Trip hop – gatunek muzyki elektronicznej rozwinięty na początku lat 90. XX wieku w Wielkiej Brytanii. Łączy techniki charakterystyczne dla hip-hopu, takie jak sampling i wykorzystanie breakbeatów, z wpływami m.in. dubu, soulu, funku, jazzu i ambientu. Muzyka ta zazwyczaj charakteryzuje się stosunkowo wolnym tempem, wyeksponowanym basem, rytmiką opartą na samplowanych partiach perkusyjnych oraz atmosferycznym, często melancholijnym brzmieniem.
Z rozwojem trip hopu szczególnie związana była scena muzyczna Bristolu, z której wywodzili się Massive Attack, Portishead i Tricky, powszechnie zaliczani do najważniejszych przedstawicieli gatunku. Sama nazwa trip hop pojawiła się jednak później niż muzyka kojarzona ze sceną bristolską. Dziennikarz Andy Pemberton użył jej w 1994 roku na łamach magazynu „Mixmag”, opisując utwór „In/Flux” amerykańskiego producenta DJ Shadowa.
Charakterystyka Trip hop wywodzi się z eksperymentalnego wykorzystania środków charakterystycznych dla hip-hopu i elektronicznej muzyki tanecznej. Podobnie jak hip-hop często wykorzystuje sample, zapętlone fragmenty nagrań oraz samplowane partie perkusyjne, jednak zazwyczaj odchodzi od typowej formy utworów rapowych. Istotną rolę mogą odgrywać rozbudowane faktury dźwiękowe, efekty przestrzenne i techniki produkcyjne wywodzące się z dubu.
AllMusic opisuje trip hop jako odmianę eksperymentalnego breakbeatu o wpływach jazzu, funku i soulu, która zaczęła wyodrębniać się około 1993 roku. Brzmienie gatunku wiązało się także z wpływami ambientu oraz z wykorzystaniem samplowanych partii perkusyjnych charakterystycznych dla amerykańskiego hip-hopu.
Poszczególni wykonawcy zaliczani do trip hopu znacznie różnią się stylistycznie. Muzyka Massive Attack w dużej mierze czerpie z dubu, soulu i tradycji sound systemów, Portishead łączy elektronikę i sampling z elementami jazzu oraz brzmieniami nawiązującymi do muzyki filmowej, natomiast twórczość Tricky'ego zawiera silniejsze wpływy hip-hopu i eksperymentalnej muzyki popularnej. Z tego względu granice gatunku pozostają nieostre, a samo określenie trip hop było kwestionowane przez część zaliczanych do niego artystów.
Historia Bristol i początki stylu Jednym z głównych ośrodków kształtowania się muzyki później określanej jako trip hop był Bristol. W latach 80. działała tam wielokulturowa scena klubowa i sound systemowa, łącząca wpływy reggae, dubu, soulu, funku i rozwijającego się hip-hopu. Szczególne znaczenie miał kolektyw The Wild Bunch, którego członkami byli m.in. przyszli muzycy Massive Attack oraz Tricky.
Za jeden z najważniejszych albumów dla ukształtowania późniejszego trip hopu uznawany jest debiut Massive Attack Blue Lines, wydany w 1991 roku. Album łączył hip-hopowe techniki samplingu i programowania rytmu z dubem, soulem, reggae i muzyką elektroniczną, tworząc wzorzec brzmieniowy rozwijany następnie przez innych wykonawców.
Z bristolskiej sceny wywodzili się również Portishead i Tricky. W połowie lat 90. albumy Dummy Portishead z 1994 roku oraz Maxinquaye Tricky'ego z 1995 roku, obok twórczości Massive Attack, ugruntowały rozpoznawalność charakterystycznego dla Bristolu, wolniejszego i atmosferycznego podejścia do hip-hopu i elektroniki.
Powstanie nazwy Określenie trip hop nie powstało w Bristolu i nie było używane podczas nagrywania Blue Lines. Pojawiło się dopiero kilka lat później. W czerwcu 1994 roku dziennikarz „Mixmag” Andy Pemberton posłużył się nim w odniesieniu do utworu „In/Flux” DJ Shadowa. „Mixmag” przedstawiał później tę nazwę jako połączenie określenia psychodelicznego charakteru muzyki z jej hip-hopową podstawą.
Termin zaczął następnie obejmować szerszy nurt eksperymentalnej muzyki opartej na breakbeatach i samplingu. AllMusic wiąże jego rozwój również z działalnością brytyjskich wytwórni Mo' Wax, Ninja Tune, Cup of Tea i Wall of Sound. Do wykonawców określanych tym mianem, poza przedstawicielami sceny bristolskiej, zaliczano m.in. DJ Shadowa, UNKLE, Coldcut, Morcheeba i Sneaker Pimps.
Popularność w latach 90. W drugiej połowie lat 90. trip hop zyskał znaczną popularność poza brytyjską sceną niezależną. Albumy wykonawców kojarzonych z gatunkiem trafiały na brytyjskie listy przebojów, a Massive Attack, Tricky, Morcheeba, Sneaker Pimps i DJ Shadow należeli do wykonawców związanych z pierwszą falą brytyjskiej muzyki elektronicznej, która zdobyła szerszą publiczność również w Stanach Zjednoczonych.
W 1996 roku DJ Shadow wydał album Endtroducing....., zbudowany niemal w całości z sampli i zaliczany zarówno do instrumentalnego hip-hopu, jak i trip hopu. Pod koniec dekady elementy stylistyki trip hopowej były obecne w twórczości wielu wykonawców muzyki elektronicznej i alternatywnej, przez co granice samego gatunku stawały się coraz mniej wyraźne.
Trip hop a Bristol sound Określenia trip hop i Bristol sound bywają używane zamiennie, jednak nie są w pełni tożsame. Jeff Wragg w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Organised Sound” zaproponował rozróżnienie trip hopu jako gatunku od Bristol sound jako charakterystycznego stylu związanego z bristolską sceną muzyczną.
Rozróżnienie jest istotne również ze względów historycznych. Nazwa trip hop została utworzona przez prasę muzyczną już po wydaniu Blue Lines i nie odnosiła się początkowo do sceny bristolskiej, lecz do twórczości DJ Shadowa. Dopiero później zaczęto ją stosować wobec Massive Attack, Portishead i Tricky'ego. Artyści ci sami dystansowali się od tej etykiety; Wragg wskazuje, że wszyscy trzej należeli do wykonawców odrzucających określanie swojej muzyki mianem trip hopu.
W ujęciu Wragga trip hop odnosi się więc do gatunku muzycznego, natomiast Bristol sound do związanego z nim stylu wykształconego w obrębie bristolskiej sceny muzycznej.
Przypisy