Kolegiata Przemienienia Pańskiego w Radzyminie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu radzymińskiego diecezji warszawsko-praskiej.

Historia Jest to klasycystyczny kościół wzniesiony w latach 1773–1780 wraz z wolno stojącą dzwonnicą, według projektu Jana Chrystiana Kamsetzera, przebudowany i powiększony w latach 1897–1919 według projektu Konstantego Wojciechowskiego.

W 1945 roku wycofujące się odziały niemieckie zburzyły wieże wraz z frontonem kościoła. Odbudowa trwała do 1970 roku.

Od 1992 r. kolegiata. Siedziba radzymińskiej kapituły kolegiackiej. W kościele zachowały się XVIII-wieczne obrazy i rzeźby. Obok świątyni znajduje się plebania z drugiej połowy XVIII wieku.

Architektura

Obecny kształt świątyni jest wynikiem rozbudowy prowadzonej w latach 1897–1919 według projektu Konstantego Wojciechowskiego. Z XVIII-wiecznego kościoła zachowano m.in. część filarów, nawę główną i fragment frontonu. Do istniejącej budowli dobudowano dwie nawy boczne, kruchtę z dwiema wieżami oraz nowe prezbiterium z zakrystią i kaplicą. Podniesiono również dach nad nawą główną. Rozbudowana świątynia została konsekrowana w 1919 roku przez biskupa Aleksandra Kakowskiego.

Pierwotny kościół, wzniesiony w latach 1773–1780 z fundacji Eleonory Czartoryskiej, był jednonawową budowlą na planie prostokąta, zakończoną półkolistą apsydą. Miał około 32 m długości i 13,5 m szerokości. Nakrywał go dwuspadowy dach z dachówką, nad prezbiterium znajdowała się niewielka wieżyczka. Do wnętrza prowadziły dwa wejścia, a po bokach ołtarza głównego znajdowały się zakrystia i skarbiec.

Wnętrze i wyposażenie

W XVIII wieku świątynia posiadała trzy ołtarze: główny Przemienienia Pańskiego oraz boczne poświęcone św. Annie i św. Eleonorze. Z tego okresu zachowały się m.in. figury św. Kingi i św. Jana Nepomucena, niektóre obrazy, relikwiarze oraz ornaty. Wśród zabytków związanych z fundacją Eleonory Czartoryskiej znajdują się obrazy olejne przedstawiające Jezusa i monety czynszowe, św. Eleonorę pod krzyżem oraz Świętą Rodzinę. Autorstwo obrazów nie jest ustalone; niekiedy przypisuje się je Szymonowi Czechowiczowi.

Obecny ołtarz główny wykonano w 1906 roku w warszawskim zakładzie im. ks. Siemka. W jego centralnej części znajduje się kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, umieszczona w barokizującej ramie wykonanej w 1912 roku przez warszawskiego złotnika Krafta. Wizerunek jest przesłaniany wymiennie obrazem Przemienienia Pańskiego. Ołtarz zdobią figury św. Wojciecha, św. Stanisława Biskupa, św. Kazimierza Królewicza i św. Stanisława Kostki, a jego zwieńczenie zajmuje scena Ukrzyżowania.

Z przełomu XIX i XX wieku pochodzą m.in. boczny ołtarz Matki Bożej Nieustającej Pomocy z figurami św. Floriana i św. Rocha, drewniana ambona oraz rzeźby związane z kaplicą Najświętszego Serca Jezusowego. W kościele znajdują się także tablice pamiątkowe, w tym poświęcona Edwardowi Lubomirskiemu z 1894 roku oraz upamiętniająca proboszcza i dziekana Teofila Kozłowskiego.

Nad wejściem do kościoła znajduje się prospekt organowy. Obecne organy zostały zakupione w 1954 roku i wykonane w Świdnicy, a następnie przeniesione z Dolnego Śląska do Radzymina. W 1997 roku wyposażenie prezbiterium uzupełniono o stalle, ambonkę i ołtarz zaprojektowane przez Wiktora Zina. W tym samym roku wykonano nową posadzkę prezbiterium z marmuru sprowadzonego z Werony.

Dzwonnica

Wolnostojąca dzwonnica, wzniesiona w latach 1773–1780, jest jednym z najstarszych zachowanych elementów zespołu kościelnego. Obecnie znajdują się w niej trzy dzwony. Jeden z nich został ufundowany przez Eleonorę Czartoryską, drugi przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, natomiast trzeci, pochodzący z 1934 roku, został zakupiony w 1956 roku z inicjatywy ks. Kowalskiego.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie) Kategoria:Kolegiaty w Polsce Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego Kategoria:Kościoły w diecezji warszawsko-praskiej Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie wołomińskim Kategoria:Architektura klasycystyczna w województwie mazowieckim Kategoria:Obiekty sakralne w Radzyminie Kategoria:Zabytki nieruchome w Radzyminie Kategoria:Chrześcijaństwo w Radzyminie