mały|Zdjęcie Teodora Glenska ze zbiorów Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. Teodor Glensk, ps. „Teodor Stefański”, (6 listopada 1901, Tarnów Opolski [niem. Tarnau] - 22 sierpnia 1942, KL Auschwitz),https://ofiary.auschwitz.org/victims/78499 Strona muzeum Auschwitz-Birkenau poświęcona Teodorowi Glenskowi - śląski prawnik, działacz społeczny i polityczny orientacji narodowo-katolickiej, powstaniec śląski, członek ruchu oporu podczas II Wojny Światowej. Syn Piotra, kowala, i Pauliny z d. Joniec (Jonientz).
Młodość, edukacja i wczesna działalność patriotyczna Od najmłodszych lat kluczową rolę w kształtowaniu patriotycznych postaw młodego Teodora odegrał ksiądz Czesław Klimas, proboszcz miejscowej parafii w Tarnowie Opolskim i polski działacz narodowy. Za namową ks. Klimasa rodzice posłali go do gimnazjum w Opolu. Z powodu prześladowań na tle narodowym przeniósł się do gimnazjum w Nysie, a ostatecznie uzyskał polską maturę w renomowanym Gimnazjum Marcinkowskiego w PoznaniuBednorz H., Teodor Glensk, prezes K.S.M.M., w: „Gość Niedzielny” 1945, nr 23, s. 180; Gość Niedzielny, 1945, R. 18, nr 23 – Śląska Biblioteka Cyfrowa..
W latach 1920–1921, wraz z bratem Józefem, należał do Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W maju 1921 roku wziął czynny udział w III powstaniu śląskim. Po powrocie do rodzinnej miejscowości Glensk został aresztowany przez władze niemieckie, jednak odzyskał wolność dzięki interwencji ks. Klimasa. Następnie wyemigrował do Lublińca, znajdującego się w granicach II Rzeczypospolitej, gdzie współpracował z ks. dziekanem Dwucentem, organizując młodzież w stowarzyszenia katolickie.
W 1922 roku rozpoczął studia na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego, które ukończył w 1927 roku, uzyskując doktorat obojga praw (prawa i ekonomii).
Aktywność Akademicka i Polityczna w Poznaniu Podczas studiów Glensk aktywnie włączył się w życie akademickie i polityczne. W 1922 roku wstąpił do Polskiej Korporacji Akademickiej „Silesia”, grupującej studentów-Górnoślązaków, której prezesem był w latach 1924–1925Archiwum Korporacyjne – Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich pozycja '60.. W latach 1925–1927 pełnił przez dwie kadencje funkcję prezesa Bratniej Pomocy Uniwersytetu Poznańskiego, największej samopomocowej organizacji akademickiej, która jako jedynego wyróżniła go członkostwem honorowymDziałalność Poznańskiego Komitetu Wojewódzkiego do spraw pomocy Polskiej Młodzieży Akademickiej w latach 1923–1934 – Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa.. W maju 1926 roku, w odpowiedzi na przewrót majowy Józefa Piłsudskiego, stanął na czele Poznańskiego Komitetu Akademickiego, skupiającego studentów poznańskich uczelni. Zorganizował wiec młodzieży akademickiej, przemawiając do czterotysięcznego tłumu, i zainicjował tworzenie Legionu Akademickiego, liczącego 1500 ochotników gotowych iść na odsiecz wojskom wiernym rządowiMuszyński W.J., Persa J.T., II Rzeczpospolita korporancka. Działalność i oblicze ideowe, „Glaukopis” 2003, nr 1.Polskie korporacje akademickie w latach 1918–1939 : struktury, myśl polityczna, działalność, 516 s.. Pełnił także funkcje prezesa Poznańskiego Komitetu Międzyuczelnianego oraz członka wydziału zagranicznego Naczelnego Komitetu Akademickiego. Za swoją działalność został odznaczony Złotą Odznaką Związku Polskich Korporacji Akademickich i uhonorowany Kawalerem Dyplomu Zasługi.
Politycznie związał się z ruchem narodowym. Jeszcze w okresie gimnazjalnym należał do Związku Młodzieży Polskiej „Zet”, następnie przeszedł do Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska, gdzie miał należeć do tajnego kierownictwa w Poznaniu. Od grudnia 1926 roku organizował struktury Obozu Wielkiej Polski (OWP) w środowisku akademickimGlensk Teodor – e-ncyklopedia..
