Jukka karolińska, juka karolińska, krępla karolińska, krępla włóknista, juka włóknista, szpilecznica włóknistaW. Buchwald, K. Chmal-Jagiełło i inni. Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. Warszawa, PWN, 2000., szpilecznica karolińska (Yucca filamentosa L.) – gatunek zimozielonej rośliny z rodziny szparagowatych. Pochodzi z południowo-wschodnich stanów USA, rozprzestrzeniła się także w innych rejonach USA. Jest uprawiana w wielu krajach świata jako roślina ozdobna. thumb|left|180px|W swoim naturalnym środowisku thumb|left|180px|Kwiatostan thumb|left|180px|Kwiat thumb|left|180px|Liście
Zasięg występowania Naturalny zasięg występowania juki karolińskiej to środkowe, wschodnie i południowe regiony Stanów Zjednoczonych (Michigan i Nowy Jork po Teksas i Florydę). Zasiedla tam świetliste lasy, nieużytki i przydroża. W warunkach klimatycznych Europy jest hodowana jako roślina ozdobna w ogrodachBeata Grabowska, Tomasz Kubala. Encyklopedia bylin, tom II. Poznań, Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2012.. Jest jednym z najbardziej mrozoodpornych i najmniej wymagających gatunków juk, dzięki czemu zdecydowanie nadaje się do hodowli w Polsce na powietrzuhttps://web.archive.org/web/20160424184504/http://www.palmiarnia.info/jukki-mrozoodporne/ - Juki mrozoodporne – gatunki, palmiarnia.
Morfologia Łodyga i liście Łodygi brak lub występuje krótka (do 30 cm wysokości), drewniejąca i ukryta wśród liści. Liście są nieco mięsiste, elastyczne, odwrotnie lancetowate, wyraźnie zwężone na szczycie i ostro zakończone, na brzegach nitkowato rozwłóknione, koloru zielonego lub niebieskozielonego od woskowego nalotu. Osiągają długość ok. 50–75 cm i szerokość 2,5–5 cm. Kwiaty Zebrane w kwiatostan wyrastający latem ze środka dorosłej rozety, silny, drewniejący pęd o wysokości 100–180 cm, z czego co najmniej połowa przypada na kwiatostan. Kwiaty są liczne, zwieszone, dzwonkowate, koloru białego lub kremowobiałego, niekiedy zielono nabiegłe. Okwiat ma formę kulistą. Listki jajowate, na szczycie lekko zaostrzone, o długości 40–60 mm i szerokości 20–30 mm. Owoce Torebki o długości 40–60 mm, wyprostowane, suche i pękające.
Biologia Kwitnie na przełomie lipca i sierpnia. W warunkach naturalnych roślinę cechuje specyficzny sposób zapylania, z udziałem molika Tegeticula yuccasella. Samica tego owada zeskrobuje pyłek z pręcików jednej rośliny i przenosi go na drugą, gdzie wwierca pokładełko w znamię słupka, składa w każdym jedno jajo, a następnie zatyka otwór pyłkiem. Gąsienice żywią się zalążkami, jednak część z nich pozostaje i rozwija się w nasionaF. A. Novak. Wielki Atlas Roślin. Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1972..
Zastosowanie Cała roślina wraz z korzeniami wykorzystywana jest w lecznictwie. Pozyskuje się z niej frakcję saponinową, zawierającą ok. 1,2% saponin, z których najważniejsze to sarsapogenina i tigogenina. Po izolacji składniki te są produktem do syntezy kortykosteroidów i hormonów płciowych. Od niedawna wyciągi z jukki używane są także do leczenia zapaleń stawów, przebiegających z ich zesztywnieniem i obrzękamiTeresa Lewkowicz-Mosiej. Leksykon roślin leczniczych. Warszawa, Świat Książki, 2003.. W przemyśle wykorzystuje się włókno pozyskane z liści, przerabiane następnie na grube tkaniny i wyroby powroźniczeS. Balcerkiewicz, K. Browicz i inni. Słownik botaniczny. Warszawa, Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 2003..
Uprawa Wymagania Gatunek preferuje słoneczne stanowiska i lekkie, niezbyt żyzne, piaszczysto-próchnicze podłoże, o niewielkiej wilgotności oraz odczynie alkalicznym. Ginie natomiast na glebach ciężkich, gliniastych i często zalewanychEugeniusz Radziul. Byliny. Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne.. Rozmnażanie Po przekwitnięciu wokół rośliny pojawiają się młode rozetki, które osiągają dojrzałość i zdolność do kwitnienia w ciągu kilku lat. Nowe sadzonki można także uzyskać przez fragmentację korzenia lub z nasion. Jednak w warunkach klimatycznych innych, niż naturalne, owoce, a tym samym nasiona nie wykształcają się.
Przypisy
Kategoria:Agawowate Kategoria:Ozdobne byliny ogrodowe Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza