Federico Barocci (Baroccio), właśc. Federico Fiori (ur. ok. 1535 w Urbino, zm. 30 września 1612 tamże) – włoski malarz, rysownik i sztycharz późnego renesansu i baroku.
Życiorys Był synem zegarmistrza parającego się także wyrobem gemm Ambrogia Barocciego i siostrzeńcem architekta Bartolomea Gengi (1518-1558). Uczył się u manierysty Giovanniego Battisty Franco (ok. 1510–1561). Pracował m.in. dla cesarza Rudolfa II i króla Filipa II Hiszpańskiego. Poza dwoma wyjazdami do Rzymu u progu kariery, całe życie spędził w rodzinnym Urbino. Był bardzo przywiązany do swego rodzinnego miasta; często umieszczał jego widoki w tle swoich kompozycji. Malował głównie obrazy religijne do kościołówJedynym motywem świeckim w jego twórczości (nie licząc portretów) były dwie wersje Ucieczki Eneasza z Troi, z których tylko jedna dochowała się do naszych czasów (autorska replika z 1598). w Urbino, Arezzo, Rawennie, Pesaro, Mediolanie, Perugi, Rzymie i Genui. W latach 1561–1563 brał udział w wykonaniu dekoracji (freski na sklepieniu) willi papieża Piusa IV w Ogrodach Watykańskich. Opuścił Rzym z powodów zdrowotnych. Po powrocie do Urbino poważnie chorował i przez wiele lat nie tworzył. Zajmował się też rysunkiem (jako jeden z pierwszych stosował kolorową kredkę) oraz grafiką (był autorem kilku akwafort).
Twórczość Pierwsze prace tworzył pod wpływem dzieł Rafaela, które studiował podczas pierwszego pobytu w Rzymie. Wpływ Correggia na jego twórczość przejawiał się w stosowaniu żywych barw o pastelowych odcieniach, kompozycji oraz efektach sztucznego światła. W swoich pracach przestrzegał zaleceń Soboru Trydenckiego odnośnie do sztuki religijnej. Jego styl idealnie odpowiadał postulatom kontrreformacji.
Jego obrazy pozbawione są motywów symbolicznych i ukrytych znaczeń. Obfitują w szczegóły zaczerpnięte z życia codziennego, czego przykładem są Narodzenie (1597) oraz Ucieczka Eneasza z Troi (1598). Oprócz dzieł religijnych o złożonej kompozycji (Złożenie do grobu, Madonna del Popolo, Męczeństwo św. Witalisa) malował również portrety (Quintilia Fischieri, Portret młodej kobiety, Franciszek II della Rovere). Jego późniejsza twórczość pozbawiona jest cech manieryzmuGalleria Borghese, Rzym, Warszawa 2007, s. 64–65; M. Sokołogorska, Stara Pinakoteka w Monachium. Arcydzieła malarstwa, Warszawa 2010, s. 268, 292-293; Sztuka. Ilustrowany przewodnik, red. A. Graham-Dixon, Warszawa 2010, s. 179; S. Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 1. s. 20. i zapowiadała już styl barokowy (Błogosławiona Michalina z Pesaro, Święty Hieronim)M. Rzepińska, Malarstwo Cinquecenta, Warszawa 1989, s. 75..
Szczególną wagę przywiązywał do koloru, używając palety żywych, rozświetlonych barw. Lekkie i delikatne oświetlenie pozwalało mu uzyskiwać efekty zanikania i rozpraszania harmonijnie połączonych kolorów. Mawiał: „Jak melodia głosów cieszy słuch, tak wzrok rozwesela współbrzmienie barw przy akompaniamencie harmonijnych linii”C. Pietrangeli, Watykan. Arcydzieła malarstwa, Warszawa 2000, s. 236.. Jak podaje włoski biograf Gian Pietro Bellori w Żywotach nowoczesnych malarzy, rzeźbiarzy i architektów (Rzym 1672), był niezwykle szybki w kolorowaniu i często zacierał kontury wielkim palcem dłoni zamiast pędzlemTamże, s. 237..
Oddziałał na styl malarzy sieneńskich (Francesco Vanni, Ventura Salimbeni) i bolońskich. Jego dzieła podziwiali i badawczo studiowali artyści XVII wieku, od Reniego po Rubensa. Inspirowali się nim również artyści Oświecenia, m.in. Giuseppe Maria Crespi oraz francuscy malarze rokokowi. Wielu artystów XVII i XVIII wieku fascynowała jego umiejętność łagodnych przejść między harmonijnymi odcieniami delikatnych kolorówHistoria sztuki świata, t. 4, Warszawa 2000, s. 116..
Dzieła Obraz Data Miejsce GrafikaMęczeństwo św. Sebastiana 1557Katedra w Urbino60pxMadonna z Dzieciątkiem i świętymi Szymonem i Judą (Madonna di San Simone)1567Galleria Nazionale delle Marche, Urbino60pxZdjęcie z krzyża 1567-79Katedra w Perugii60pxOdpoczynek podczas ucieczki do Egiptu (Madonna z wiśniami)1570Muzea Watykańskie, Rzym60pxŚwięty Franciszek otrzymujący stygmaty1594–1595Muzea Watykańskie, Rzym60pxPortret Francisca II della Rovere1572Uffizi, Florencja 60pxMadonna z Dzieciątkiem, św. Józefem i Janem Chrzcicielem (Madonna del Gatto)ok. 1575 National Gallery w Londynie60pxMadonna del Popolo (Madonna Ludu) 1575-79Uffizi, Florencja60pxMęczeństwo świętego Witalisa1580-83Pinakoteka Brera, Mediolan60pxObrzezanie1590Luwr, Paryż60pxPowołanie św. Piotra i św. Andrzeja1590-1609Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, Warszawa60pxZwiastowanie1592-96Santa Maria degli Angeli, Perugia60pxUcieczka Eneasza z Troi1598Galeria Borghese, Rzym60pxŚw. Hieronim1598 Galeria Borghese, Rzym60pxŚwięty Ambroży 1600Katedra w Mediolanie60pxNarodzenie 1597Prado, Madryt60pxŚwięty Hieronimok. 1597Galeria Borghese, Rzym60pxQuintilia Fischeriok. 1600National Gallery of Art, Waszyngton60pxUkrzyżowanie1604Prado, Madryt60pxUstanowienie Eucharystii1608Santa Maria sopra Minerva, Rzym60pxGłowa brodatego starca (rysunek)1584-86Albertina, Wiedeń60pxZłożenie do grobuMuzeum w Nysie
Przypisy
Bibliografia Susanna Buricchi, Dojrzały renesans i manieryzm, Warszawa: Arkady, 2001, (Wielka Historia Sztuki ; 4) Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, . Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 1, Warszawa: HPS, 2006, .
Linki zewnętrzne Biografia (ang.) Rysunki (wł.) Federico Barocci w muzeach świata
Kategoria:Federico Barocci Kategoria:Włoscy malarze okresu manieryzmu Kategoria:Włoscy malarze barokowi Kategoria:Malarze cinquecenta Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Zmarli w 1612 Kategoria:Ludzie urodzeni w Urbino