Cmentarz żydowski w Prudniku – zabytkowy kirkut przy ul. Kolejowej w Prudniku, oddany do użytku w 1859.
Historia Pierwszy cmentarz żydowski w Prudniku powstał w 1541 na tak zwanej Górze Piaskowej przy drodze do Jasiony. Był to pierwszy nowożytny kirkut na Śląsku. Cmentarz służył miejscowym Żydom aż do wygnania ich z miasta przez cesarza Rudolfa II Habsburga w 1570.
Żydzi wrócili do Prudnika w 1812. Z powodu braku kirkutu w mieście, chowani byli na cmentarzu w pobliskiej Białej. W 1849 postulowali przekazanie im części nowego cmentarza komunalnego. Nowy cmentarz żydowski w Prudniku założono w 1859 przy ul. Kolejowej. W 1906 gmina żydowska wzniosła na terenie cmentarza kaplicę i budynek bramny, a całość została ogrodzona metalowym płotem zaprojektowanym we Wrocławiu.
W 1939 cmentarz przeszedł na własność Zrzeszenia Żydów w Niemczech. Pochowano na nim 39 więźniarek obozu pracy Arbeitslager Neustadt O/S. Pomimo ostrzeliwania miasta (głównie ul. Kolejowej) przez żołnierzy Armii Czerwonej podczas bitwy o Prudnik w 1945, kirkut nie został zniszczony. Po zakończeniu II wojny światowej, 1 kwietnia 1946 na cmentarzu złożono ciała 27 więźniów obozu Auschwitz-Birkenau, którzy zostali zabici w mordzie w Niemysłowicach 25 stycznia 1945. Na cmentarzu doszło do licznych aktów wandalizmu i kradzieży niektórych macew.
21 sierpnia 2002 cmentarz wizytował ambasador Izraela w Polsce Szewach Weiss. W 2001 Gmina Wyznaniowa Żydowska we Wrocławiu, w której zasięgu terytorialnym znajduje się Prudnik, wnioskowała o zwrócenie jej skweru, na którym stała synagoga, a także cmentarza żydowskiego. Gmina Prudnik przekazała te tereny gminie żydowskiej w 2009.
Obiekty
Nagrobki Na powierzchni 0,2 ha zachowało się około 140 nagrobków. Zostały wykonane z marmuru, granitu, piaskowca i kamienia wapiennego. Inskrypcje w językach hebrajskim i niemieckim. Swoją wysokością wyróżnia się grobowiec Samuela i Esther Fränklów.
Kaplica
mały|Kaplica, obecnie zbór Kościoła Zielonoświątkowego Dom przedpogrzebowy na terenie prudnickiego cmentarza żydowskiego został wybudowany w 1906. Według Arkadiusza Barona, do budowy tego obiektu w największym stopniu przyczynił się Josef Pinkus. Posiada unikatową architekturę, wzorowaną na synagogach. Zbudowany został z cegły na planie prostokąta z przedsionkiem od południa. Obecnie w budynku mieści się zbór „Syloe” Kościoła Zielonoświątkowego.
Pomnik więźniów Auschwitz-Birkenau mały|Pomnik Pomordowanych Przez Oprawców Faszystowskich Pomnik Pomordowanych Przez Oprawców Faszystowskich postawiony w 1965 w miejscu zbiorowej mogiły Żydów – ofiar mordu w Niemysłowicach. W przeszłości napis na tablicy głosił: „Miejsce uświęcone krwią ofiar faszyzmu hitlerowskiego. Tu spoczywają więźniowie Obozu Koncentracyjnego w Oświęcimiu wielu narodowości i więźniowie polityczni z Prudnika bestialsko pomordowani przez oprawców faszystowskich podczas ewakuacji obozu w styczniu 1945 r. Tablicę ufundowało społeczeństwo Ziemi Prudnickiej w XX-rocznicę powrotu Ziemi Zachodnich do Macierzy”. Napis został skrócony do: „Tu spoczywają więźniowie obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu wielu narodowości i więźniowie polityczni z Prudnika bestialsko pomordowani przez oprawców faszystowskich podczas ewakuacji obozu w styczniu 1945 r”.
Ogrodzenie Od frontu zachował się oryginalny, zdobiony płot. Wejście na teren cmentarza znajduje się od strony ulicy Kolejowej.
Pochowani na cmentarzu
W 2007 dzięki staraniom Łukasza Wylęgały udało się sporządzić niekompletny spis osób pochowanych na cmentarzu:
Zobacz też historia Żydów w Prudniku cmentarz komunalny w Prudniku Cmentarz katolicko-ewangelicki przy ul. Gimnazjalnej w Prudniku
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Stary cmentarz żydowski w Prudniku na portalu Wirtualny Sztetl Nowy cmentarz żydowski w Prudniku na portalu Wirtualny Sztetl Więcej na temat nekropolii Wszystkie prudnickie inskrypcje na portalu Wirtualny Cmentarz
Prudnik żydowski Kategoria:Zabytki nieruchome w Prudniku Prudnik