thumb|300px|Rodzinny ogród działkowy w Gdańsku-OliwieRodzinny Ogród Działkowy (ROD) – wydzielony obszar o charakterze rekreacyjno-ekologicznym, składający się z pomniejszych działek i terenu wspólnego, wyposażony w infrastrukturę ogrodową, przeznaczony dla działkowców w celach hobbystycznych i wypoczynkowychPrawna definicja rodzinnych ogrodów działkowych, zawarta w ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13 grudnia 2013 roku (rozdz. 1, art. 2 pkt 5) brzmi:
"Wydzielony obszar lub obszary przeznaczone na cele rodzinnych ogrodów działkowych (ROD), składające się z działek i terenu wspólnego, służące do wspólnego korzystania przez działkowców, wyposażone w infrastrukturę ogrodową".
W Polsce obecnie jest prawie 5000 rodzinnych ogrodów działkowych. Zajmują one powierzchnię blisko 44 tysięcy hektarów. W polskich ogrodach działkowych jest około 966 tysięcy zagospodarowanych działek.
Pierwsze w Polsce ogrody działkowe (ROD „Kąpiele Słoneczne”) założone zostały w Grudziądzu przez doktora Jana Jalkowskiego w 1897 rokuNajstarszy Ogród Działkowy w Polsce – Historia Ogrodu..
Opis
Zarządzanie Rodzinny ogród działkowy jest zarządzany przez stowarzyszenie ogrodowe, a dokładniej zarząd ROD. Pełnoletnia osoba fizyczna nabywa prawo do działki wraz z podpisaniem umowy dzierżawy działkowej z tym podmiotem oraz po wydaniu uchwały przez zarząd ROD.
Członkostwo w stowarzyszeniu ogrodowym nie jest warunkiem zawarcia tej umowy. Rodzinne ogrody działkowe powstały wprost z przekształcenia pracowniczych ogrodów działkowych (POD), z mocy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 8 lipca 2005 rokuUstawa z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (, z późn. zm.) (uchylona).. thumb|300px|Ogródek działkowy, ROD „Obrońców Pokoju” w Warszawie
Cele funkcjonowania RODArt. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. zaspokajanie wypoczynkowych i rekreacyjnych potrzeb społeczeństwa poprzez umożliwianie prowadzenia upraw ogrodniczych poprawa warunków socjalnych członków społeczności lokalnych pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie ich szans integracja wielopokoleniowej rodziny, wychowanie dzieci w zdrowych warunkach oraz zachowanie aktywności i zdrowia emerytów i rencistów integracja społeczna osób w wieku emerytalnym oraz niepełnosprawnych przywracanie społeczności i przyrodzie terenów zdegradowanych ochrona środowiska i przyrody oddziaływanie na poprawę warunków ekologicznych w gminach kształtowanie zdrowego otoczenia człowieka tworzenie warunków do udostępniania terenów zielonych dla społeczności lokalnych
Charakterystyka polskich działkowców Działkowcem w myśl ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jest pełnoletnia osoba fizyczna uprawniona do korzystania z działki w rodzinnym ogrodzie działkowym na podstawie prawa do działkiArt. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych..
Działki w polskich ogrodach działkowych użytkują w praktyce wszystkie grupy społeczne i zawodowe, a istnienie ROD wpisało się na stałe w kulturę miejską współczesnej Polski. Działkowcami są robotnicy i urzędnicy, emeryci i renciści, a także bezrobotni. Spośród zawodów popularne są działki użytkowane przez pracowników przemysłu ciężkiego, ale również cenią sobie działki pracownicy przemysłu lekkiego, na przykład włókienniczego w Łodzi. Działki uprawiają nauczyciele, wojskowi, kolejarze, pracownicy służby zdrowia, urzędnicy, pracownicy małych instytucji i zakładów rozsianych po całej Polsce.
Obecnie najliczniejszą grupę wśród działkowców stanowią emeryci i renciści – 46,9%, następną grupą są pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych – 24%, znaczną grupę stanowią pracownicy umysłowi – 18,4%. Od niedawna rośnie wśród działkowców grupa bezrobotnych obecnie 5%. Pozostałe grupy zawodowe stanowią 5,1% działkowców. W praktyce z działek korzysta znacznie więcej rodzin i ludzi, gdyż działka służy często kilku pokoleniom, zarówno jako miejsce wypoczynku, jak i również w postaci źródła zdrowych plonów.
Podstawa prawna W 2012 znaczna część przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, w tym monopol Polskiego Związku Działkowców na zakładanie ogródków działkowych, obowiązek zrzeszania się działkowców w PZD, zwolnienie PZD z opłat i podatków i obowiązek przekazywania mu ziemi przez samorządy, została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z KonstytucjąWyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt K 8/10 ().. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego zakwestionowane przepisy ustawy z 2005 roku miały utracić moc obowiązującą 21 stycznia 2014, z wyjątkiem art. 10, który utracił moc 20 lipca 2012.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego było impulsem do stworzenia nowego aktu prawnego, będącego podstawą funkcjonowania rodzinnych ogrodów działkowych. Nowa ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych weszła w życie 19 stycznia 2014 roku, derogując ustawę z 2005 rokuUstawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych ().. Zgodnie z nią rodzinne ogrody działkowe są prowadzone przez stowarzyszenia ogrodowe. W taką organizację przekształcił się także Polski Związek Działkowców.
Kwestię ogrodów działkowych oprócz dwóch wyżej wspomnianych ustaw regulowały wcześniej jeszcze kolejno:
dekret z dnia 25 czerwca 1946 r. o ogrodach działkowych (), nadający im rolę instytucji użyteczności publicznej1944-22.VII-1950, w: Działkowiec, nr 7/1950, s. 2. ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (), zapewniająca otrzymanie ogrodów jedynie ludziom pracy ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (, z późn. zm. (t.j. , z późn. zm.)) (nadal obowiązuje art. 11 ust. 2 i 3 dotyczący likwidacji czasowego ogrodu działkowego i przekształcenie go w ogród stały).
Przypisy
Linki zewnętrzne
Projekt interdyscyplinarnych badań nad fenomenem ogródków działkowych pod egidą krakowskiego Muzeum Etnograficznego
Kategoria:Ogrody działkowe