Honorowi obywatele Katowic – osoby, którym nadano honorowe obywatelstwo miasta Katowice. Nadawany jest od 1892 roku, od 2004 roku pod tytułem „Honorowy Obywatel Miasta Katowice”. Przyznawany jest przez Radę Miasta Katowice wybitnym katowiczanom oraz innym osobom o szczególnych zasługach dla miasta jako najwyższy dowód uznania.
Uregulowania prawne Według Statutu miasta Katowice tytuł „Honorowy Obywatel Miasta Katowice” to obok tytułu „Zasłużony dla Miasta Katowice” miejskie wyróżnienie honorowe, których zasady i tryb przyznawania oraz wręczania wyróżnień określiła Rada Miasta Katowice odrębnymi uchwałami. Pierwotnie zasady te ustanowiono na mocy uchwały Rady Miejskiej Katowic z 11 grudnia 1995 roku – wówczas ten tytuł nosił nazwę „Honorowy Obywatel Katowic”. Zostały one zmienione uchwałą Rady Miasta Katowic 26 kwietnia 2004 roku w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wręczania tytułu „Honorowy Obywatel Miasta Katowice”, zmodyfikowane uchwałą z 27 lutego 2006 roku.
Na mocy powyższych przepisów tytuł „Honorowy Obywatel Miasta Katowice” przyznawany jest wybitnym katowiczanom oraz innym osobom o szczególnych zasługach dla miasta Katowice jako najwyższy dowód uznania. Jest ono przyznawane przez Radę Miasta Katowice w formie uchwały zwykłą większością głosów w głosowaniu jawnym. Uchwała o przyznaniu honorowego obywatelstwa wraz z aktem przyznania wręczana jest na sesji zwoływanej w rocznicę nadania miastu Katowice praw miejskich.
Honorowi obywatele Katowic (do 1945 roku) Katowice uzyskały prawa miejskie w 1865 roku a pierwszy tytuł honorowego obywatela miasta, które stało się najwyższym dowodem uznania jakie może wyróżnić rada miejska, otrzymał w 1892 roku Otto Menzel, radny i zastępca burmistrza Katowic. Według źródła, opublikowanego w 1911 roku, jako pierwszy ten tytuł miał natomiast uzyskać zarządca dóbr Wincklerów Friedrich Wilhelm Grundmann.
Czasopismo Kattowitzer Zeitung z 12 września 1915 roku jako ówczesnych honorowych obywateli Katowic wymienia starostę Ernsta Holtza i burmistrza Augusta Schneidera. Dodatkowo, według informacji zamieszczonej w Der Oberschlesier, w maju 1922 roku tytuł honorowego obywatela Katowic otrzymał ks. Carl Ulitzka.
Przynajmniej do 2010 roku nie ustalono wszystkich honorowych obywateli miasta Katowice.
+Lista honorowych obywateli Katowic (do 1945 roku)Rok Ilustracja Imię i nazwisko Informacje i związki z miastemŹr.1892 brak Otto Menzel Zastępca burmistrza i radny Katowic1896 100px Ernst HoltzStarosta powiatu katowickiego1902 100px August Schneider Burmistrz Katowic w latach 1890–1902?137x137pxFriedrich GrundmannWedług Aleksandry Niesyto i Michała Cieślika (2010, s. 3) nie otrzymał on tytułu honorowego obywatela Katowic.Zarządca dóbr rodziny Wincklerów, zabiegał o nadanie Katowicom praw miejskich
Honorowi obywatele Katowic (lata 1945–1989) +Lista honorowych obywateli Katowic (Polska Ludowa)Rok Ilustracja Imię i nazwisko Informacje i związki z miastemŹr.1946 100px Bolesław Bierut Polityk, prezydent RP; tytuł nadany w pierwszą rocznicę zdobycia miasta przez Armię Czerwoną1946 100px Iwan Koniew Radziecki dowódca wojskowy, marszałek Związku Radzieckiego;tytuł nadany w pierwszą rocznicę zdobycia miasta przez Armię Czerwoną1946 100px Edward Osóbka-Morawski Spółdzielca i polityk socjalistyczny, poseł;tytuł nadany w pierwszą rocznicę zdobycia miasta przez Armię Czerwoną1946 100px Michał Rola-Żymierski Wojskowy, Naczelny Dowódca Wojska Polskiego;tytuł nadany w pierwszą rocznicę zdobycia miasta przez Armię Czerwoną1946 100px Aleksander Zawadzki Polityk i działacz komunistyczny;tytuł nadany w pierwszą rocznicę zdobycia miasta przez Armię Czerwoną
