Unia Afrykańska (UA) – organizacja międzynarodowa o charakterze politycznym, wojskowym i gospodarczym, zrzeszająca 55 państw afrykańskich. Powołana w miejsce Organizacji Jedności Afrykańskiej 9 lipca 2002 na szczycie w Durbanie. Jej siedzibą jest Addis Abeba.

Historia Powstanie UA wiąże się z dążeniami części afrykańskich przywódców do pogłębienia integracji celem głębszej realizacji idei panafrykanizmu. Podczas szczytu OJA w Algierze w dniach 12–14 lipca 1999 Mu’ammar al-Kaddafi oświadczył, że w jego opinii OJA wyczerpała swą przydatność i należy w jej miejsce powołać organizację zdolną zapewnić przyspieszenie integracji. Przypomniał też ideę budowy Stanów Zjednoczonych Afryki, jednak przez większość przywódców została ona uznana za zbyt daleko idącą. Zaakceptowano jednak potrzebę ustanowienia współpracy na nowych zasadach. 11 lipca 2000 roku w Lomé odbyło się posiedzenie Zgromadzenia Szefów Państw i Rządów OJA, w czasie którego podpisano statut nowej organizacji. 26 maja 2001 roku Akt Ustanawiający Unię Afrykańską wszedł w życie. 8 lipca 2002 był ostatnim dniem funkcjonowania OJA – od 9 lipca jej zadania przejęła Unia Afrykańska.

Cele i zadania Plan rozwoju Unii Afrykańskiej został zawarty w dokumencie Agenda 2063. Przewiduje on:

promować zasady i instytucje demokratyczne (w odróżnieniu od OJA, nazywaną potocznie klubem dyktatorów); w większym stopniu chronić prawa człowieka na kontynencie afrykańskim; wprowadzić mechanizmy wywierania wzajemnego wpływu, mające zakończyć konflikty zbrojne, a w przyszłości im zapobiegać; stworzyć i podtrzymywać ogólnokontynentalny rynek zbytu (wzorem ogólnoświatowego trendu do formowania dużych bloków gospodarczych); ograniczyć wymianę handlową z byłymi potęgami kolonialnymi na rzecz wymiany wewnątrz kontynentu (wyjście z uzależnienia); walka z nędzą i korupcją; dalsza integracja polityczno-gospodarcza kontynentu.

W państwach członkowskich trwają procesy legislacyjne w celu ustanowienia Afrykańskiego Banku Inwestycyjnego, panafrykańskiej giełdy papierów wartościowych, wspólnego banku centralnego i funduszu walutowego. Planowane jest utworzenie jednolitego rynku usług cyfrowych. Zwieńczeniem integracji kontynentu ma być utworzenie Armii Afrykańskiej.

Organy mały|Główna siedziba organizacji w Addis Abebie Zgromadzenie Unii Rada Wykonawcza Parlament Panafrykański Trybunał Sprawiedliwości Afrykański Trybunał Praw Człowieka i Ludów Komisja Unii Afrykańskiej Komitet Stałych Przedstawicieli Rada Ekonomiczna, Społeczna i Kulturalna Rada Pokoju i Bezpieczeństwa wyspecjalizowane komitety techniczne instytucje finansowe

Osiągnięcia Rozwój ekonomiczny W 2018 roku kraje unii podpisały umowę o Afrykańskiej Kontynentalnej Strefie Wolnego Handlu. Umowa obowiązuje od stycznia 2021 roku. Następnym planowanym krokiem na drodze do wspólnego rynku jest utworzenie unii celnej.

Trwa łagodzenie reżimu wizowego. Część państw wprowadziła możliwość nabycia wizy już po przybyciu do kraju (np. Nigeria). Ruch bezwizowy na kontynencie ma być możliwy dla posiadaczy paszportu afrykańskiego.

Współpraca technologiczna W 2025 powstała Afrykańska Agencja Kosmiczna odpowiedzialna za koordynację programów kosmicznych państw członkowskich.

Polityka bezpieczeństwa Afrykańskie siły stabilizacyjne (ang. , ASF) zostały utworzone w 2011 roku. Jest to formacja złożona z kontyngentów wojskowych, policyjnych i cywilnych. Składa się z 5 stałych brygad wielonarodowych, liczących razem 15 tysięcy żołnierzy. Brygada Ecowas stanowi jednocześnie siły pokojowe Wspólnoty Afryki Zachodniej. Artykuł 4 Aktu Założycielskiego UA pozwala na dokonanie interwencji w państwie unii, w przypadku popełnienia zbrodni wojennej, ludobójstwa lub zbrodni przeciwko ludzkości. ASF pełnią obecnie misje w Mali, Ugandzie, Sudanie Południowym i Republice Środkowoafrykańskiej.

