Zygmunt Karol Karwacki, ps. „Stanisław Bończa” (ur. 20 października 1893 w majątku Czarnowiec pow. Pińczów, poległ 4 lipca 1916 pod Kościuchnówką) – podporucznik Legionów Polskich, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Karola – właściciela Paśmiech oraz folwarku Czarnowiec, i Ludwiki z domu Zakrzewskiej. Miał dwóch braci: WacławaUrodzony w 1895 roku gospodarował na ojcowiźnie, był znanym hodowcą koni. W okresie międzywojennym przez kilka lat sprawował urząd wiceministra rolnictwa. i Stefana. Pochodził z rodziny o tradycjach patriotycznych.
Zygmunt Karwacki uczęszczał do gimnazjum w Kielcach, później kształcił się w Warszawie. Od 1910 czynnie uczestniczył w tajnym skautingu i w młodzieżowych organizacjach niepodległościowych, m.in. w Związku Młodzieży Niepodległościowej, a następnie w „Zniczu”. W ramach tych organizacji brał udział w zjazdach w Krakowie i instruktorskich wycieczkach wojskowych. W tym też czasie był redaktorem pisma „Wici”. W 1912 ukończył gimnazjum Konopczyńskiego w Warszawie, gdzie zadał celująco egzamin dojrzałości. Następnie podjął studia w Wyższym Studium Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W tym samym roku wstąpił do Polskich Drużyn Strzeleckich, gdzie ukończył wszystkie szkoły, z oficerską włącznie. W krótkim czasie awansował do stopnia podchorążego. Pełnił funkcję adiutanta ekspozytury Komendy Naczelnej Drużyn Strzeleckich, a następnie był komendantem rezerwy. W 1913 Komendant Józef Piłsudski odznaczył go najzaszczytniejszym wówczas odznaczeniem „Parasol”.
Podczas pobytu na wakacjach w Kieleckiem, 31 lipca 1914 wyruszył konno do Krakowa z rodzinnego majątku Paśmiechy i jako jeden z „siódemki” Beliny przekroczył granicę Królestwa. 1 sierpnia 1914 Władysław Belina-Prażmowski otrzymał od Józefa Piłsudskiego rozkaz sformowania kilkuosobowego patrolu rekonesansowego z zadaniem dokonania zwiadu na tereny zaboru rosyjskiego. W skład patrolu razem z Beliną weszli strzelcy: Janusz Głuchowski, Antoni Jabłoński, Stefan Hanka-Kulesza, Stanisław Grzmot-Skotnicki, Ludwik Kmicic-Skrzyński, Zygmunt Karwacki jako przewodnikPatrz Ułańska siódemka.. Po powrocie z pierwszego patrolu został przydzielony do grupy Mieczysława Ryś-Trojanowskiego, która wyruszyła do Kielc (Pierwsza Kompania Kadrowa). Wkrótce wrócił do kawalerii Beliny i jako ułan, wachmistrz, a wkrótce szef 1 szwadronu Bieliny, brał udział w operacji korczyńskiej we wrześniu 1914. 9 października tego roku został mianowany na stopień podporucznika oraz komendanta garnizonu Kielce (z ramienia Polskiej Organizacji Narodowej)Marek Gałęzowski, Karwacki Zygmunt [w:] idem, My idziemy w zórz świtanie..., s. 118.. W listopadzie 1914 mianowany dowódcą plutonu w IV Batalionie, został ranny 25 grudnia 1914 w bitwie pod Łowczówkiem, leczył się w szpitalach w Białej i w Wiedniu.
Do sierpnia 1915 wykonywał misje powierzane mu przez Józefa Piłsudskiego. Był też krótko kierownikiem wywiadu i od maja 1915 komendantem POW okręgu radomskiego.
Wkrótce Zygmunta Karwackiego przeniesiono ponownie do działań liniowych jako komendanta plutonu w 2. kompanii I batalionu 5 Pułku Piechoty Legionów Polskich. Brał udział w całej kampanii wołyńskiej i we wszystkich bitwach – m.in. pod Brzegami, Szczytnikami, Kołkami i Starygoryżem. Poległ 4 lipca 1916 w czasie kontrataku I batalionu 5 pułku w tyralierze oficerskiej w czasie bitwy pod Kostuchnówką nad Styrem. Za ofiarność i odwagę wykazaną w czasie walki na Polskiej Górze, gdzie „pierwszy wraz z innymi oficerami Baonu rzucił się na nieprzyjaciela, pociągając i zachęcając przykładem swoim żołnierzy”, 17 maja 1922 odznaczono go pośmiertnie orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy. Został pochowany w zbiorowej mogile w Wołczewsku, a mogiła ta już nie istnieje.
Zygmunt Karol Karwacki został pośmiertnie mianowany kapitanem.
Był kawalerem.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6475 – pośmiertnie, 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 9 grudnia 1930 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych czterokrotnie – pośmiertnie, 1922 Znak oficerski „Parasol” Odznaka Pamiątkowa „Pierwsza Kadrowa”
Przypisy
Bibliografia
Stanisław M. Przybyszewski Bieliniak z Paśmiech, Oleandry nr 3, Kielce 2002 r. Przemysław Jerzy Witek – Redaktor „Oleandry” – Biuletyn Związku Piłsudczyków, Oddział Świętokrzyski w Kielcach – informacje mailowe.
Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Komendanci Okręgów POW Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni znakiem oficerskim tzw. „Parasolem” Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kostiuchnówką 1916 Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Łowczówkiem 1914 Kategoria:Żołnierze 1 Kompanii Kadrowej Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich polegli w I wojnie światowej Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1916