Jerzy Tyszkiewicz herbu Leliwa (ur. 1596 w Wisztyńcu, zm. 17 stycznia 1656 w Domnowie), biskup żmudzki i wileński, kanclerz Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego w latach 1650–1656Józef Bieliński, Uniwersytet Wileński (1579-1831) T. 3, Kraków 1899-1900, s. 3..
Syn Eustachego Jana i Zofii z Wiśniowieckich. Kształcił się w akademiach jezuickich w Wilnie, Lublinie i Poznaniu oraz w Akademii Krakowskiej. Po przyjęciu święceń kapłańskich został kanonikiem krakowskim, a następnie w 1626 wileńskim. 17 maja 1627 prekonizowany biskupem tytularnym Methone i sufraganem wileńskim. 19 grudnia 1633 został nominowany ordynariuszem żmudzkim; rządy w tej diecezji objął 25 czerwca 1634 r. Na sejmie koronacyjnym 1633 roku wyznaczony deputatem na Trybunał Skarbowy Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 377.. Dbał o karność duchowieństwa i rozwój szkolnictwa, przeprowadził wizytację diecezji, czterokrotnie przeprowadził synod diecezjalny (1636, 1639, 1643, 1647). W 1637 ufundował kalwarię w miejscowości nazwanej Kalwarią Żmudzką oraz osadził tam dominikanów fundując także ich klasztor. W 1632 konsekrował kościół dominikanów w Sejnach. Skutecznie łączył administrację swojej diecezji z działalnością polityczną w senacie oraz sejmach i sejmikach.
W 1635 roku został wyznaczony senatorem rezydentemVolumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 425.. Za rządów Władysława IV angażował się w działalność dyplomatyczną. W 1638 był legatem Władysława IV do papieża Urbana VIII, od którego uzyskał tytuł prałata domowego. W 1645 roku przewodniczył teologom katolickim na odbywające się w Toruniu Colloquium CharitativumEdmund Piszcz, Colloquium charitativum w Toruniu A.D. 1645, Toruń 1995, s. 210. – rozmowę ewangelików i katolików mającą doprowadzić do pojednania wyznań.
W 1648 roku był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z Księstwa ŻmudzkiegoSvffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielk. Xięstwa Litewskiego. Zgodnie na Naiaśnieyszego Iana Kazimierza Obranego Krola Polskiego [...]. Dane, między Warszawą, a Wolą, Dnia 17. Listopada, Roku 1648, [b.n.s.].
9 grudnia 1649 przeniesiony na biskupstwo wileńskie. Przeprowadził w nim synod diecezjalny, wizytował parafie. Na sejmie 1653 roku wyznaczony z Senatu komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 185.. W okresie wojny szwedzkiej przebywał w Królewcu.
Za jego zgodą biskup Jerzy Białłozor 20 października 1655 roku podpisał ugodę kiejdańską oddającą Wielkie Księstwo Litewskie pod protekcję SzwecjiWładysław Konopczyński, Kazimierz Lepszy, Akta Ugody Kiejdańskiej 1655 roku, w: Ateneum Wileńskie, r. X, Wilno 1935, s. 204 .Sławomir Koper, Wielcy zdrajcy. Od Piastów do PRL, Warszawa 2012, s. 138..
Pochowany w katedrze wileńskiej.
Przypisy
Bibliografia Nitecki P., Biskupi Kościoła w Polsce: w latach 965–1999. Słownik biograficzny, wyd. 2, Warszawa 2000, , s. 458–459. *Wileński słownik biograficzny, Bydgoszcz 2002, , s. 412.
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Biskupi koadiutorzy i pomocniczy I Rzeczypospolitej Kategoria:Biskupi tytularni Methone Kategoria:Biskupi wileńscy Kategoria:Biskupi żmudzcy Kategoria:Urzędnicy duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Duchowni diecezji wileńskiej (I Rzeczpospolita) Kategoria:Duchowni diecezji żmudzkiej (I Rzeczpospolita) Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Elektorzy Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (Księstwo Żmudzkie) Kategoria:Kanclerze Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego Kategoria:Kanonicy krakowscy Kategoria:Kanonicy wileńskiej kapituły katedralnej Kategoria:Komisarze do zapłaty wojsku I Rzeczypospolitej (Senat) Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski przy Stolicy Apostolskiej (I Rzeczpospolita) Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Senatorowie rezydenci (Władysław IV Waza) Kategoria:Sygnatariusze ugody kiejdańskiej 1655 Kategoria:Uczestnicy colloquium charitativum w Toruniu 1645 Kategoria:Urodzeni w 1596 Jerzy Tyszkiewicz Kategoria:Zmarli w 1656