Artykuł opisuje rozmieszczenie ludności na świecie oraz czynniki wpływające na to rozmieszczenie.

Zróżnicowanie rozmieszczenia ludności związane jest z: wydarzeniami historycznymi, kolonizacją bądź też wojną ze środowiskiem naturalnym, czyli warunkami klimatycznymi, glebowymi, odległością od morza oraz ukształtowaniem terenu, czyli z szerokością geograficzną ekonomicznym rozwojem państw.

Stąd też pewne obszary są bardziej atrakcyjne od innych. Strefa umiarkowana i podzwrotnikowa zapewniają optymalne warunki dla rozwoju osadnictwa. Natomiast klimat suchy i gorący wpływa na obniżenie deficytu wody. Dlatego na tych obszarach obserwujemy mniejsze osiedlanie się ludności, bądź też jej brak. Również tereny górskie nie sprzyjają osadnictwu, ponieważ utrudniają zakładanie miast i rozwój rolnictwa.

Czynniki wpływające na liczbę ludności urodzenia – najwyższe współczynniki obserwujemy w Azji, Afryce, Ameryce Południowej, niskie zaś są charakterystyczne dla Europy zgony – kraje o wysokim współczynniku zgonów to np. Niger, Angola, Afganistan, natomiast najdłużej żyją mieszkańcy Europy Zachodniej czy Japonii katastrofy, klęski żywiołowe, wojny – najbardziej dotykają Afrykę

Czynniki przyczyniające się do zwiększenia osadnictwa żyzne gleby (np. wulkaniczne i czarnoziemy) – sprzyjają uprawie ziemi, co pozwala na wyżywienie większej liczby mieszkańców dostęp do wody – na potrzeby komunalne, rolnicze, przemysłowe ukształtowanie terenu – najkorzystniejsze są tereny nizinne przemysł i złoża występowanie miast dostęp do morza szlaki handlowe porty i bazy przeładunkowe połączenia rzeczne, kolejowe, drogowe, morskie i lotnicze

Bariery ograniczające osadnictwo bariera wodna – brak wody (np. pustynie) lub jej nadmiar (np. bagna) bariera świetlna – za mało światła słonecznego (np. noce polarne) lub za dużo (np. w obszarach zwrotnikowych) bariera termiczna – za zimno (np. mrozy na Syberii) lub za gorącą (np. upały w Amazonii) bariera grawitacyjna – np. zbyt strome stoki bariera wysokościowa – położenie terenu za wysoko nad poziomem morza (gdzie np. ciśnienie jest bardzo niskie)

Obszary intensywności oddziaływania człowieka ekumeny – obszary stale zamieszkiwane i wykorzystywane gospodarczo przez człowieka subekumeny – obszary częściowo zamieszkane przez człowieka lub tylko wykorzystywane gospodarczo anekumeny – tereny nie zamieszkane na stałe i nie wykorzystywane gospodarczo przez człowieka

Rozmieszczenie ludności Powierzchnia wszystkich lądów (naturalnego siedliska człowieka) wynosi ok. 150 mln km². Liczba ludności to ok. 7,2 mld.. Gęstość zaludnienia wynosi więc ok. 45 osób na km². Najwięcej ludzi zamieszkuje Azję (60,6%), następnie Afrykę (13,8%), Europę (11,4%), Amerykę Północną (8,6%), Amerykę Południową (5,1%), Australię i Oceanię (0,5%), Antarktydę (0%). Części świata o największej gęstości zaludnienia to kolejno: Azja (90 osób/km²), Europa (70 osób/ km²), Ameryka Południowa (32 osoby/km²), Afryka (31 osób/km²), Ameryka Północna (14 osób/km²), Australia i Oceania (4 osoby/km²), Antarktyda (0 osób/km²)

Najgęściej zaludnione obszary to: delta Gangesu/Brahmaputry, Chiny wschodnie, Półwysep Indyjski, Europa Zachodnia, Europa Środkowa, północno-wschodnie Stany Zjednoczone, wybrzeże zatoki La Plata, wschodnie i północno-wschodnie wybrzeże Brazylii, dolina i delta Nilu oraz wyspy Wielka Brytania, Jawa, Honsiu, Kiusiu, Sikoku, Tajwan, Luzon.

Najrzadziej zaludnione obszary to: Antarktyda, Grenlandia, północna Kanada, Syberia, Patagonia, zachodnia Brazylia, zachodnia Australia, Wyżyna Tybetańska.

Najgęściej zaludnione kraje świata (nie licząc miast-państw i małych krajów wyspiarskich) to: Bangladesz, Tajwan, Korea Południowa i Japonia.

Najrzadziej zaludnione kraje świata to: Mongolia, Namibia, Australia i Surinam

Ogólne prawidłowości rozmieszczenia ludności ludność zamieszkuje w większości tereny nizinne (ponad 50% ludności zamieszkuje na terenach położonych poniżej 200 m n.p.m., a ok. 80% ludności zamieszkuje tereny znajdujące się poniżej 500 m n.p.m., mimo że zajmują one tylko 16% powierzchni lądu) tereny aktywne wulkanicznie są gęsto zaludnione ze względu na żyzne gleby ludność skupia się na wybrzeżach mórz i oceanów (ok. 30% ludności mieszka w strefie położonej 50 km od wybrzeża, a 50% ludności zamieszkuje strefę położoną do 200 km od morza, która stanowi tylko 16% powierzchni lądów) wraz z wysokością bezwzględną maleje liczba ludzi (95% ludzi mieszka poniżej 1000 m n.p.m., a powyżej 5000 m n.p.m. nie ma żadnego stałego osiedla) na terenach o wyższych względnych wysokościach (w skali regionalnej) liczba ludzi jest większa najkorzystniejszymi dla osadnictwa strefami klimatycznymi są strefa umiarkowana i podzwrotnikowa (w tych strefach mieszka ok. 75% ogółu ludności)

Urbanizacja Miasta są obszarami o największej koncentracji ludności. Większość ludności na świecie to mieszkańcy miast. Najsilniej zurbanizowaną częścią świata jest Europa. Silnie zurbanizowane są też obie Ameryki i Australia. Najbardziej zurbanizowane kraje w Afryce i Azji to: Libia, Gabon, Arabia Saudyjska, Korea Południowa, Zjednoczone Emiraty Arabskie. Najmniej zurbanizowane kraje świata to: Etiopia, Uganda, Burkina Faso, Nepal, Bhutan i Kambodża. Czasami w danym kraju może występować zjawisko hipertrofii stolicy, czyli koncentracji ogromnej części ludności kraju w jednym mieście (stolicy). Przykładami państw, gdzie takie zjawisko występuje, są: Argentyna (ok. 40 mln mieszkańców/Buenos Aires ok. 13 mln), Grecja, Urugwaj czy Węgry.

Zobacz też Ludność świata Lista państw świata według liczby ludności Lista wysp świata według liczby ludności Urbanizacja

Przypisy

Bibliografia Kop J.,Kucharska M., Szkurłat E., Geografia społeczno-ekonomiczna, wydawnictwo szkolne PWN 2006 Stasiak J., Zaniewicz Z., Geografia Vademecum Maturalne 2008, Operon Gdynia 2007.

Kategoria:Demografia