Działalność na Górnym Śląsku w Okresie Międzywojennym Po ukończeniu studiów, w latach 1927/1928, Glensk powrócił na Górny Śląsk. W Katowicach pracował jako asesor i adwokat. W 1931 roku pełnił funkcję notariusza Sądu Apelacyjnego w Katowicach na obwód w Tarnowskich Górach, a w 1933 roku został dyrektorem Biura Sejmu Śląskiego, którą to prestiżową funkcję pełnił aż do wybuchu II wojny światowej w 1939 roku, stając się jednym z najbardziej wpływowych Polaków na Śląsku. Często występował publicznie u boku Wojciecha Korfantego, przemawiając na wiecach i budując poparcie dla sprawy polskiejAP w Katowicach sygn. 12/592/0/3/4, Śląski Instytut Naukowy im. J. Koraszewskiego w Katowicach, Biogramy nie opublikowane w „Śląskim Słowniku Biograficznym” t. I-III G-H, Glensk Teodor..
Kontynuował działalność w ruchu narodowym, należąc do Stronnictwa Narodowego (SN). Po delegalizacji śląskich struktur SN w lutym 1936 roku, zaangażował się w tworzenie Obozu Wszechpolskiego (OW), będącego zakamuflowaną strukturą SN. Wszedł do Zarządu Powiatowego OW w Katowicach jako referent organizacyjny i kierował wzorcową placówką OW w Szopienicach, liczącą 25 członków, działając pod pseudonimem „Teodor Stefański” ze względu na zajmowane stanowisko państwowe. Aktywnie wygłaszał referaty polityczne, piętnując zagrożenie komunistyczne i niemieckie, oraz organizował wieceRoczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku, 1938, R. 6 – Śląska Biblioteka Cyfrowa
Pierwszy zabrał głos mgr Glensk.
W rozważaniach nad zagadnieniami życia społecznego na Śląsku podkreślił prelegent rolę, jaką odegrała rdzenna ludność Śląska („lud śląski”) w kształtowaniu się oblicza społecznego tego regionu zarówno dzięki specyficznym swoim zbiorowym właściwościom psychicznym, jak i wskutek ustosunkowania się do innych grup społecznych (warstwy inteligenckiej), oraz zastanawiał się nad tym, jakie się z tego wzajemnego ustosunkowania wyłaniają wnioski odnośnie do ewolucji obecnego układu społecznego. Odrębność stosunków społecznych na Śląsku (zwłaszcza w okresie przedwojennym, ulegającym obecnie z wolna przeobrażeniu) wywodzi się z dominowania ludowości która to cecha charakteryzuje cały układ, mimo jego rozpiętości od warstw czysto rolniczych poprzez małomieszczańsko-rzemieślnicze do wielkomiejsko-przemysłowych. Zbiorowość ta oznaczała się przede wszystkim dużą samodzielnością polityczną i społeczną, skoro pozbawiona prawie w zupełności rodzimej inteligencji umiała tak pokierować swoimi i losami, że wbrew oczywistej przewadze czynnika inteligenckiego obcoplemiennego o krańcowo odmiennych tendencjach społecznych i politycznych ukształtowała samodzielnie swoją przyszłość polityczną. Dalszą konsekwencją tej samodzielności jest właściwe ludowej grupie społecznej śląskiej duże wyrobienie organizacyjne, silne poczucie solidarności i głęboko zakorzeniony demokratyzm przy równoczesnym konserwatyzmie w dziedzinie obyczajowości a zwłaszcza kultu religijnego. Jednym z przejawów powyżej podkreślonych cech to niewątpliwie dążność do samodzielnego stwarzania sobie przez poszczególnych członków i poszczególne warstwy podstaw egzystencji i kształtowania warunków życia, czego wyrazem reakcja na przejawy kryzysu: dzikie kopalnictwo, nielegalne budownictwo, przemyt etc. Obok tej zamkniętej w sobie grupy społecznej rolę pozornie dominującą odgrywała warstwa inteligencji, od kierowników wielkich instytucyj przemysłowych począwszy poprzez wolne zawody na średnich i niższych urzędnikach skończywszy. Warstwa ta, w ogromnej przewadze obca pod względem narodowości rdzennej ludności śląskiej, nie umiała w ciągu swej pozornej supremacji kulturalnej zdobyć istotnego wpływu na kształtowanie się pojęć ludu śląskiego w sprawach istotnych i podstawowych (religia i narodowość). To też pokonana musiała ustąpić w pamiętnych chwilach przełomowych i wycofać