Ukraińskie KarpatyWydzielone jednostki podziału geograficznego Karpat ukraińskich nie są całkowicie zgodne z regionalizacją fizycznogeograficzną Karpat według Jerzego Kondrackiego. – część łańcucha górskiego Karpat, znajdująca się na terytorium Ukrainy.
Karpaty ukraińskie zajmują 4% powierzchni Ukrainy, stanowią natomiast 10,3% powierzchni ogólnej Karpat. Cechą charakterystyczną Karpat Ukraińskich jest duża zmienność tektoniki, struktury geologicznej utworów skalnych, rzeźby terenu, warunków klimatycznych, reżimu wodnego rzek, roślinności i świata zwierzęcego oraz krajobrazów.
W ich granicach można wydzielić następujące obszary fizycznogeograficzne: Karpaty Zewnętrzne, Karpaty Wododziałowo-Wierzchowińskie, Karpaty Połonińsko-Czarnohorskie, Karpaty Rachowsko-Czywczyńskie i Karpaty Wulkaniczne.
Do Karpat Ukraińskich zalicza się również Równinę Przedkarpacką (Podkarpacie) i Nizinę Zakarpacką. thumb|upright=2.4|Opisy w tekście
Geografia Karpaty Zewnętrzne Karpaty Zewnętrzne zajmują skrajną północno-wschodnią część Karpat Ukraińskich. Składają się z trzech równoległych pasm górskich, rozciągających się z północnego zachodu na południowy wschód. Są to Beskidy Wschodnie, Gorgany i Karpaty Pokucko-Bukowińskie. Leżą one w granicach obwodów: lwowskiego, iwanofrankiwskiego i czerniowieckiego.
Karpaty Zewnętrzne to góry niewysokie, które ciągną się pasmem długości 280 km, szerokości 40 km. Na północnym wschodzie graniczą one z równinnym Podkarpaciem, a na południowym zachodzie z Karpatami Wododziałowo-Wierchowińskimi. Wysokość gór stopniowo zwiększa się w kierunku południowo-zachodnim.
Beskidy Wschodnie Beskidy Wschodnie, które rozciągają się od polsko-ukraińskiej granicy do rzeki Mizunki (lewy dopływ Świcy), to niskie, o łagodnych zboczach, zalesione góry. Najwyższe wzniesienie w nich to Magura (1362 m n.p.m.) i Paraszka (1268 m n.p.m.).
Gorgany Gorgany są położone między dolinami rzek Mizunki i Riki. Są wyższe niż Beskidy. Dla Gorganów charakterystyczne są skalne osypiska (lokalna nazwa – grehoty, powierzchnie pokryte grehotami nazywane są gorganami). Długość pasma Gorganów wynosi 75 km. W części zbliżonej do Podkarpacia wypiętrzenia wymieniają się z rozległymi płaskimi dolinami rzek – prawych dopływów Dniestru. W części południowej wysokość gór zwiększa się. Najwyższe szczyty to: Sywula (1836 m n.p.m.), Ihrowiec (1803 m n.p.m.), także Bratkowska, Popadia i Grofa przekraczają 1500 m.
Na mapce oznaczone jako B2c4.
Karpaty Pokucko-Bukowińskie Karpaty Pokucko-Bukowińskie znajdują się na południowy wschód od górnego biegu dopływów Prutu – Łuczki i Riki. Szerokość tego pasma górskiego w porównaniu z Gorganami jest mniejsza (do 25 km); jego długość wynosi 80 km. Są to niskie góry o łagodnych zboczach, często o kopiastych formach grzbietów, wznoszące się do 750–850 m n.p.m. (najwyższy szczyt – Rotyło ma 1483 m n.p.m.). Góry te są stosunkowo dobrze zagospodarowane (prowadzi się tutaj uprawę roli i sezonowy wypas zwierząt).
Na mapce oznaczone jako B2c5.
Karpaty Wododziałowo-Wierchowińskie Na południowy zachód od Karpat Zewnętrznych i równolegle do nich ciągnie się, niezbyt szerokie (do 30 km) i zwężające się ku południowemu wschodowi, niskie pasmo Karpat Wododziałowo-Wierchowińskich. W ich obniżonych częściach znajdują się przełęcze: Użocka (889 m n.p.m.), Warecka (841 m n.p.m.), Wyszkowska (930 m n.p.m.), Jabłonicka (931 m n.p.m.).
Przechodzą przez nie linie kolejowe, szlaki autobusowe, rurociągi i linie przesyłowe energii elektrycznej, łączące Ukrainę z południowo-zachodnią Europą. Góry tego rejonu charakteryzują się łagodnie nachylonymi zboczami, umożliwiającymi rolnicze wykorzystanie terenu. Ich wysokość zwiększa się z północnego zachodu na południowy wschód. Odpowiednio do tego stopień wykorzystania ziemi jest większy w części północno-zachodniej.
