Terytoria mandatowe – terytoria (kolonie) odebrane po I wojnie światowej Niemcom i Turcji i powierzone, uchwałą Ligi Narodów, do administracji państwom zwycięskiej Ententy: Wielkiej Brytanii, Francji czy też Belgii, a także Cesarstwu Wielkiej Japonii, Australii, Nowej Zelandii i Związkowi Południowej Afryki. Państwa te nazywane były mandatariuszami. Zostały one zobowiązane, by objąć zarząd terytorium na warunkach, które uniemożliwią nadużycia, jak handel niewolnikami, bronią i alkoholem, zapewnią wolność sumienia i religii, z tymi tylko ograniczeniami, których może wymagać utrzymanie porządku publicznego i dobrych obyczajów, zabronią wznoszenia fortec, tworzenia stacji wojskowych i morskich oraz wyszkolenia wojskowego tubylców, o ile to nie jest konieczne ze względów policyjnych lub do obrony terytorium, wreszcie zapewnią innym Członkom Ligi równe warunki wymiany i handlu (traktat wersalski, art. 22).
Terytoria mandatowe były podzielone na trzy kategorie: A – obszary rozwinięte, mogące się szybko usamodzielnić, B – obszary słabo rozwinięte, wymagające opieki przez dłuższy czas, C – obszary typowo kolonialne – bez najbliższej perspektywy na usamodzielnienie.
Po II wojnie światowej terytoria mandatowe przekształcono w terytoria powiernicze ONZ. Jedynie Afryka Południowo-Zachodnia pozostała formalnie terytorium mandatowym, gdyż Związek Południowej Afryki zaanektował ją i odmawiał oddania pod powiernictwo ONZ. Pomimo wielu uchwał Zgromadzenia Ogólnego ONZ RPA nie opuściła tego terytorium aż do roku 1990 – wtedy terytorium to ogłosiło niepodległość i znane jest jako Namibia.
thumb|Terytoria mandatowe w Afryce i na Bliskim Wschodzie thumb|Terytoria mandatowe na Pacyfiku
Terytoria mandatowe Kategoria A Irak (; 10 sierpnia 1920 – 3 października 1932) Palestyna (; 25 kwietnia 1920 – 14 maja 1948) Syria i Liban (; 29 września 1923 – 1 stycznia 1943)
Kategoria B Kamerun Brytyjski (; 20 lipca 1922 – 13 grudnia 1946) Kamerun Francuski (; 20 lipca 1922 – 13 grudnia 1946) Ruanda-Urundi (; 20 lipca 1922 – 13 grudnia 1946) Tanganika (; 20 lipca 1922 – 11 grudnia 1946) Togo Brytyjskie (; 20 lipca 1922 – 13 grudnia 1946) Togo Francuskie (; 20 lipca 1922 – 13 grudnia 1946)
Kategoria C Afryka Południowo-Zachodnia (; 1920-1966) Mandat Południowego Pacyfiku (; 1920 – 18 lipca 1947) Nauru (; 17 grudnia 1920 – 1 listopada 1947) Nowa Gwinea Australijska (; 17 grudnia 1920 – 8 grudnia 1946) Samoa Zachodnie (; 17 grudnia 1920 – 25 stycznia 1947)
Zobacz też terytorium powiernicze ONZ terytorium zależne