się z terenu. Jej miejsce zajęła warstwa inteligencji napływowej z różnych stron Polski, obca również szczególnym psychicznym właściwościom ludu śląskiego, ale w mniejszym stopniu, mająca bowiem dwie najbardziej zasadnicze cechy wspólne z ludem śląskim, mianowicie narodowość i w olbrzymiej większości wyznanie. Dzięki tym dwom zasadniczym przesłankom, zwłaszcza dzięki wspólnej z ludem śląskim narodowości są wszelkie dane potemu, by wyrównać istniejącą w poprzednim układzie przepaść między ludnością rdzenną a warstwą inteligencji. Nowa warstwa inteligencji winna – zdaniem prelegenta – przy pełnym respektowaniu jej prawa do samodzielnego pielęgnowania jej poziomowi odpowiadającego życia kulturalnego, znaleźć przez wnikanie w psychiczną odrębność grupy ludowej zrozumienie dla tych właściwości, obudzić do siebie zaufanie i przez to coraz bardziej rozbudować intensywne współżycie – również przez podciąganie do swych szeregów inteligencji, wyrosłej z ludu śląskiego – wytworzyć taki układ społeczny, by zdrowe i twórcze właściwości udzielały się całemu społeczeństwu a ujemne cechy ulegały łagodzeniu. Im szybciej postępować będzie proces scalania się polskiej warstwy inteligenckiej z polską warstwą radową na Śląsku, tym prędzej zatrą się antagonizmy społeczne, utrudniające tak konieczne ze względu na właściwości gospodarcze regionu śląskiego zrównoważenie struktury społecznej Śląska..
Równocześnie Teodor Glensk poświęcił się działalności w Akcji Katolickiej. Współpracował m.in. z biskupem diecezjalnym diecezji katowickiej Stanisławem Adamskim i ks. Bolesławem Kominkiem. 1 lutego 1934 roku został powołany na stanowisko sekretarza Diecezjalnego Instytutu Akcji Katolickiej, a w tym samym okresie został pierwszym prezesem Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej (KSMM), którego kadencję przedłużono w 1937 rokuAkcja Katolicka w Diecezji Katowickiej (1925-1939), Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne, nr 25/26, content.. Przyczynił się do tworzenia ośrodków wychowawczych dla dzieci i młodzieży, osobiście prowadząc taki ośrodek w Szopienicach. Wygłaszał liczne odczyty, piętnując komunizm, bezbożnictwo i masonerię. Należał również do Sodalicji Mariańskiej, pełnił funkcję prezesa Stowarzyszenia Aplikantów RP oddział w Katowicach i był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk na ŚląskuPolska Zachodnia, 1938, R. 13, nr 71 – Śląska Biblioteka Cyfrowa.Polonia, 1937, R. 14, nr 4488 – Śląska Biblioteka Cyfrowa..
W sierpniu 1939 roku został powołany na przewodniczącego niejawnego Centralnego Komitetu Obywatelskiego Województwa Śląskiego.
Życie Rodzinne W 1931 roku Teodor Glensk ożenił się z Marią Mieczysławą Stefańską (ur. 13 sierpnia 1908). Para doczekała się trójki dzieci: Włodzimierza (ur. 15 lutego 1934), Teresy (ur. 12 października 1937) i Wojciecha (ur. 13 listopada 1941). Jego bratem był dr Józef Glensk OFM (imię zakonne Innocenty), profesor teologii, a bratankiem prof. dr hab. Joachim Glensk, literaturoznawca.
II Wojna Światowa, Działalność Konspiracyjna i Aresztowanie Po wybuchu II wojny światowej i wkroczeniu Niemców na Śląsk, Glensk, jako powstaniec śląski i znany działacz narodowo-katolicki, był poszukiwany przez Gestapo. Musiał uciekać z Katowic wraz z rodziną do Warszawy. W stolicy, pod pseudonimem Teodor Stefański, dołączył do Śląskiej Okręgowej Delegatury Rządu, będącej częścią Delegatury Rządu RP na Uchodźstwie w Londynie, gdzie pełnił funkcję zastępcy delegata Ignacego Sikory („Gliwickiego”)Śląsk, 1997, R. 3, nr 2 – Śląska Biblioteka Cyfrowa.. Jego mieszkanie przy ulicy Złotej 73 (w niektórych źródłach Złotej 27) stało się główną siedzibą spotkań konspiracyjnej „grupy śląskiej”, w skład której wchodzili m.in. August Bańczyk, ks. Joachim Lichy, Teofil Golus czy Karol Kiszą. Adres Glenska stanowił punkt kontaktowy znany w Londynie.