Ernst von Dohnányi, (ur. 27 lipca 1877 w Bratysławie, zm. 9 lutego 1960 w Nowym Jorku) – węgierski kompozytor, dyrygent, pianista i pedagog muzyczny.
Życiorys Pochodził ze zniemczonej rodziny węgierskiej. Jego ojcem był wiolonczelista-amator Frigyes Dohnányi. Uczył się w Bratysławie u Károlya Forstnera, następnie studiował w Akademii Muzycznej w Budapeszcie u Istvána Thomána (fortepian) i Hansa von Koesslera (kompozycja). W 1897 roku wyjechał do Niemiec, gdzie przez krótki czas był uczniem Eugena d’Alberta. Debiutował jako pianista w 1897 roku w Berlinie, rok później za namową Hansa Richtera wystąpił w Londynie, gdzie wykonał IV Koncert fortepianowy Ludwiga van Beethovena. W następnych latach koncertował w Europie i Stanach Zjednoczonych. Grą Dohnányiego zachwycał się m.in. Johannes Brahms, który osobiście przygotował wiedeńską prapremierę jego I Kwintetu fortepianowego.
W latach 1908–1915 wykładał w Hochschule für Musik w Berlinie. Po powrocie do Budapesztu został wykładowcą Akademii Muzycznej, w 1919 roku przez krótki czas pełnił też funkcję jej dyrektora. Od 1919 roku dyrygował także orkiestrą budapeszteńskiego Towarzystwa Filharmonicznego. W latach 1921–1927 wielokrotnie koncertował w Stanach Zjednoczonych. Od 1928 roku prowadził mistrzowską klasę fortepianu w Akademii Muzycznej w Budapeszcie. W 1931 roku został dyrektorem muzycznym radia węgierskiego. Zrezygnował z tego stanowiska w 1941 roku na znak protestu przeciw antysemickiej polityce reżimu Miklósa Horthyego. Syn Ernsta, Hans, został stracony za działalność antyhitlerowską.
W 1944 roku opuścił Węgry i przez terytorium Austrii wyemigrował na zachód. W latach 1947–1948 koncertował w Wielkiej Brytanii. W 1949 roku wyjechał do Argentyny, gdzie przez kilka miesięcy uczył gry na fortepianie w szkole w Tucumán. W tym samym roku został kompozytorem rezydentem na Florida State University w Tallahassee. Zmarł w trakcie przygotowań do jednych z nagrań płytowych swoich występów.
Jego wnukiem jest dyrygent Christoph von Dohnányi.
Twórczość Ceniony był jako wykonawca utworów W.A. Mozarta i Ludwiga van Beethovena, propagował też twórczość fortepianową Franza Schuberta. Był jednym z pierwszych wykonawców i propagatorów twórczości Béli Bartóka, z którym przyjaźnił się i często występował w duecie. Wspólnie z Bartókiem i Zoltánem Kodályem działał na rzecz podniesienia poziomu węgierskiego szkolnictwa muzycznego. Do grona jego uczniów należeli Annie Fischer, Georg Solti i Géza Anda.
Jako kompozytor operował w ramach tradycyjnych form i technik, dystansując się wobec nowszych trendów muzycznych. W młodości pozostawał pod silnym wpływem Johannesa Brahmsa. W przeciwieństwie do współczesnych sobie Bartóka i Kodálya nie przejawiał większego zainteresowania węgierską muzyką ludową.
Wybrane kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Węgierscy kompozytorzy Kategoria:Węgierscy dyrygenci Kategoria:Węgierscy pianiści Kategoria:Węgierscy pedagodzy muzyczni Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1960 Kategoria:Ludzie urodzeni w Bratysławie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Muzycznego im. Ferenca Liszta Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Muzycznego im. Ferenca Liszta Kategoria:Odznaczeni Łańcuchem Korwina