Światowa Agencja Antydopingowa (ang. The World Anti-Doping Agency, WADA, fr. Agence mondiale antidopage, AMA) – niezależna fundacja prawa szwajcarskiego utworzona pod przewodnictwem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) 10 listopada 1999 roku w Lozannie, w Szwajcarii. Jej celem jest koordynacja walki przeciwko używaniu niedozwolonych środków chemicznych w sporcie. W 2001 roku organizacja przeniosła swoją główną siedzibę do Montrealu, w Kanadzie. 1 stycznia 2020 roku stanowisko prezydenta objął Witold Bańka, minister sportu i turystyki w rządach Beaty Szydło oraz Mateusza Morawieckiego.
Agencja pracuje na rzecz poszczególnych federacji sportowych w zakresie edukacji i badań nad wdrożeniem procedur testów antydopingowych. Publikuje również listę zakazanych substancji i metod, których stosowanie jest zabronione we współzawodnictwie sportowym (Lista substancji i metod zabronionych).
Historia Istnienie i działalność agencji początkowo wzbudzało liczne kontrowersje i opór niektórych środowisk. Głównym argumentem jej przeciwników był fakt, że agencja jest fundacją prywatną – podmiotem powstałym na podstawie prywatnego prawa szwajcarskiego. Szczególnie kłopotliwe okazały się relacje między WADA a rządami państw. Obawiano się, że prywatna organizacja zacznie wymuszać na państwach pewne rozwiązania legislacyjne.
W związku z tymi wątpliwościami pierwsze lata istnienia WADA poświęcono na usankcjonowanie działania agencji i wzmocnienie jej pozycji na arenie międzynarodowej. Chociaż początkowo była finansowana przez MKOL, obecnie jedynie połowę swojego budżetu czerpie z tego źródła, podczas gdy pozostała część pochodzi ze światowych organizacji rządowych. Bardzo ważne w tym kontekście było uznanie kompetencji WADA przez Komitet Ministrów Rady Europy w 2002 roku. 5 marca 2003 roku w Kopenhadze z inicjatywy agencji na Światowej Konferencji Antydopingowej przyjęto Światowy Kodeks Antydopingowy.
Przyjęcie tego kodeksu przez komitety olimpijskie państw było warunkiem dopuszczenia ich do igrzysk olimpijskich w Atenach. Po raz pierwszy w historii ujednolicono politykę antydopingową wszystkich krajów we wszystkich dziedzinach sportowych.
Polska miała czas na przyjęcie kodeksu do igrzysk olimpijskich w Turynie (luty 2006). Jako że adresatem kodeksu nie mogą być rządy, wprowadzany on jest za pośrednictwem międzynarodowych federacji sportowych, które nakładają stosowne obowiązki na krajowe związki sportowe.
W dniach 5–7 listopada 2019 r. odbyła się w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach 5. Światowa Konferencja Antydopingowa. Podczas Konferencji zatwierdzone zostały zmiany w dokumentach WADA, w tym Światowym Kodeksie Antydopingowym. Konferencję otworzył Prezydent RP Andrzej Duda. Z okazji Konferencji Poczta Polska wyemitowała okolicznościową kartkę pocztową.
Przedstawiciele Polski 5 kwietnia 2017 r. na członka komitetu wykonawczego agencji wybrany został minister sportu i turystyki Witold Bańka. 14 maja 2019 wybrano go na stanowisko Prezydenta organizacji (z kadencją od 1 stycznia 2020). W latach 2010–2011 w Zarządzie WADA zasiadał ówczesny minister sportu i turystyki Adam Giersz.
Organizacja Zgodnie ze statutem, Światowa Agencja Antydopingowa posiada dwa organy decyzyjne, Komitet Wykonawczy oraz Zarząd.
Komitet wykonawczy Światowej Agencji Antydopingowej Komitet wykonawczy WADA składa się z 12 osób, z których część wybierana jest spośród członków zarządu WADA. Prezydent i wiceprezydent WADA są członkami zarówno komitetu wykonawczego, jak i zarządu agencji. Pozostałych 10 członków wybieranych jest przez zarząd agencji. Komitet wykonawczy podejmuje decyzje zwykłą większością głosów, a w przypadku remisu prezydent ma głos rozstrzygający. Głosowania komitetu mogą również być podejmowane drogą korespondencyjną (pocztą tradycyjną, faxem lub e-mailem) w przypadku gdy głosowanie to nie może być przeprowadzone podczas posiedzenia.
