresowego; sztab stacjonował w Łęczycy 1 Brygada Artylerii Pieszej - jednostka WP Królestwa Kongresowego; sztab stacjonował w Grójcu; 2 Brygada Artylerii Pieszej - jednostka WP Królestwa Kongresowego; sztab stacjonował w Kocku; Korpus Rakietników - jednostka WP Królestwa Kongresowego; sztab stacjonował w Warszawie;

Artyleria w II RP 250px|right|thumb|155 mm haubica wz. 17 250px|thumb| Armata 75 mm wz. 1897 1 Brygada Artylerii 1 Brygada Artylerii Wojsk Wielkopolskich (1919) → 14 BA 2 Brygada Artylerii 2 Brygada Artylerii Wojsk Wielkopolskich (1919) → 15 BA 3 Brygada Artylerii 3 Brygada Artylerii Wojsk Wielkopolskich (1919) → 17 BA 4 Brygada Artylerii 5 Brygada Artylerii 6 Brygada Artylerii 7 Brygada Artylerii 8 Brygada Artylerii 9 Brygada Artylerii 10 Brygada Artylerii 11 Brygada Artylerii 12 Brygada Artylerii 13 Brygada Artylerii 14 Brygada Artylerii (1919-1921) 15 Brygada Artylerii (1919-1921) 16 Brygada Artylerii 17 Brygada Artylerii (1919-1921) 18 Brygada Artylerii 19 Brygada Artylerii (1920-1921) 20 Brygada Artylerii (1920-1921) 21 Brygada Artylerii (1920-1921) 22 Brygada Artylerii (1920-1921)

Artyleria Polskich Sił Zbrojnych Pułki artylerii We Francji 1 Wileński pułk artylerii lekkiej - 1 Dywizja Grenadierów 1 Pomorski pułk artylerii ciężkiej - 1 Dywizja Grenadierów 2 Warszawski pułk artylerii lekkiej - 2 Dywizja Strzelców Pieszych 2 Modliński pułk artylerii ciężkiej - 2 Dywizja Strzelców Pieszych 3 pułk artylerii lekkiej - 3 Dywizja Piechoty 3 pułk artylerii ciężkiej - 3 Dywizja Piechoty 4 pułk artylerii lekkiej - 4 Dywizja Piechoty 4 pułk artylerii ciężkiej - 4 Dywizja Piechoty

W Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie Karpacki pułk artylerii

W PSZ w ZSRR 5 pułk artylerii lekkiej - pułk artylerii 5 DP 6 pułk artylerii lekkiej - pułk artylerii 6 DP 7 pułk artylerii lekkiej - pułk artylerii 7 DP 8 pułk artylerii lekkiej - pułk artylerii 8 DP 9 pułk artylerii lekkiej - pułk artylerii 9 DP 10 pułk artylerii lekkiej - pułk artylerii 10 DP 7 pułk artylerii ciężkiej - pułk artylerii 7 DP 8 pułk artylerii ciężkiej - pułk artylerii 8 DP 9 pułk artylerii ciężkiej - pułk artylerii 9 DP

W Wielkiej Brytanii 1 pułk artylerii ciężkiej (I KP) 1 pułk artylerii lekkiej (1 DGren) 14 pułk artylerii lekkiej (4 DP) 15 pułk artylerii lekkiej (4 DP) 1 pułk artylerii motorowej (1 DPanc) 2 pułk artylerii motorowej (1 DPanc) 3 pułk artylerii motorowejMaciej Szczurowski nazywa pułk 13 pułkiem artylerii lekkiej, Zbigniew Wawer natomiast używa nazwy 3 pułk artylerii lekkiej motorowej lub 3 pułk artylerii motorowej (2 DGPanc., 4 DP) 1 pułk artylerii przeciwpancernej (1 DPanc) 2 pułk artylerii przeciwpancernej (2 DGPanc) 4 pułk artylerii przeciwpancernej (4 DP) 11 pułk artylerii przeciwpancernej (kadrowy) (I KP) 2 pułk pomiarów artylerii (kadrowy) (I KP)

W Armii Polskiej na Wschodzie i 2 Korpusie Polskim 250px|thumb| Sexton 250px|thumb|Angielska haubicoarmata 25-funtowa 2 Grupa Artylerii (AP na Wsch., 2 KP) 1 Karpacki pułk artylerii lekkiej (3 DSK) 2 Karpacki pułk artylerii lekkiej (3 DSK) 3 Karpacki pułk artylerii lekkiej (3 DSK) 4 Kresowy pułk artylerii lekkiej (5 KDP) 5 Wileński pułk artylerii Lekkiej (5 KDP) 6 Lwowski pułk artylerii Lekkiej (5 KDP) 7 pułk artylerii lekkiej (2 GA) → 7 pułk artylerii konnej 8 pułk artylerii lekkiej (2 DPanc) → 8 Pomorski pułk artylerii lekkiej 9 pułk artylerii lekkiej (2 GA) → 9 Pułk Artylerii Najcięższej 10 pułk artylerii ciężkiej (2 GA) 11 pułk artylerii ciężkiej (2 GA) 12 pułk artylerii ciężkiej (2 GA) 13 pułk artylerii ciężkiej (2 GA) 8 (16) pułk artylerii lekkiej (2 WDPanc) 17 pułk artylerii mieszanej (7 DP) 7 pułk artylerii konnej (2 GA, 2 DPanc) 3 Karpacki pułk artylerii przeciwpancernej (3 DSK) 5 Kresowy pułk artylerii przeciwpancernej (5 KDP) 7 pułk artylerii przeciwpancernej (2 KP) 1 pułk pomiarów artylerii (2 KP) 2 pułk artylerii przeciwpancernej (2 DPanc)

