Maria Żabczyńska

Maria Zofia Żabczyńska (ur. 14 września 1903 w Jędrzejewie, zm. 27 stycznia 1981 w Warszawie) – polska aktorka teatralna i filmowa.

Życiorys Urodziła się 14 września 1903 w Jędrzejewie, w rodzinie Józefa Antoniego Zielenkiewicza (zm. 1908), zawiadowcy stacji, i Marty Józefy z Niedostatkiewiczów (zm. 1947), nauczycielki. Była siostrą Kazimierza Józefa Zielenkiewicza „Caziela”, artysty malarza tworzącego na emigracji (we Francji i w Anglii)Żabczyńska. Wykształcenie zdobywała od 1919 najpierw w Moskwie (Studio Dramatyczne „Proletkult” oraz Studio Teatru Kameralnego), a następnie w latach 1921–1924 uzupełniała je w warszawskim Instytucie i Teatrze Reduty. Występowała w Teatrze im. Wojciecha Bogusławskiego pod kierunkiem Leona Schillera (1924–1925), Teatrze Polskim i Małym w Warszawie (1925–1926), Teatrze Miejskim w Bydgoszczy (1926–1927), Teatrach Miejskich we Lwowie (1927–1928), Rewii w Poznaniu (1928–1929), Teatrze Miejskim w Łodzi (1929–1930). W latach 1930–1933 występowała w warszawskich teatrzykach: „Morskie Oko” (Halo, Malicka i Sawan, 1931; Miłość i tango, 1931; Boccaccio, 1933), „Wesołe Oko” oraz Teatrze Kameralnym. Od sezonu 1934/35 do 1939 była aktorką scen TKKT (Teatr Mały, Polski, Nowy, Letni, Narodowy) oraz występowała w teatrzyku Cyrulik Warszawski (1936).

Od 1923 współtworzyła Teatr Polskiego Radia dla Dzieci, w którym również występowała i reżyserowała.

W czasie wojny pracowała jako kelnerka w kawiarni „Mon Café”. W zimie 1940 brała udział w programie artystycznym Wesoła kawa, organizowanym i reżyserowanym przez Leona Schillera w kawiarni artystycznej „Żak”.

Po wojnie wróciła do zawodu - grała na scenach Miejskich Teatrów Dramatycznych w Warszawie (1945–1949) oraz Teatru Polskiego (1949–1969, 1970–1975). mały|240x240px|Maria Żabczyńska i Stefan Hnydziński w komedii „Muzyka na ulicy” Petera Schurka w Teatrze Letnim w Warszawie (1935). Ponadto grała w filmach, występowała w spektaklach Teatru Telewizji (1956–1977), słuchowiskach Teatru Polskiego Radia (1950–1979). Przez ponad 20 lat użyczała głosu w powieści radiowej „W Jezioranach”, gdzie wcieliła się w postać Anieli Jabłońskiej.

Od 28 czerwca 1923 była żoną aktora Aleksandra ŻabczyńskiegoTygodnik „To & Owo” nr 14, 4.04.2017, s. 12–13.. Wraz z mężem spoczywa na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A29-4-23).

Filmografia thumb|Maria Żabczyńska na pokazie mody „Jedziemy na FIS” w Teatrze Polskim w Warszawie (1938).1934: „Śluby ułańskie” jako Agata, gosposia w pleszczowickim dworze 1935: „Manewry miłosne” jako Cyganka w karczmie 1936: „Jego wielka miłość” jako aktorka 1937: „Dyplomatyczna żona” jako Jadwiga, pokojówka 1938: „Za zasłoną” jako Zocha, siostra Haliny 1939: „Doktór Murek” jako Kuzykowa 1939/1941: „Przez łzy do szczęścia” jako Zofia, kierowniczka domu sierot 1948: „Ulica Graniczna” jako żona Wojtana 1948: „Skarb” jako ciotka z Radomia 1954: „Pościg” jako matka Michalaka 1955: „Sprawa pilota Maresza” jako pasażerka samolotu 1955: „Trzy starty” jako matka Walczaka 1970: „Kaszëbë” jako Maciejowa 1971: „Obcy w lesie” jako matka Pieli 1971: „Wiktoryna, czyli czy pan pochodzi z Beauvais?” jako Oberżystka w „Czerwonej Oberży” thumb|Grób Aleksandra Żabczyńskiego i jego żony Marii na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie1973: „Janosik” (odc. 2 Zbójnickie prawa) jako żona szlachcica 1974: „Zaczarowane podwórko” jako Kiejstutowa, babcia Mundka 1975: „Żelazna obroża” jako matka 1976: „Honor dziecka” jako Matylda, siostra generała 1977: „Królowa pszczół” jako babcia Tomka 1977: „Kochaj albo rzuć” jako sędzia

Ordery i odznaczenia

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyża Zasługi (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1976) Odznaka "Zasłużony dla Teatru Polskiego" (1976)Wyróżnienia dla wybitnych artystów i zasłużonych pracowników, "Trybuna Ludu", nr 217, 10 września 1976, s. 9.

Przypisy

Bibliografia

Aleksander Żabczyński, Maria Żabczyńska (grób) 01.jpg

Linki zewnętrzne

Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki radiowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1981