Karpaty Wododziałowo-Wierchowińskie składają się z kilku grup górskich: Grzbietu Wododziałowego, Pasma Stryjsko-Siańskiego, Pasma Wołowieckiego, Wewnętrznych Gorganów, Pasma Worochto-Putilskiego i Kotliny Jasińskiej.
Grzbiet Wododziałowy Grzbiet Wododziałowy rozciąga się od rzeki Uż do górnego biegu rzeki Riki. Ma on krętą linię szczytową; południowe zbocza są strome, natomiast północne – łagodne. Zbocza gór do wysokości 1200–1250 m n.p.m. są pokryte lasami świerkowo-bukowymi.
Wierzchowina Stryjsko-Siańska Skrajnie północno-zachodnią część zajmuje niewysokie Pasmo Wierzchowiny Stryjsko-Siańskiej (obwód lwowski). Charakteryzuje się ono wyrównanymi formami rzeźby terenu, stosunkowo niskimi wysokościami względnymi i znacznym wykorzystaniem rolniczym ziemi. Według polskiej nomenklatury geograficznej to ukraiński fragment Bieszczadów.
Pasmo Wołowieckie Przedłużeniem w kierunku południowo-wschodnim Pasma Stryjsko-Siańskiego jest Pasmo Wołowieckie. W jego zachodniej części również przeważają niezbyt wysokie wypiętrzenia z niewielkimi różnicami wysokości. Na południowym wschodzie wysokości zwiększają się, rzeźba terenu zyskuje charakter gór średniowysokich. Przeważają obszary zalesione, zwłaszcza na bardziej stromych zboczach.
Gorgany Wewnętrzne Najwyższą częścią Karpat Wododziałowo-Wierzchowińskich są Gorgany Wewnętrzne, których wysokości bezwzględne przekraczają 1700 m n.p.m. Jest to obszar najsłabiej zasiedlony i zagospodarowany. Tu przechodzi główny karpacki dział wodny między dorzeczami Dniestru, Prutu i Cisy. Tu mają też swe źródła rzeki: Rika, Terebla, Tereswa, tu również znajduje się największe w Karpatach Ukraińskich jezioro Synewyr.
Pasmo Worochto-Putilskie Skrajnie północno-wschodnią część Karpat Wododziałowo-Wierchowińskich zajmuje Pasmo Worochto-Putilskie (obwód iwano-frankiwski i czerniowiecki). Przeciętne wysokości bezwzględne stosunkowo dobrze zagospodarowanych gór, mających łagodne stoki, osiągają 600–800 m n.p.m.
W górnym biegu Czarnej Cisy, między grzbietami Świdowca, Czarnohory i Połoniną Bratkowską, znajduje się Kotlina Jasińska, otoczona ze wszystkich stron średniowysokimi górami. W pobliżu (w południowo-wschodniej części) znajduje się Przełęcz Jabłonicka. Wysokości bezwzględne tego zakarpackiego, gęsto zaludnionego regionu sięgają 620–650 m n.p.m. Zbocza gór pokryte są gęstymi lasami świerkowo-jodłowymi.
Karpaty Połonińsko-Czarnohorskie Karpaty Połonińsko-Czarnohorskie znajdują się na południowy zachód od Karpat Wododziałowo-Wierzchowińskich. Są to najwyższe na Ukrainie góry; tu właśnie znajdują się wszystkie szczyty przekraczające 2000 m n.p.m. Na południowym wschodzie graniczą one z najstarszymi w Karpatach Górami Rachowsko-Czywczyńskimi; na południowym zachodzie rozciąga się równolegle Pasmo Wyhorlat Gutinski – jedyne w Karpatach Ukraińskich góry pochodzenia wulkanicznego. Właśnie w Karpatach Połonińsko-Czarnohorskich zanotowano najniższą średnią temperaturę powietrza i najdłuższy okres mrozowy. Góry te są najsłabiej zagospodarowaną i zaludnioną częścią Karpat Ukraińskich. Jest to jednocześnie najbardziej perspektywiczny rejon turystyki górskiej, a także znany rejon sanatoryjno-uzdrowiskowy o znaczeniu międzynarodowym.
Karpaty Połonińsko-Czarnohorskie rozciągają się na skrajnym południowym zachodzie przy granicy ze Słowacją, obejmują Pasmo Połoninskie, masyw Świdowca i Czarnohorę na południowym wschodzie. Wyraźnie zaznacza się tu piętrowość wysokościowa. Zbocza gór są strome, doliny rzek są wąskie, a ich koryta przegrodzone niekiedy skalnymi progami.
Na północno-zachodnich zboczach Świdowca i Czarnohory dobrze zachowały się ślady zlodowacenia w postaci cyrków lodowcowych i innych form. Przewaga dużych wysokości, strome zbocza i ślady zlodowacenia nadają krajobrazom Świdowca i Czarnohory wygląd alpejskiej krainy górskiej.