Artyleria ludowego Wojska Polskiego W ludowym Wojsku Polskim zachowano ciągłość numeracji dla jednostek artylerii naziemnej i artylerii przeciwlotniczejJednostki przeciwlotnicze wyszczególniono w artykule: Jednostki przeciwlotnicze Wojska Polskiego, a w latach 1944-1945 również dla oddziałów artylerii samochodowej (samobieżnej). Związkom taktycznym i oddziałom formowanym w latach 50. XX wieku nadawane były kolejne numery. W latach 60. XX wieku rozpoczęto proces przekazywania istniejącym jednostkom artylerii „dziedzictwa tradycji, historycznych nazw i numerów” jednostek LWP, które walczyły w II wojnie światowej. Strzałka (→) oznacza przeformowanie lub przemianowanie jednostki wojskowej. Kursywą zaznaczono tzw. jednostki czasu „W” - jednostki mobilizowane lub oddziały (ZT) planowane do sformowania.

Dywizje artylerii 2 Łużycka Dywizja Artylerii (1944-1945) → 12 BAC (1945-1951) → 8 DAP (1951-1961) 5 Dywizja Artylerii (1945) → 13 BAC (1945-1951) → 6 DAP 5 Dywizja Artylerii Armat (1956-1957) 6 Dywizja Artylerii Przełamania (1951-1956) → 6 BAP 8 Dywizja Artylerii Przełamania (1951-1961) 10 Dywizja Artylerii Armat (1956-1957) Brygady artylerii Brygada Artylerii im. Józefa Bema (1943) → 1 Brygada Artylerii Ciężkiej im. Józefa Bema (1943-1945) → 24 dac i 25 dac (1945-1949) → 15 BAC 1 Warszawska Brygada Artylerii Armat im. gen. Bema (1967-1989) → 1 Ośrodek Szkolenia Specjalistów Wojsk Rakietowych i Artylerii (1989-1993) → 1 BA 1 Samodzielna Brygada Moździerzy (1944-1945) 2 Brygada Artylerii Haubic (1944-1945) → 73 pah (1945-1951) → 17 BAH 2 Pomorska Brygada Artylerii (1967-1992) → 2 Pomorski Pułk Rakiet 3 Brygada Artylerii Haubic (1944-1945) → 74 pah (1945-1951) → 19 BAH 3 Warszawska Brygada Artylerii (1969-1993) → 3 Pułk Rakiet im. Króla Stefana Batorego 4 Brygada Artylerii Przeciwpancernej (1944-1945) → 76 Manewrowy Pułk Artylerii 5 Brygada Artylerii Ciężkiej (1944-1945) → 80 pac (1945-1946) → 26 dac (1946-1948) 5 Pomorska Brygada Artylerii Armat (1967-1990) → 5 Brygada Artylerii Armat (1991-2001) 6 Brygada Artylerii Lekkiej (1944-1945) → 68 pah (1945-1951) → 26 BAH 6 Brygada Artylerii Przełamania (1956-1957) → 6 Brygada Artylerii Armat (1957-1991) 7 Brygada Artylerii Haubic (1944-1945) → 70 pah (1945-1951) → 29 BAH 8 Brygada Artylerii Ciężkiej (1944-1945) → 67 pac (1945-1951) → 33 BAC 9 Drezdeńska Brygada Artylerii Przeciwpancernej (1944-1945) → 55 pal 10 Brygada Artylerii Ciężkiej (1944-1945) → 71 pac (1945-1951) → 21 BAC 11 Brygada Artylerii Przeciwpancernej (1944-1945) 12 Łużycka Brygada Artylerii Ciężkiej (1945-1951) → 8 DAP 13 Brygada Artylerii Ciężkiej (1945-1951) → 6 DAP 14 Sudecka Brygada Artylerii Przeciwpancernej (1944-1945) → 54 pal 14 Brygada Artylerii Ciężkiej (1947-1955) → 14 Brygada Artylerii Armat (1955-1957) 15 Brygada Artylerii Ciężkiej (1949-1956) → 15 Warszawska Brygada Artylerii Armat (1956-1967) → 1 BAA 16 Brygada Artylerii Armat (1956-1957) 17 Brygada Artylerii Haubic (1951-1955) 18 Brygada Artylerii im. gen. dyw. Franciszka Jóźwiaka (1962-1992) → 18 Pułk Rakiet 19 Brygada Artylerii Haubic (1951-1957) 20 Brygada Artylerii (1963-1967) → 2 Pomorska Brygada Artylerii 21 Brygada Artylerii Ciężkiej (1951-1955) → 21 Berlińska Brygada Artylerii Armat (1955-1957) 22 Brygada Artylerii Przeciwpancernej (1951-1955) 23 Brygada Artylerii Przeciwpancernej (1951-1955) 23 Brygada Artylerii Armat (1984-1995) → 23 BA 24 Brygada Moździerzy (1953-1955) → 24 Brygada Moździerzy Ciężkich (1955-1961) 25 Brygada Artylerii Haubic (1953-1956) → 25 Brygada Artylerii Haubic Ciężkich (1956-1957) → 1 pah 26 Brygada Artylerii Haubic (1951-1955) 27 Brygada Moździerzy (1953-1955) → 27 Brygada Moździerzy Ciężkich 28 Brygada Artylerii Przeciwpancernej (1951-1956) 29 Brygada Artylerii Haubic (1951-1956) → 29 Brygada Artylerii Haubic Ciężkich (1956-1957) → 29 BAH 30 Brygada Artylerii Haubic Ciężkich (1953-1955) 31 Brygada Artylerii Armat (1956-1967) → 5 Pomorska Brygada Artylerii Armat 32 Brygada Artylerii Haubic (1953-1961) → 32 Łużycka Brygada Artylerii → 32 Łużycka Szkolna Brygada Artylerii im. gen. broni Bolesława Czarniawskiego 33 Brygada Artylerii Ciężkiej (1951-1955) → 33 Brygada Artylerii Armat (1955-1957) 34 Brygada Artylerii Haubic Ciężkich (1953-1955) 35 Brygada Artylerii Armat (1956-1957) → 115 dah 36 Brygada Artylerii (1964-1969) → 3 Warszawska Brygada Artylerii 47 Brygada Artylerii Przeciwpancernej

