thumb|Obserwatorium astronomiczne, najstarszy budynek klasycystyczny w Wilnie thumb|Pałac de Reussów w Wilnie thumb|Wilno - Pałac Tyzenhauza
Marcin Knakfus (ur. ok. 1740 w Wólce Ostrożeńskiej, zm. po 1821 w Wilnie) – architekt Jego Królewskiej Mości i kapitan polnej buławy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Działał w Warszawie i na Litwie. Prekursor klasycyzmu w Polsce.
Życiorys Działalność zawodową rozpoczął w Warszawie, gdzie spotkał wybitnych architektów późnego baroku, jak Efraim Szreger i Szymon Bogumił Zug oraz wczesnego klasycyzmu, jak Dominik Merlini i Jan Chrystian Kamsetzer.
Po zaproszeniu przez biskupa Massalskiego, zamieszkał w Wilnie około roku 1768. Służył w randze kapitana w Armii Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz wykładał w wojskowej uczelni inżynieryjnej.
Był pierwszym profesorem architektury cywilnej i praktycznej w latach 1773-1777 na Uniwersytecie Wileńskim (prowadzonym jeszcze przez jezuitów), gdzie jego uczniem był Wawrzyniec Gucewicz. Był radnym miasta Wilna. Zajmował się regulacjami ulic Wilna i placów na Pohulance, a także wykonał pomiary Starego Zamku i koszar Ogińskiego (1787).
Uczestniczył w insurekcji kościuszkowskiej (1794). Doznał z tego powodu prześladowań ze strony władz rosyjskich, co skłoniło go do zamieszkania na Suwalszczyźnie i wycofania się z życia publicznego.
W 1781 był czynnym członkiem trzech niższych lóż wolnomularskich w WilnieStanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 373..
Dzieła Współpraca z Wawrzyńcem Gucewiczem przy projekcie pałacu w Werkach (1769–1781) Pałac de Reussów (Szuazelów, właśc. Choiseul) w Wilnie (1775) Kościół w Traszkunach (1774–1787) Kościół św. Bartłomieja na wileńskim Zarzeczu (1778) Rozbudowa obserwatorium astronomicznego Uniwersytetu Wileńskiego (1782-1788) kościół św. Jakuba w Kurtowianach (1783-1792) Kościół w Lachowiczach (nie istnieje) Ogród botaniczny w Wilnie (1784) Ołtarz w kościele Wszystkich Świętych w Wilnie (1787), Nadzór nad budową Zielonego Mostu nad rzeką Wilią (1789) Kościół w Trokach (1789–1790) Kościół w Szawlach Kościół w Poniewieżu Pałac Tyzenhauzów (ok. 1790) Archiwum Trybunału Litewskiego (1790) Szkoła parafialna w Traszkunach (1796) Pałac Wittinghoffów Pałac Abramowiczowej Pałac Brzostowskich (Abramowiczów) w Wilnie Pałac Łopacińskich (Sulistrowskich) w Wilnie Pałac Zabiełłów w Pojeziorach Współpraca przy przebudowie ratusza i katedry w Wilnie
Bibliografia Stanisław Łoza, Architekci i budowniczowie w Polsce, Warszawa 1954 V.Drema, Materiały do działalności architekta Marcina Knakfusa, Biuletyn Historii Sztuki, R.XXVI, 1964, nr 3, ss.197-207
Przypisy
Kategoria:Kapitanowie armii Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Architekci polskiego klasycyzmu Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Powstańcy kościuszkowscy Kategoria:Urodzeni w XVIII wieku Kategoria:Zmarli w XIX wieku