Zespół dolnego neuronu ruchowego (ang.: Lower motor neuron lesion, LMN lesion) – zespół objawów związany z uszkodzeniem włókien nerwowych dolnego neuronu motorycznego.
Jedną z głównych charakterystycznych cech zespołu jest niedowład wiotki. Przeciwna sytuacja, czyli porażenie piramidowe, wiąże się z uszkodzeniem górnego neuronu ruchowego.
Dolne neurony ruchowe 160px|mały|prawo|Nerwy (na żółto) kończyny górnej. Biegną w nich aksony dolnych neuronów ruchowych Dolne neurony ruchowe to ostatni elementem drogi ruchowej, biegnącej z kory mózgu do mięśni. Bezpośrednio pobudzają mięśnie szkieletowe i niektóre mięśnie gładkie do skurczu. Ich ciała komórkowe znajdują się w przednich rogach rdzenia kręgowego oraz w jądrach ruchowych nerwów czaszkowych. Aksony tych neuronów opuszczają ośrodkowy układ nerwowy i tworzą nerwy obwodowe.
Wyróżnia się dwa główne grupy LMN: Somatyczne neurony ruchowe – unerwiają mięśnie szkieletowe kończyn i tułowia; odpowiadają za ruchy dowolne. Neurony pochodzące z łuków skrzelowych, czyli neurony nerwów czaszkowych – unerwiają m.in. mięśnie twarzy, gardła i krtani. Prawidłowe działanie LMN jest niezbędne do utrzymania napięcia mięśniowego, odruchów oraz wykonywania ruchów precyzyjnych.
Objawy niedowład o rozkładzie często dystalnym lub ogniskowym. Bez wyraźnego zajęcia mięśni zaopatrywanych przez drogę korowo-rdzeniową, czyli brak niedowładu połowiczego (niedowład obu kończyn po jednej stronie). Obejmuje mięśnie zaopatrywane przez konkretny nerw, grupę nerwów lub korzeń nerwowy. Niedowład w tego typu uszkodzeniach prowadzi do zaników mięśniowych. obniżone napięcie mięśniowe. niedoczulica – jeżeli uszkodzony jest nerw zawierający zarówno unerwienie ruchowe, jak i czuciowe, dochodzi również do niedoczulicy. Często niedoczulica obejmuje obszar dłoni i stóp ("rękawiczki i skarpetki"). osłabione odruchy głębokie lub ich brak. fascykulacje i fibrylacje – mimowolne skurcze włókień mięśniowych.
Przyczyny Wyróżnia się cztery typy uszkodzenia dolnego neuronu ruchowego: uszkodzenie komórek rogów przednich rdzenia, radikulopatie, czyli uszkodzenia korzeni rdzeniowych, pleksopatie, czyli uszkodzenia splotów nerwowych (więcej niż jednego korzenia nerwowego), neuropatie obwodowe.
Uszkodzenia LMN mogą mieć podłoże dziedziczne lub sporadyczne (w tym autoimmunizacyjne). Do postaci o tle autoimmunizacyjnym zalicza się m.in. wieloogniskową neuropatię ruchową lub przewlekłą zapalną polineuropatię demielinizacyjną (CIDP), które są istotne z uwagi na możliwość leczenia. Sporadyczne postaci obejmują także szereg mononeuropatii, takich jak zespół cieśni kanału nadgarstka czy zespół kanału stępu oraz polineuropatii – m.in. alkoholowej, cukrzycowej. Zespół LMN jest także elementem chorób neuronu ruchowego, takich jak stwardnienie zanikowe boczne. Innymi przykładami schorzeń, w których dochodzi do uszkodzenia dolnego neuronu ruchowego i do wiotkiego niedowładu są polio, rdzeniowy zanik mięśni i porażenie Bella.
Diagnostyka Badania neurofizjologiczne (EMG i ENG) są kluczowe dla potwierdzenia neurogennego charakteru zaburzenia. Pozwalają ocenić rozmieszczenie zmian, obecność bloku przewodzenia, cech demielinizacji oraz obecność fibrylacji. Uzupełniająco wykorzystuje się badania obrazowe, a czasami także testy genetyczne, oznaczenia przeciwciał oraz zaawansowane techniki elektrofizjologiczne.
Zobacz też uszkodzenie ośrodkowego neuronu ruchowego
Przypisy
Kategoria:Zespoły chorobowe Kategoria:Choroby układu nerwowego