Zawodnik zastępowany (w skrócie ZZ) – w sporcie żużlowym zawodnik, który nie może wystąpić w meczu, choć jest wystawiany w składzie drużyny. Podlega on specyficznym zasadom stosowania rezerw w jego miejsce.
Ideą stosowania zastępstwa zawodnika jest umożliwienie startu pozostałym zawodnikom drużyny w miejsce nieobecnego żużlowca. Rozwiązanie to wprowadzono ze względu na wysoką urazowość sportu żużlowego oraz istotny wpływ absencji czołowego zawodnika na przebieg rywalizacji ligowej. Zastępstwo zawodnika ma na celu ograniczenie sportowych konsekwencji niezdolności do startu zawodnika wynikającej z przyczyn zdrowotnych, lub nakładania się terminów zawodów ligowych i międzynarodowych.
Regulamin
W Ekstralidze oraz 2. Ekstralidze status zawodnika zastępowanego może uzyskać trzech najlepszych żużlowców w każdym klubie według średniej biegowej. Przed rozpoczęciem rozgrywek - na podstawie średnich biegowych uzyskanych w sezonie poprzednim; obowiązuje przez pierwsze 7 kolejek, Po 7. kolejce - na podstawie średnich biegowych z kolejek 1-7; obowiązuje w rundzie rewanżowej (kolejki 8-14), Po rundzie rewanżowej - na podstawie średnich biegowych uzyskanych wyłącznie w tej rundzie; obowiązuje w fazie finałowej.
W Krajowej Lidze Żużlowej zastępstwo może być stosowane za trzech najlepszych zawodników w każdym klubie - ich listę ustala się na etapie zgłaszania drużyny do rozgrywek. Obowiązuje ona przez cały sezon.
Zastępstwo zawodnika nie może być stosowane dowolnie. Przepisy ligi polskiej w sposób rygorystyczny regulują tę kwestię - z tego rozwiązania można skorzystać w przypadku, gdy zawodnik zastępowany przedłoży w klubie zwolnienie lekarskie obejmujące przez co najmniej 15 dni.
W dwóch najwyższych klasach rozgrywkowych można korzystać, gdy wystąpi kolizja z imprezami FIM lub finałem Indywidualnych Mistrzostw Europy SEC oraz meczami innej ligi wymienionej w kontrakcie zawodnika (jeżeli są one rozgrywane w dniu różnym od przypisanego w systemie slotów na rozgrywanie Ekstraligi i 2. Ekstraligi). Wówczas można zastępować zawodnika, który miał jedną z pięciu pierwszych średnich w zespole w poprzednim sezonie. Jeśli chodzi natomiast o Krajową Ligę Żużlową tyczy się to trzech najwyższych średnich (tylko w przypadku imprez międzynarodowych i ligi narodowej danego zawodnika).
Przy spełnieniu wymaganych warunków, zastępstwo zawodnika może być zastosowane tylko raz w danym meczu. Oznacza to, że nawet w przypadku niezdolności do jazdy dwóch lub trzech najlepszych żużlowców drużyny, klub może skorzystać z zastępstwa wyłącznie względem jednego z nich.
Zastępstwo nie jest uzależnione od wyniku spotkania ani nie służy faworyzowaniu którejkolwiek z drużyn, w związku z czym może być stosowane jednocześnie przez oba zespoły, o ile spełnione są warunki regulaminowe. Korzystanie z zastępstwa zawodnika nie jest obowiązkowe - drużyna może zgłosić zawodnika do składu lub zrezygnować z jego zastępowania, nawet jeśli posiada do tego prawo.
W przypadku zawodnika zastępowanego będącego juniorem, stosowanie zastępstwa zawodnika nie może odbywać się w tradycyjny sposób w ramach jego obowiązkowych numerów startowych (6-7 lub 14-15). W Polsce występy juniorów w lidze są obowiązkowe, dlatego za młodzieżowca nie mogą startować seniorzy. Aby możliwe było zastosowanie zastępstwa zawodnika wobec juniora, musi on zostać zgłoszony w składzie pod numerami 1-5 (goście) lub 9-13 (gospodarze). W takich przypadkach zarówno seniorzy, jak i juniorzy podlegają tym samym zasadom zastępstwa zawodnika.
Stosowanie zastępstw
W trakcie spotkania miejsce zawodnika zastępowanego zajmują pozostali zawodnicy drużyny, przy czym każdy z nich może wystąpić w ramach zastępstwa zawodnika najwyżej jeden raz. W przypadku udziału zawodników rezerwowych konieczne jest rozróżnienie, czy dana zmiana następuje w ramach rezerwy zwykłej, czy zastępstwa zawodnika. Zastępstwo zawodnika stanowi bowiem dodatkowy start dla wytypowanego zawodnika, a jego niewykorzystanie skutkuje utratą tej możliwości. Za zawodnika zastępowanego nie dopuszcza się stosowania rezerwy taktycznej - możliwe jest natomiast korzystanie z rezerwy zwykłej.
Wystawianie do składu zawodnika zastępowanego nie musi także oznaczać konieczności zastępowania go wyłącznie na zasadach zastępstwa zawodnika, można przez całe spotkanie stosować względem niego rezerwę zwykłą. W tym przypadku panuje dowolność. Rezerwowy może także jechać jako zawodnik zastępujący, ale - zgodnie z zasadami - tylko raz. Każda kolejna zmiana będzie już tylko rezerwą zwykłą.
Zawodnika zastępowanego nie można wystawiać do biegów nominowanych i tam za niego stosować zastępstwa zawodnika. A więc "udział" takiego żużlowca w meczu kończy się wraz z dokonaniem za niego czwartej zmiany (bierze on udział w biegach 1-13).
Przypisy
Kategoria:Terminologia sportu żużlowego