Artyleria Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (1990-2012) Brygady artylerii 1 Ośrodek Szkolenia Specjalistów Wojsk Rakietowych i Artylerii w Węgorzewie (1989-1993) → 1 BA 1 Mazurska Brygada Artylerii im. gen. Józefa Bema w Węgorzewie (1993-2010) → 11 pa 2 Brygada Rakiet Operacyjno-Taktycznych w Choszcznie (1991-1993) → 2 pr 3 Brygada Rakiet Operacyjno-Taktycznych w Biedrusku (1991-1993) → 3 pr 5 Brygada Artylerii Armat w Głogowie (1991-1995) → 5 BA 5 Brygada Artylerii w Głogowie (1995-2001) 6 Toruńska Brygada Artylerii im. Józefa Bema w Toruniu (1991-2001) → 6 das 18 Brygada Artylerii w Bolesławcu (1991-1993) → 18 pr 23 Brygada Artylerii Armat (1984-1995) w Zgorzelcu → 23 BA 23 Śląska Brygada Artylerii w Zgorzelcu (1995-1998) i w Bolesławcu (1998-2011) → 23 pa 32 Ośrodek Szkolenia Wojsk Rakietowych i Artylerii w Orzyszu Pułki artylerii (ośrodki materiałowo-techniczne) 1 Pułk Artylerii w Bartoszycach (do 1993) → 9 pa 1 Ciechanowski Pułk Artylerii Mieszanej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Ciechanowie (1994-2000) → 1 pa 1 Ciechanowski Pułk Artylerii im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Ciechanowie (2000-2010) 2 Pułk Artylerii Legionów im. Króla Władysława IV w Szczecinie (do 1995) → 2 pam 2 Pułk Artylerii Mieszanej Legionów im. Króla Władysława IV w Szczecinie (1995-2001) → 2 pa 2 Pułk Artylerii Legionów im. Króla Władysława IV w Choszcznie (2001-2011) 2 Pomorski Pułk Rakiet im. Hetmana Jana Zamoyskiego w Choszcznie (1993-2001) 3 Ośrodek Materiałowo-Techniczny w Chełmie (1989-1996) → 3 dappanc 3 Pułk Rakiet im. Króla Stefana Batorego w Biedrusku (1993-2001) 4 Pułk Artylerii w Kołobrzegu (do 1994) → 4 pam 4 Kołobrzeski Pułk Artylerii Mieszanej im. gen. Wincentego Aksamitowskiego w Kołobrzegu (1994-2001) 5 Pułk Artylerii w Sulechowie (1993-1998) → 5 pam 5 Pułk Artylerii Mieszanej w Sulechowie (1999-2001) → 5 pa 5 Lubuski Pułk Artylerii w Sulechowie (od 2001) 9 Ośrodek Materiałowo-Techniczny w Morągu (1989-1994) → 16 pappanc 9 Bartoszycki Pułk Artylerii w Morągu (1994-2000) 10 Śląski Pułk Artylerii Mieszanej im. kadeta Zygmunta Kuczyńskiego w Kędzierzynie-Koźlu (1994-1998) 11 Pułk Artylerii im. gen. dyw. Stanisława Kopańskiego w Żarach (1995-2001) 11 Mazurski Pułk Artylerii im. gen. Józefa Bema w Węgorzewie (od 2011)