thumb|Myśliwy, 1912 r. thumb|Myśliwy z upolowaną zwierzyną, 2017 r. Myśliwy (daw. łowca, strzelec) – osoba zajmująca się łowiectwem, uczestnicząca w polowaniach w celu pozyskania mięsa, skór oraz kości, poroża i innych trofeów łowieckich. Współcześnie status myśliwego, jego prawa i obowiązki regulowany jest przez prawo łowieckie, co odróżnia go od kłusownika dokonującego polowań bezprawnie.
Łowiectwo – zajęcie myśliwego
Łowiectwo było jednym z najstarszych obok zbieractwa sposobem zdobywania żywności i sposobem życia ludzkości. Z czasem utraciło swoje znaczenie na rzecz rolnictwa: hodowli zwierząt (pasterstwo) i uprawy roślin, pozostając alternatywnym źródłem pożywienia, a także rozrywki oraz elementem gospodarki łowieckiej.
Zajęcie myśliwego przez wiele wieków miało związek z wojskowością. Początkowo było z nią nierozerwalnie związane, z czasem stało się formą przygotowania do militarnego rzemiosła. W okresie średniowiecza polowanie stało się formą rozrywki i ćwiczeń wojskowych europejskiego rycerstwa, a następnie szlachty. Z ludzi zajmujących się myślistwem rekrutowano także jednostki wojskowe, np. łucznicy, strzelcy, jegrzy. Rdzenne łowiectwo nieodłącznie wiąże się z prowadzeniem gospodarki łowieckiej, której tylko jednym z elementów jest polowanie.
Z zajęciem myśliwych związane są liczne zjawiska w różnych dziedzinach życia, np.: broń myśliwska sokolnictwo, ptaki łowcze zwierzęta łowne
psy myśliwskie konie do polowania, np. huntery prawo łowieckie obyczaje łowieckie etyka łowiecka gwara łowiecka kuchnia myśliwska
Myśliwy w kulturze Postać myśliwego i jego zajęcia znalazły liczne odbicia w kulturze.
Postacie bogów i herosów mitologicznych Enkidu, Nimrod, Artemida, Diana, Orion, Akteon, Hern Myśliwy, Wolundr
Literatura Postacie myśliwych: Baśnie i legendy, np. Czerwony Kapturek, Królewna Śnieżka, Łowcy wilków (ang. Wolf hunters) – pierwsza z trzech części trylogii Jamesa Olivera Curwooda, Vorondil – postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia, Oromë – jeden z Aratarów stworzonych przez J.R.R. Tolkiena.
Film Łowca jeleni (ang. The Deer Hunter) – amerykański dramat wojenny z 1978 w reżyserii Michaela Cimino, ukazujący scenę polowania o symbolicznym znaczeniu, Biały myśliwy, czarne serce, Jimbo Kern – postać z serialu South Park, Predator (Yautja) – fikcyjna istota z filmów Predator, Predator 2, Obcy kontra Predator, Obcy kontra Predator 2; przedstawiciel rasy międzygalaktycznych myśliwych, wyposażonych w wysoko rozwiniętą technologię.
