Tadeusz Wyrwalski (ur. 20 września 1923 w Zabłociu, zm. 31 stycznia 2004), puszczańskie miano Wilk Tropiciel, Pawian – lekarz, instruktor harcerski, harcmistrz, woodcrafter. Twórca i inicjator harcerstwa leśnego w Polsce. Prekursor i nestor puszczaństwa "leśnej mądrości", idei głoszonych przez Ernesta Thompsona Setona, których w harcerstwie był gorącym propagatorem. Założyciel i wieloletni wódz Szczepu Harcerzy Leśnych "Watra" im. Wolnego Harcerstwa. Miłośnik kultury i przyrody Beskidów. Autor książek i artykułów w czasopismach o tematyce woodcrafterskiej i harcerskiej.
Życiorys Był synem Stanisława Wyrwalskiego, asesora kolejowego, oraz Heleny z Miodońskich. Miał brata, który zginął podczas II wojny światowej. We wczesnej młodości wraz z rodziną zamieszkał w Bielsku, gdzie rozpoczął naukę; następnie Wyrwalscy wrócili do Zabłocia, w którym Tadeusz dokończył szkołę podstawową. Następnie w 1935 rozpoczął edukację w Gimnazjum i Liceum Kopernika w Żywcu. Rok wcześniej wstąpił do harcerstwa. W momencie wybuchu wojny był w 1 klasie liceum. Podczas okupacji jego rodzinę wysiedlono i relokowano w ramach Saybusch Aktion. Pracował wówczas w sklepie elektrycznym.
Po wojnie w 1946 przystąpił do egzaminu maturalnego. W tym samym roku został przyjęty na biologię na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Wrocławskiego, kształcąc się w kierunku fizjologii zwierząt. Na trzecim roku studiów został zatrudniony na uczelni na stanowisku zastępcy asystenta. W 1949 awansował na stanowisko młodszego asystenta. Publikował wówczas w "Polskim Piśmie Entomologicznym". W 1951 obronił pracę magisterską; miała ona tytuł Ciała redukcyjne w hemolimfie owadów. Po uzyskaniu magisterium awansowano go na asystenta.
W 1953 awansowany został na starszego asystenta. Zajmował się wówczas elektrofizjologią, wykorzystaniem elektryczności w biologii. Prowadził na uczelni zajęcia z fizjologii zwierząt oraz z biochemii. W 1954 postanowił przekwalifikować się i, nie przerywając pracy na uczelni, rozpoczął studia medyczne na Akademii Medycznej we Wrocławiu. W 1960 uzyskał dyplom lekarza. W 1961 odbywał staż lekarski we Wrocławiu. Około 1964 zrezygnował z pracy na Wydziale Przyrodniczym UWr, poświęciwszy się zawodowi lekarskiemu. Od 1963 zatrudniony był w Szpitalu Klinicznym nr 5 we Wrocławiu. Zajmował się chirurgią przełyku, publikował w "Wiadomościach Lekarskich", "Polskim Przeglądzie Chirurgicznym", "Polskim Tygodniku Lekarskim". W 1975 zamieszkał na powrót w Żywcu, i znalazł zatrudnienie w szpitalu w Jaworzu, gdzie w latach 1984-1988 był zastępcą ordynatora Oddziału Leczniczo-Rehabilitacyjnego dla Dorosłych. W 1988 przeszedł na emeryturę, choć pracował na niepełny etat do 1996. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu parafialnym w Żywcu.
Harcerstwo W okresie studiów we Wrocławiu zaangażował się ponownie w działalność harcerską. Działał wówczas w ZHP, a po likwidacji harcerstwa przez władze komunistyczne (1950) organizował nieoficjalne, półlegalne obozy harcerskie w Beskidach. Po reaktywacji ZHP w 1956 powrócił do działalności, jako drużynowy 35. Wrocławskiej Drużyny Harcerzy. W 1958 został zweryfikowany jako instruktor harcerski. W 1958 lub 1959 został drużynowym 34. Drużyny Harcerskiej im. Tadeusza Zawadzkiego. W 1962 został podharcmistrzem, a w 1965 harcmistrzem.
Podczas pobytu we Wrocławiu zetknął się z zagraniczną literaturą woodcrafterską pióra m.in. Johna Hargrave'a i Franza Ludwiga Habbela. W oparciu o ich idee skonstruował polski odpowiednik filozofii woodcrafterskiej, który nazwał puszczaństwem; kładło ono nacisk na relację harcerza z naturą, przyrodoznawstwo, umiejętności przetrwania w dziczy, czerpało również wzorce z mentalności i symboliki indiańskiej. Wiele symboli, odznaczeń, a także sposób organizacji drużyn Wyrwalski opracował w inspiracji niemiecką organizacją Kibbo Kift.
W 1965, przekazawszy 34. Drużynę Harcerską innemu instruktorowi, został drużynowym 35. Drużyny. Na następnych obozach z nią wprowadzał elementu wychowania puszczańskiego. W 1968 zorganizował Szczep Drużyn Leśnych "Watra", składający się z drużyn 34. i 35. i drużyny działającej przy Szkole Podstawowej 57. W latach 70. szczep rozrósł się do ośmiu drużyn.
Po przeprowadzce do Żywca Wyrwalski utrzymywał kontakty z wrocławskim harcerstwem. Podjął też współpracę z krakowskim ośrodkiem harcerskim, udzielając się jako ekspert w ruchu metodycznym "Harcerskie Poradnictwo". We współpracy z Harcerską Oficyną Wydawniczą w Krakowie przygotował serię podręczników i poradników puszczaństwa. W latach harcerskiej odnowy utrzymywał kontakty z redakcją miesięcznika "Harcerz Rzeczypospolitej" w Krakowie. Publikował w nim i w piśmie "W Kręgu Wodzów" swoje materiały dotyczące puszczaństwa. W latach 90. publikował w szczepowym czasopiśmie "Ćwik".
Odznaczenia Odznaka Budowniczego Wrocławia (1969) Krzyż za Zasługi dla ZHP (1970) Odznaka "Przyjaciel Dziecka" (1973) Odznaka "Zasłużony dla Chorągwi Dolnośląskiej" (1974) Honorowy Stopień Harcmistrza Polski Ludowej (1976)
Wybrane publikacje Poradnik harcerza, Harcerska Oficyna Wydawnicza, Kraków 1987 W drużynie wiejskiej, Harcerska Oficyna Wydawnicza, Kraków 1988 Rozwój idei puszczańskiej w skautingu 1902-1939, Harcerska Oficyna Wydawnicza, Kraków 1988.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Szczep Harcerzy Leśnych "Watra" im. Wolnego Harcerstwa
Kategoria:Harcmistrzowie Kategoria:Instruktorzy harcerscy Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2004 Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Pochowani w Żywcu Kategoria:Polscy chirurdzy Kategoria:Polscy entomolodzy Kategoria:Harcmistrzowie Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Za Zasługi dla ZHP Kategoria:Ofiary wysiedleń dokonanych przez Niemcy nazistowskie w Polsce 1939–1945