22 państwa są powiązane sojuszem wojskowym. Kraje członkowskie zobowiązały się, indywidualnie bądź zbiorowo, przeciwstawić agresji na państwo unii używając wszelkich dostępnych środków.

Ekologia W 2007 organizacja zainicjowała powstanie Wielkiego Zielonego Muru, pasa zieleni odgraniczającego sawanny Sahelu od piasków Sahary.

Relacje z państwami trzecimi Unia Afrykańska ma swoich przedstawicieli w Narodach Zjednoczonych, Światowej Organizacji Handlu, Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych oraz w Lidze Państw Arabskich. Należy do G20. W szczytach unii zazwyczaj bierze udział prezydent Palestyny. Instytucje Unii Europejskiej współpracują z ich odpowiednikami z Unii Afrykańskiej. UE wspiera finansowo projekty związane z osiągnięciem przez kontynent celów zawartych w Agendzie 2030 na rzecz celów zrównoważonego rozwoju. Trwają rozmowy w celu pogłębienia relacji handlowych z Mercosur. UA ma zamiar dostać stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ.

Przewodnictwo thumb|Sala plenarna w budynku Organizacji Narodów Zjednoczonych w Addis Abebie, gdzie odbywają się szczyty UA thumb|Prezydent Sudanu Umar al-Baszir podczas 12. szczytu UA, 31 stycznia 2009 +PrzewodniczącyPoczątekKoniecPaństwoThabo Mbeki9 lipca 200210 lipca 2003Joaquim Chissano10 lipca 20036 lipca 2004Olusẹgun Ọbasanjọ6 lipca 200424 stycznia 2006Denis Sassou-Nguesso24 stycznia 200629 stycznia 2007John Kufuor29 stycznia 200731 stycznia 2008Jakaya Kikwete31 stycznia 20082 lutego 2009Muammar al-Kaddafi2 lutego 200931 stycznia 2010Bingu wa Mutharika31 stycznia 201031 stycznia 2011Teodoro Obiang Nguema Mbasogo31 stycznia 201129 stycznia 2012Yayi Boni29 stycznia 201227 stycznia 2013Hajle Marjam Desalegne27 stycznia 201330 stycznia 2014Muhammad uld Abd al-Aziz30 stycznia 201430 stycznia 2015Robert Mugabe30 stycznia 201530 stycznia 2016Idriss Déby30 stycznia 201630 stycznia 2017Alpha Condé30 stycznia 201728 stycznia 2018Paul Kagame28 stycznia 201810 lutego 2019Abd al-Fattah as-Sisi10 lutego 201910 lutego 2020Cyril Ramaphosa10 lutego 20206 lutego 2021Félix Tshisekedi6 lutego 20215 lutego 2022Macky Sall5 lutego 202218 lutego 2023Azali Assoumani18 lutego 202317 lutego 2024Muhammad wuld al-Ghazwani17 lutego 202415 lutego 2025João Lourenço15 lutego 2025nadal urzęduje

Członkowie Państwa członkowskie

Kultura i symbole Flaga – przedstawia mapę Afryki otoczoną przez 55 gwiazd odpowiadającym 55 krajom unii Godło – Afryka otoczona liśćmi palmowymi, występuje w dokumentach i paszporcie afrykańskim Hymn – „Zjednoczmy się wszyscy i świętujmy razem” Dewiza – „Zjednoczona i Silna Afryka” Dzień Afryki – obchodzony 25 maja w rocznicę powstania Organizacji Jedności Afrykańskiej Dzień Integracji Afryki – przypada 7 lipca Igrzyska afrykańskie – organizowane co 4 lata od 1965 roku

Przypisy

Bibliografia Ewa Łaźniewska, Przemysław Deszczyński (red.): Kompendium wiedzy o organizacjach międzynarodowych. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 373–377. . Konrad Czernichowski: Integracja afrykańska – uwarunkowania, formy współpracy, instytucje. Wyd. 1. Warszawa: CeDeWu.pl, 2010, s. 111–133. .

Kategoria:Afrykańskie organizacje międzynarodowe Kategoria:Organizacje panafrykańskie Kategoria:Obserwatorzy w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (od 10 do 30k)