Plastyka
mozaiki w Pelli (Polowanie na jelenia, Polowanie na lwa) oraz w Villa Romana del Casale (Wielkie polowanie (fragment), Małe polowanie (fragment); portrety i malarstwo rodzajowe ukazujące postacie myśliwych oraz sceny związane z myślistwem, np. w malarstwie polskim: Tadeusz Ajdukiewicz: Po polowaniu na jelenia, Michał Elwiro Andriolli: ilustracja do Księgi IV Pana Tadeusza (koncert Wojskiego), Józef Brandt: Gajowy, Przed polowaniem (dwa obrazy o tym tytule), Polowanie, Wyjazd na polowanie, Józef Chełmoński: Zjazd na polowanie, Trójka na śniegu (Polowanie z chartami na zające), Wyjazd na polowanie, Polowanie na głuszca, Julian Fałat: Nagonka, Polowanie na niedźwiedzia, Odpoczynek myśliwych w lesie, Oszczepnicy, Polowanie w Nieświeżu, Powrót z niedźwiedziem, Polowanie na łosia, Polowanie – nagonka, Wyjazd na polowanie, Powrót z polowania z łosiem, Maksymilian Gierymski: Wyjazd na polowanie I, Wyjazd na polowanie II, Polowanie w lesie, Powrót z polowania II, Jerzy Kossak: Bieg myśliwych z psami za jeleniem, Spacer myśliwski w lesie, Święty Hubert na koniu spotyka jelenia, Scena z polowania – za tropem, Juliusz Kossak: Maurycy Potocki na polowaniu, Polowanie w Poturzycy u Dzieduszyckich, Polowanie na lisa, Polowanie par force z ogarami, Wyjazd na polowanie z sokołem, Wyjazd na polowanie, Polowanie stepowe na wilka, Polowanie na zająca, Asesor z Rejentem na polowaniu z chartami (ilustracja do Księgi II Pana Tadeusza), Wojciech Kossak: Polowanie cesarskie w Gödöllö, Polowanie par force u Józefa Potockiego w Antoninach, Franciszek Kostrzewski,Polowanie (ilustracja do Księgi IV Pana Tadeusza), Tadeusz Makowski: Myśliwy, Władysław Podkowiński, Wyjazd na polowanie, January Suchodolski: Polowanie na jelenia, Alfred Wierusz-Kowalski: Po polowaniu na lisa, Na polowanie, Po polowaniu, Lis, Wyjazd na polowanie, Myśliwy, Naganiacze odpoczywający w lesie, Rankiem na polowanie;
Heraldyka
Postać myśliwego znajduje się w herbach miejskich: Baiersdorf (Niemcy), Bystré (Czechy), Etschberg (Niemcy), Galdakao (Hiszpania), Izurza (Hiszpania), Orvin (Szwajcaria).
Urzędy nadworne związane z łowiectwem Łowczy: łowczy nadworny (venator aulicus), w tym koronny i litewski; łowczy wielki koronny; łowczy wielki litewski; podłowczy; sokolnik; jastrzębnik.
Sławni myśliwi
Wielu władców zasłynęło ze swojego zamiłowania do polowań, niektórzy z nich otrzymali nawet przydomek w związku z tym zajęciem: Gudrød Myśliwy – legendarny władca Norwegii Jan I Myśliwy – król Aragonii w latach 1387–1396 Filibert I Myśliwy – książę Sabaudii (1472–1482) Wśród polskich panujących najbardziej znanymi myśliwymi są m.in.: Kazimierz Wielki – zmarł na skutek wypadku w czasie polowania Władysław Jagiełło Zygmunt August – ponoć podczas polowania poznał swoją przyszłą żonę Barbarę Radziwiłłównę Stefan Batory
Oprócz władców znanymi myśliwymi byli m.in.: Mateusz Cygański – autor pierwszego dzieła w języku polskim o ptakach łownych 1584 Buffalo Bill (1846–1917) – myśliwy, zwiadowca armii amerykańskiej (scout), organizator i aktor widowisk rozrywkowych, bohater Dzikiego Zachodu George Custer (1839–1876) – amerykański dowódca wojskowy znany z walk z Indianami. Sam Houston (1793–1863) – amerykański polityk Ján Ruman Driečny (starszy) – słowacki pasterz, myśliwy i przewodnik tatrzański XVIII/XIX wieku Jan Krzeptowski (Sabała) (1809–1894) – góral podhalański, honorowy przewodnik tatrzański, muzykant, myśliwy, gawędziarz i pieśniarz Dersu Uzała (1849–1908) – myśliwy z plemienia Nanajów John Hanning Speke (1827–1864) – angielski podróżnik, oficer i badacz Afryki Ernest Hemingway (1899–1961) – amerykański pisarz, dziennikarz, noblista.
Zobacz też Cienietnik Hipoteza łowiecka Święty Sebastian Święty Hubert Bestia z Gévaudan Dziki Łów Kraina Wiecznych Łowów
Przypisy
Kategoria:Zawody