Komitet wykonawczy odpowiedzialny jest za podejmowanie decyzji w sprawach bieżących, związanych z funkcjonowaniem agencji, zatwierdzaniem dokumentów technicznych dotyczących akredytowanych przez WADA laboratoriów oraz narodowych organizacji antydopingowych (NADO), a także zatwierdza listę substancji i metod zabronionych. W pozostałych kwestiach komitet formułuje zalecenia dla zarządu. + Komitet Wykonawczy Pozycja Imię i nazwisko Państwo ReprezentantPrezydentWitold BańkaWiceprezydentYang Yang Członkowie Jiří Kejval ruch sportowyDanka Bartekováruch sportowy Ingmar De Vosruch sportowyProf. Dr. Uğur Erdenerruch sportowyDr. Francesco Ricci Bittiruch sportowyDr. Amira El Fadilwładze publiczne/ AfrykaDan Kerschwładze publiczne/ EuropaAndrea Sotomayorwładze publiczne/ AmerykaKameoka Yoshitamiwładze publiczne/ AzjaRichard Colbeckwładze publiczne/ Oceania Ponadto w posiedzeniach komitetu wykonawczego uczestniczą szefowie komitetów roboczych agencji: +KomitetImię i nazwiskoPaństwoPrzewodniczącyds. zdrowia, medycyny i naukiProf. Dr. Uğur ErdenerPrzewodniczącyds. administracyjno-finansowychDr. Francesco Ricci BittiPrzewodniczącyds. edukacjiEdwin MosesPrzewodniczącyzawodniczyBeckie ScottPrzewodniczącyds. zgodności z Kodeksem (compliance)Jonathan Taylor
Zarząd Światowej Agencji Antydopingowej Zarząd agencji składa się z 38 osób, 18 reprezentantów ruchu sportowego i środowiska zawodników oraz 18 przedstawicieli rządów. Dodatkowo w spotkaniach uczestniczy prezydent (do 2020 r. reprezentant ruchu sportowego) oraz wiceprezydent (do 2020 r. reprezentantka władz publicznych). Zarząd odpowiada za wszystkie, nieznajdujące się w kompetencji komitetu wykonawczego, kwestie z funkcjonowaniem Światowej Agencji Antydopingowej. Wśród kompetencji Zarządu znajduje się przyjmowanie standardów międzynarodowych (z wyjątkiem listy substancji i metod zabronionych) np. międzynarodowego standardu dla laboratoriów, uchwalanie budżetu, przyjmowanie zmian w Światowym Kodeksie Antydopingowym oraz wybór prezydenta i wiceprezydenta agencji. + ZarządPozycjaImię i nazwiskoPaństwoReprezentantPrezydentWitold Bańkaruch sportowyWiceprezydentYang Yangwładze publiczne CzłonkowieJan DijkemaAIOWFRania ElwaniANOCAndrey KryukovANOCZlatko MatesaANOCFabio PigozziANOCIngmar De VosASOIFDavid LappartientASOIFJean-Christophe RollandASOIFNenad LalovicGAISFUgur ErdenerMKOlJiri KejvalMKOl Richard W. PoundMKOlBaklai TemengilMKOlSeung-Min RyuKomisja zawodnicza MKOlKirsty CoventryKomisja zawodnicza MKOlEmma TerhoKomisja zawodnicza MKOlDanka BartekovaKomisja zawodnicza MKOlAndrew ParsonsIPCTiago Brandao RodriguesUnia EuropejskaIonut StroeUnia EuropejskaKrasen KralevUnia EuropejskaGabriella Battaini-DragoniRada EuropyIgor ZhdanovRada EuropyAshraf SobhiAfrykaMacsuzy MondonAfrykaNathi MthetwaAfrykaFatima MoralesAmerykaGerardo FajardoAmerykaAndrea SotomayorAmerykaJames W. CarrollAmerykaMohammed Saleh Al KonbazAzjaRoh TaekangAzjaYingchuan LiAzjaKameoka YoshitamiAzjaRichard ColbeckOceaniaGrant RoberstonOceania
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Światowej Agencji Antydopingowej m.in. Światowy Kodeks Antydopingowy
Kategoria:Organizacje sportowe Kategoria:Organizacje antydopingowe Kategoria:Międzynarodowe organizacje pozarządowe Kategoria:Medycyna sportowa Kategoria:Montreal