– generał porucznik Cesarskiej Armii Japońskiej i polityk znany zarówno z działalności wojskowej, jak i z rozbudowanej refleksji na temat roli Japonii w Azji. Swoimi publikacjami dotyczącymi misji imperium japońskiego zyskał w niektórych środowiskach opinię wizjonera.

Życiorys Odegrał kluczową rolę w przygotowaniu tzw. incydentu mandżurskiego z września 1931 roku, który doprowadził do zajęcia północno-wschodnich obszarów Chin przez Armię Kwantuńską. Jeszcze przed objęciem stanowiska w tej formacji Ishiwara propagował pogląd, że konflikt Japonii z potęgami zachodnimi jest jedynie kwestią czasu.

Pod wpływem twórczości takich autorów jak Nanbu Jirō formułował ostrzeżenia przed katastrofalnymi skutkami ewentualnej wojny o globalnym zasięgu. W jego przekonaniu sprostanie nadchodzącym wyzwaniom wymagało opanowania przez Japonię obszarów Azji Wschodniej, co miało zapewnić państwu dostęp do zasobów naturalnych regionu. Równocześnie postulował gruntowne przeobrażenie życia politycznego i struktur społecznych Japonii.

Z jego inicjatywy opracowano plan gospodarczy, który w 1937 przekształcono w pięcioletni Program Rozwoju Mandżurii, ukierunkowany na zwiększenie produkcji w tym podporządkowanym Japonii obszarze poprzez rozwój kapitałochłonnego przemysłu zarządzanego przez japońskie kadry. Znaczącym świadectwem uznania, jakim cieszył się w armii, była jego nominacja z 1935 roku na szefa oddziału operacyjnego Sztabu Generalnego.

Jego rosnące ambicje polityczne, w tym próba doprowadzenia do upadku gabinetu premiera Ugakiego w styczniu 1937, przyczyniły się jednak do osłabienia jego pozycji. Mimo wcześniejszego udziału w ekspansji Japonii na kontynencie azjatyckim Ishiwara sprzeciwiał się rozpoczęciu wojny japońsko-chińskiej po incydencie na moście Marco Polo w 1937 roku, uznając ZSRR za głównego przeciwnika Japonii. Wraz z rozwojem wojny kolejne decyzje kadrowe odsuwały go od ośrodków dowodzenia i w 1941 zmuszono go do odejścia ze służby.

Wezwanie go w charakterze świadka podczas procesów tokijskich w latach 1946–1948 skłoniło Ishiawarę do publicznego domagania się uznania własnej odpowiedzialności za wydarzenia z 1931 roku; wyrażał zdziwienie faktem, że nie został postawiony przed sądem wraz z innymi oskarżonymi. Inteligencja i nietypowy styl działania przysparzały mu uznania wśród części oficerów, jednocześnie budząc rezerwę środowiska wojskowego.

Przypisy

Bibliografia

Peter Wetzler: Hirohito and War: Imperial Tradition and Military Decision-Making in Prewar Japan, University of Hawaii Press 1998,

Kategoria:Japońscy generałowie Kategoria:Japońscy politycy Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Skarbu Kategoria:Odznaczeni Orderem Wschodzącego Słońca Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotej Kani Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1949