Na południowy zachód od Karpat Połonińsko-Czarnohorskich wąskim pasem rozciąga się strefa wysokich skałek wapiennych (po ukraińsku strimczaki), zbudowanych ze znacznie starszych utworów jurajskich niż górskie utwory terenów przyległych. Wśród tych skałek spotyka się niewielkie jaskinie krasowe. Jest to ulubiony teren wypoczynkowo-turystyczny.
Pasmo Połonińskie Pasmo Połonińskie rozciąga się na 130 km i składa z odrębnych górskich masywów. Na skrajnym północnym zachodzie taki masyw znajduje się między rzeką Uż i jej lewym dopływem Turią. Maksymalna wysokość sięga tu 1482 m n.p.m. (Połonina Równa). Na skalistych wschodnich zboczach utworzono w 1981 rezerwat ornitologiczny, przeznaczony do osiedlenia drapieżnych ptaków górskich. W pobliżu granicy ukraińsko-polskiej koło wsi Libochora (obwód lwowski) znajduje się jedna z najwyżej położonych ukraińskich przełęczy Ruski Put (1309 m n.p.m.). Na południowym wschodzie masyw górski ogranicza rzeka Latoryca. Dalej rozciąga się Połonina Borżawska.
Najwyższymi szczytami na tym obszarze są Stij (1677 m n.p.m.) i Tamnatyk (1344 m n.p.m.). Poprzeczne doliny Pasma Połonińskiego, którymi płyną rzeki Uż, Latoryca, Rika, Terebla, Tereswa i inne, mają wysokie strome zbocza, które w niektórych miejscach przypominają kaniony. W granicach Pasma Połonińskiego występują znaczne różnice stopnia wcięcia dolin rzecznych.
Świdowiec Na południowy wschód od Pasma Połonińskiego rozciąga się niewielki ze względu na obszar, ale wysoki masyw górski Świdowca. Jego granica na północy biegnie wzdłuż Czarnej Cisy, a na wschodzie wzdłuż Cisy. Masyw ten pokryty jest rozległymi łąkami alpejskimi. Najwyższy punkt Świdowca to szczyt Bliźnica (1883 m n.p.m.). W masywie znajduje się kilkanaście szczytów przekraczających 1500 m n.p.m.
Na mapce oznaczony jako B2c10.
Czarnohora Na południowy wschód od Świdowca znajduje się najwyższy w Karpatach Ukraińskich i na całej Ukrainie masyw górski Czarnohory. Na południowym zachodzie jego granica przebiega wzdłuż rzeki Biała Cisa, na wschodzie wzdłuż rzeki Czarny Czeremosz. Na południu masyw ten graniczy z Karpatami Rachowskimi, na południowym wschodzie – z północną częścią Karpat Czywczyńskich. Czarnohora jest rejonem zalesionym, natomiast górną część masywu zajmują łąki subalpejskie i alpejskie.
Najwyższym szczytem jest Howerla (2061 m n.p.m.). Nad połoninami wznoszą się szczyty: Brebienieskul (2032 m n.p.m.), Pop Iwan (2022 m n.p.m.), Pietros (2020 m n.p.m.), Gutin Tomnatyk (2016 m n.p.m.), Rebra (2010 m n.p.m.).
Na mapce oznaczona jako B2c11.
Góry Rachowsko-Czywczyńskie Skrajnie południową część Karpat Ukraińskich, którą ograniczają rzeki Biała Cisa i Czarny Czeremosz, zajmują Góry Rachowsko-Czywczyńskie. Jest to jeden z najtrudniej dostępnych i najmniej zagospodarowanych rejonów Ukrainy. Góry są mocno porozcinane dopływami Białej Cisy oraz Czarnego i Białego Czeremosza.
Góry Rachowsko-Czywczyńskie są nietypowe dla Karpat. Są one zbudowane ze starych skał. Składają się ze zmetamorfizowanych utworów krystalicznych – łupków, gnejsów i innych skał. Wysokie, ze stromymi zboczami góry i głębokie, wąskie doliny przypominają krajobrazy alpejskie. Najwyższe szczyty przekraczają 1900 m n.p.m. Wody spływają bystrymi, pełnymi skalistych progów potokami.
Dwie części składowe masywu – Góry Rachowskie i Góry Czywczyńskie są genetycznie powiązane; są bardzo podobne, jeżeli chodzi o rzeźbę terenu i stanowią przedłużenie znajdującego się w Rumunii wielkiego masywu Marmarosz.
Dolna część Gór Rachowskich i Gór Czywczyńskich pokryta jest lasami bukowymi i świerkowymi, wyżej rosną lasy świerkowe i jodłowe. Górna część grzbietów górskich jest porośnięta kosodrzewiną i subalpejską roślinnością łąkową. Dziki, słabo zagospodarowany masyw Gór Rachowskich i Gór Czywczyńskich można traktować jako perspektywiczny rejon turystyki górskiej.
Pasmo Wulkaniczne (Karpaty Wulkaniczne)