Honorowi obywatele Katowic (od 1989 roku) +Lista Honorowych Obywateli Katowic i Honorowych Obywateli Miasta Katowice (od 1989 roku; stan na styczeń 2025 roku)Rok Ilustracja Imię i nazwisko Informacje i związki z miastemPodstawa prawnaŹr.1996 brak Szczepan WesołyUrodzony w Katowicach delegat prymasa Polski dla duszpasterstwa emigracyjnegoUchwała nr XXIII/193/96 Rady Miejskiej Katowic1997 brak John Adelsparre Przewodniczący Stowarzyszenia Polskie Born Himmerland w Danii, organizował pomoc humanitarną dla mieszkańców KatowicUchwała nr XXXVII/347/97 Rady Miejskiej Katowic1997 154x154px Norbert Burger Nadburmistrz Kolonii, zainicjował współpracę pomiędzy tymże miastem a KatowicamiUchwała nr XXXVII/348/97 Rady Miejskiej Katowic 100px Michel Thiollière Per Saint-Étienne, zainicjował współpracę pomiędzy tymże miastem a KatowicamiUchwała nr XXXVII/349/97 Rady Miejskiej Katowic1998 brak Josef Byrtus Konsul Generalny Republiki Czeskiej w Katowicach, inicjował współpracę Katowic z czeskimi miastamiUchwała nr LII/564/98 Rady Miejskiej Katowic2000 149x149px Jan Paweł II Papież, odwiedził Katowice w trakcie podróży apostolskiej do Polski 20 czerwca 1983 rokuUchwała nr XXIV/309/2000 Rady Miejskiej Katowic2004 brak Natalia Piekarska-Poneta Sprzeciwiła się publicznie zmianie nazwy miasta Katowice na Stalinogród w 1953 rokuUchwała nr XXIV/411/04 Rady Miasta Katowice brak Barbara Nowakowska Sprzeciwiła się publicznie zmianie nazwy miasta Katowice na Stalinogród w 1953 rokuUchwała nr XXIV/412/04 Rady Miasta Katowice2006 100px Wojciech Kilar Kompozytor muzyki klasycznej i filmowej, wieloletni mieszkaniec KatowicUchwała nr LVI/1181/06 Rady Miasta Katowice brak Kornel Gibiński Profesor nauk medycznych, pracował i mieszkał w KatowicachUchwała nr LXIV/1488/06 Rady Miasta Katowice2007 155x155px Ignacy Jeż Biskup senior diecezji koszalińsko–kołobrzeskiej, uczył się i pracował w KatowicachUchwała nr XI/198/07 Rady Miasta Katowice2008 100px Henryk Mikołaj Górecki Kompozytor współczesnej muzyki poważnej i religijnej, rektor Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w KatowicachUchwała nr XXXII/697/08 Rady Miasta Katowice2009 100px Justyna Kowalczyk Biegaczka narciarska, zawodniczka AZS-AWF KatowiceUchwała nr XL/832/09 Rady Miasta Katowice2010 129x129px Kazimierz Kutz Urodzony w Szopienicach reżyser filmowy i teatralny, politykUchwała nr LVIII/1194/10 Rady Miasta Katowice2011 100px Damian Zimoń Arcybiskup metropolita katowickiUchwała nr IX/136/11 Rady Miasta Katowice2012 100px Jerzy Buzek Polityk, premier RP, przewodniczący Parlamentu EuropejskiegoUchwała nr XIX/388/12 Rady Miasta Katowice 100px Tadeusz Szurman Biskup diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-AugsburskiegoUchwała nr XXX/676/2012 Rady Miasta Katowice2017 100px Jolanta Wadowska-Król Lekarka pediatra, uchroniła przed ołowicą setki dzieci z SzopienicUchwała nr XLVI/866/17 Rady Miasta Katowice2018 brak Władysław Basista Ksiądz, pedagog, filolog, działacz społeczny i logopeda, rezydent w parafii św. Józefa w Katowicach-ZałężuUchwała nr LIX/1219/18 Rady Miasta Katowice brak Stanisław Płatek Górnik, działacz związkowy, jeden z przywódców spacyfikowanego strajku w kopalni „Wujek”Uchwała nr LIX/1220/18 Rady Miasta Katowice2019 100px Andrzej Jasiński Pianista i pedagog, wykładowca Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w KatowicachUchwała nr XI/224/19 Rady Miasta Katowice2021 100px Joanna Wnuk-Nazarowa Kompozytorka, dyrygentka i wykładowczyni, dyrektor naczelny i artystyczny Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w KatowicachUchwała nr XXXVIII/837/21 Rady Miasta Katowice2022133x133pxPiotr UszokPrezydent Katowic w latach 1998–2014Uchwała nr LI/1141/22 Rady Miasta Katowice2023142x142pxLech MajewskiUrodzony w Katowicach reżyser filmowy i teatralny, pisarz, poeta i malarzUchwała nr LXVIII/1398/23 Rady Miasta Katowice2024brakZygmunt BrachmańskiRzeźbiarz i medalier, wieloletni mieszkaniec KatowicUchwała nr VI/87/24 Rady Miasta Katowice146x146pxJan OlbrychtNauczyciel akademicki, polityk i działacz społeczny, marszałek województwa śląskiegoUchwała nr VI/88/24 Rady Miasta Katowice2025120x120pxTadeusz SławekPoeta, tłumacz, eseista i literaturoznawca, w latach 1996–2002 rektor Uniwersytetu Śląskiego w KatowicachUchwała nr XIX/322/25 Rady Miasta Katowice
Uwagi
Przypisy
Bibliografia